Του Στέλιου Καλογεράκη
Ο παραδοσιακός κρητικός γάμος είναι μία στερεοτυπική εικόνα χαραγμένη στη μνήμη της δικιάς μου γενιάς. Ως μικρό παιδί, τη δεκαετία του ’80 έχω έντονη την ανάμνηση των καταιγιστικών πυροβολισμών στα γαμήλια γλέντια. Θυμάμαι περιπτώσεις που οι κάλυκες έπεφταν δίπλα μου, στο τραπέζι, συνήθως υπό την παρουσία προσκεκλημένων βουλευτών και εκπροσώπων τοπικών αρχών. Η συλλογή από κάλυκες κατά τη διάρκεια του γλεντιού, ήταν μία συνηθισμένη ασχολία για τα παιδιά της ηλικίας μου. Αυτά, μπορεί να ακούγονται υπερβολικά για όποιον δεν έχει μεγαλώσει στην Κρήτη κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ΄80, αλλά ήταν μία συνήθης πραγματικότητα, με πολλές παραβατικές προεκτάσεις, λίγο-πολύ γνωστές από τα δελτία ειδήσεων.
Η παθολογία αυτών των συμπεριφορών επιβιώνει μέχρι και σήμερα και επανέρχεται διαρκώς στο προσκήνιο, είτε με περιπτώσεις ακραίας αυτοδικίας, όπως η πρόσφατη δολοφονία ενός εικοσάχρονου στο Ηράκλειο, είτε με δολοφονικές βεντέτες σαν εκείνη που αναβίωσε πριν από μερικούς μήνες σε χωριό της Κρήτης. Ας προσθέσουμε στην εξίσωση και πολλές υποθέσεις διακίνησης όπλων ή παράνομων ουσιών, που παραδόξως, δεν λαμβάνουν ποτέ δημοσιότητα αντίστοιχη της σημαντικότητάς τους.
Δυστυχώς δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για κομμάτια ενός παζλ, που ξεκίνησε, τροφοδοτήθηκε και γιγαντώθηκε με συνεπή και συστηματική πολιτική κάλυψη. Ξεκινώντας από την απλή υπόθαλψη εγκληματικών ενεργειών και φτάνοντας στην απρόσκοπτη χορήγηση οικονομικών πόρων μέσω επιδοτήσεων, ρουσφετιών και επιμελούς συγκάλυψης. Και αυτά είναι φαινόμενα που συζητιούνται χρόνια στις τοπικές κοινωνίες. Τα αποτελέσματα αυτών των παθογενειών γίνονται όλο και περισσότερο εμφανή πλέον, επειδή οι σύγχρονοι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι πολύ περισσότερο αποτελεσματικοί απ’ ότι ήταν στο παρελθόν.
Λίγο πριν από τις εθνικές εκλογές βρέθηκα σε μία κοινωνική εκδήλωση σε ένα μικρό ορεινό χωριό. Εκεί, κατά τη διάρκεια του δείπνου, ένας ηλικιωμένος καθοδηγητής έδινε σαφέστατη “γραμμή” στην οικογένεια για το ποιον θα πρέπει να ψηφίσουν, προφανώς για το οικογενειακό συμφέρον. Εγώ, ως κακοπροαίρετος, θα σκεφτώ ότι αυτές οι “ψηφολογικές” υπηρεσίες, προφανώς παρέχονται έναντι ανταλλάγματος.
Το πρόβλημα, λοιπόν, είναι κυρίως πολιτικό, και διαχέεται διαβρωτικά και προς την ευρύτερη κοινωνία. Δυστυχώς, αν δεν αλλάξει το πλαίσιο εσωτερικών ελέγχων και αν δεν αντιμετωπιστούν οι παρενέργειες του πολιτικού συστήματος και αν δε λειτουργήσουν πραγματικά ανεξάρτητοι ελεγκτικοί μηχανισμοί, δεν πρόκειται να βελτιωθεί η κατάσταση, απλά θα συνεχίσουμε να στήνουμε προτομές σε ανθρώπους που έχουν καταδικαστεί για απόπειρα υπόθαλψης εγκληματιών, δημιουργώντας μικρά και μεγάλα άβατα.
Αναφέρομαι στην Κρήτη, βασιζόμενος σε προσωπικές εμπειρίες, αλλά και επειδή δειγματοληπτικά αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα παρόμοιων παραβατικών συμπεριφορών και πολιτικής συγκάλυψης. Προφανώς, το πρόβλημα υπάρχει σε μεγάλο βαθμό και στην υπόλοιπη χώρα. Άραγε μας αξίζει κάτι καλύτερο ή βολευόμαστε σε μία αρρωστημένη κατάσταση πολιτικής δοσοληψίας;