Του Χάρη Τσιόκα
Ο νέος χρόνος σε περιβάλλον ρευστοποίησης
Η νέα χρονιά δεν ξεκινά με προσδοκίες, αλλά με συσσωρευμένη δυσπιστία. Η πολιτική, αντί να λειτουργεί ως εργαλείο επίλυσης κοινωνικών και παραγωγικών προβλημάτων, έχει εκχωρηθεί στα συστημικά κέντρα εξουσίας. Με ευθύνη και ανοχή των περισσότερων κομμάτων, αποσυνδέθηκε από την κοινωνία και μετατράπηκε σε τεχνική διαχείρισης συμφερόντων. Αυτή είναι η ρίζα της απαξίωσης.
Η μαζική αποχή από τις πρόσφατες εκλογές –πάνω από το 60%– δεν είναι «αδιαφορία». Είναι πολιτικό μήνυμα. Και στο υπόλοιπο εκλογικό σώμα κυριαρχεί η ψήφος τιμωρίας ή η αναζήτηση ατομικής διευθέτησης. Το σύστημα δεν απειλείται από αυτή τη συνθήκη· αντίθετα, τη χρειάζεται. Όσο η κοινωνία αποσύρεται, τόσο η πολιτική περιορίζεται στην εναλλαγή προσώπων και στη δήθεν «καλύτερη διαχείριση» των ίδιων πολιτικών που γεννούν τη φτώχεια, τις ανισότητες και την ανασφάλεια. Περισσεύει ο «Αντιμητσοτακισμός», αλλά απουσιάζει η πολιτική εναλλακτική.
Η κοινωνική αντιπολίτευση αναζητεί έκφραση
Το πολιτικό σύστημα εισέρχεται στο νέο έτος σε πλήρη αναντιστοιχία με την κοινωνική πραγματικότητα. Οι κομματικές γραφειοκρατίες αναζητούν ρόλους, ισορροπίες και συγκολλήσεις επιβίωσης. Δεν αναζητούν αλλαγή πολιτικής. Δεν μιλούν για νέο κοινωνικό και παραγωγικό μοντέλο. Και γι’ αυτό δεν πείθουν.
Το πραγματικό δίλημμα είναι ξεκάθαρο: αλλαγή πολιτικής ή ανακύκλωση της κρίσης. Η χώρα δεν έχει ανάγκη από καλύτερους διαχειριστές των ίδιων αδιεξόδων, αλλά από προγραμματική ενότητα διακυβέρνησης με καθαρό κοινωνικό πρόσημο. Από κράτος προσβάσιμο στον πολίτη και όχι λάφυρο συμφερόντων. Από προστασία των κοινών αγαθών και όχι εμπορευματοποίησή τους. Από πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική που θα αναβαθμίζει τον ρόλο της χώρας στην περιοχή, όχι θα τον υπονομεύει.
Η ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου δεν είναι επιλογή· είναι όρος πολιτικής αλλαγής.
Όχι όμως ως συγκόλληση μηχανισμών και ανακύκλωση προσώπων. Όχι ως άθροισμα αδυναμιών. Αλλά ως συγκρότηση πολιτικής πρότασης με κοινωνική συμμαχία που έχει λόγους να τη στηρίξει και να τη διεκδικήσει.
Γιατί η απογοήτευση και η ιδιώτευση δεν αντιμετωπίζονται με επικοινωνία, αλλά με πολιτική. Με οργανωτικά σχήματα που διευκολύνουν τη συμμετοχή και όχι τη χειραγώγηση. Με πρωτοβουλίες πολιτών ανά γεωγραφικό και παραγωγικό χώρο, όχι απλώς με δήθεν «μετακομίσεις » στελεχών του ιδίου χώρου χωρίς κοινωνικό αποτύπωμα.
Η επιστροφή της πολιτικής από τα συστημικά κέντρα στην κοινωνία είναι το πραγματικό διακύβευμα.
Στην εποχή των τεχνολογικών κατακτήσεων που διαχειρίζονται λίγοι και των αποκλεισμών των νέων, των επιστημόνων και των παραγωγικών δυνάμεων από τα χρηματοδοτικά εργαλεία, απαιτούνται σύγχρονες προοδευτικές, σοσιαλιστικές και οικολογικές πολιτικές δομές. Δομές που θα δίνουν ξανά λόγο και ρόλο στον πολίτη, ώστε να ελέγχει και να δεσμεύει τις ηγεσίες και όχι να τις εξουσιοδοτεί άπαξ.
Τα συστημικά κέντρα φοβούνται αυτή την προοπτική. Γι’ αυτό επενδύουν σε «δημοσκοπικά» σενάρια αλλαγής προσώπων χωρίς αλλαγή πολιτικών. Όμως το ερώτημα έχει τεθεί: θα συνεχίσουμε να διαχειριζόμαστε την κρίση ή θα τη συγκρουστούμε πολιτικά;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί στο μέλλον. Πρέπει να δοθεί τώρα. Και θα δοθεί από την κοινωνία ή δεν θα δοθεί καθόλου.
Πρώην βουλευτής, πολιτικό στέλεχος