Του Γιαννάκη Λ. Ομήρου
Αντιδρώντας στην συνδρομή χωρών – μελών της Ε.Ε – Ελλάδα, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία – για αμυντική θωράκιση της Κυπριακής Δημοκρατίας, απέναντι στον κίνδυνο επιθέσεων από τον πόλεμο του Ιράν, η Τουρκία απέστειλε στα κατεχόμενα 6 F16.
Δηλαδή η χώρα η οποία θεωρείται από την Ε.Ε υποψήφια για ένταξη, αντιμάχεται ανερυθρίαστα και προκλητικά τις πολιτικές της. Η δε Ε.Ε ουδόλως αντιδρά στην Τουρκική πρόκληση. Αντίθετα θωπεύει κατά καιρούς την αδικοπραγούσα Τουρκία.
Είναι όμως, επιτέλους, η ώρα η Κύπρος να θέσει προ των ευθυνών τους, τους Ευρωπαίους Εταίρους μας.
Καθώς η Κυπριακή Δημοκρατία ανέλαβε την Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε για το πρώτο εξάμηνο του 2026, παρέχεται η δυνατότητα να επανέλθει επιτακτικά το ζήτημα εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της Τουρκίας προς την Κύπρο, όπως αυτές αποφασίστηκαν προ εικοσαετίας.
Είναι γεγονός ότι έκτοτε επανειλημμένες Σύνοδοι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναφέρονται στο Κυπριακό στα τελικά τους συμπεράσματα.
Ωστόσο το ζήτημα είναι, ανεξάρτητα από το ικανοποιητικό αυτών των αναφορών, κατά πόσο τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια θα περιορίζονται σε ευχολόγια, ανώδυνες προσεγγίσεις και διακριτικές προτροπές.
Το ζήτημα είναι κατά πόσο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα ανέχεται τη συνέχιση ενός κατ’ εξακολούθησιν εμπαιγμού από την Τουρκία. Ας παραθέσουμε τα γεγονότα.
Από το 2005 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είχε αποφασίσει για συγκεκριμένες υποχρεώσεις της Τουρκίας, τις αποκληθείσες «κυπρογενείς», προκειμένου να προχωρήσει η εξομάλυνση των ευρωτουρκικών σχέσεων. Οι υποχρεώσεις αυτές αφορούσαν την ανεπιφύλακτη αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, την εφαρμογή του πρωτοκόλλου της Άγκυρας που καλύπτει την υποχρέωση της Τουρκίας να ανοίξει λιμάνια και αεροδρόμια σε κυπριακά πλοία και αεροπλάνα και τη συνεργασία για λύση του Κυπριακού στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και των αρχών και αξιών επί των οποίων εδράζεται η Ε.Ε.
Η Τουρκία αρνείται πεισμόνως να εκπληρώσει αυτές τις υποχρεώσεις μέχρι σήμερα. Και όχι μόνο. Συμπεριφέρθηκε με σκαιότητα και περιφρόνηση προς την Ε.Ε. Το 2012, όταν η Κύπρος ανέλαβε την προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., η Τουρκία διέκοψε, μέσω της Τ/Κ ηγεσίας, τη συμμετοχή της στις τότε απ’ ευθείας διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό. Το χειρότερο, που συνιστούσε ύβρη και ράπισμα προς την Ένωση, διέκοψε για ολόκληρο το εξάμηνο της Κυπριακής προεδρίας κάθε σχέση και επαφή με τα ευρωπαϊκά συλλογικά θεσμικά όργανα.
Ακολούθησε, τα επόμενα χρόνια, σωρεία παραβατικών συμπεριφορών της Τουρκίας έναντι της Κύπρου και της Ελλάδας. Παραβίαση των θαλασσίων ζωνών των δύο χωρών κατά παραβίαση των προνοιών του διεθνούς θαλασσίου δικαίου όπως αυτό θεσπίστηκε από τη σύμβαση του ΟΗΕ το1982, που αποτελεί και αναπόσπαστο τμήμα του Ευρωπαϊκού Δικαίου. Κορυφαία παραβίαση η παρεμπόδιση εργασιών σε θαλάσσια περιοχή της Ελλάδας για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο.
Ακόμα εξήγγειλε την είσοδο στην περιφραγμένη πόλη της Αμμοχώστου ενώ στις συναντήσεις για το Κυπριακό ήγειρε αξιώσεις για λύση δύο κρατών κατά παραβίαση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και έκτοτε παραμένει αμετακίνητη και άτεγκτη στην απαίτηση της.
Η αξιοπιστία των αποφάσεων της Ε.Ε. κρίνεται από τη βούληση και την αποφασιστικότητα εφαρμογής τους. Και η αξιοπιστία των αποφάσεων σε ότι αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της Τουρκίας σε ότι αφορά την Κύπρο και την Ελλάδα είναι μηδενική.
Δεν είναι νοητό να γίνεται ανεκτός αυτός ο εμπαιγμός της Τουρκίας στο βωμό σκοπιμοτήτων και συμφερόντων ούτε να ακολουθείται πολιτική «δύο μέτρων και σταθμών». Ενώ στην ομοειδή περίπτωση της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία η Ε.Ε συμπαρατάσσεται, ορθώς, με το θύμα παραβίασης του διεθνούς δικαίου, ακόμα και με προμήθεια οπλικών συστημάτων και παραχώρησης πακτωλού χρημάτων όπως πρόσφατα με το ποσό των 60 δις.Ευρώ, στην περίπτωση της Κύπρου, περιορίζεται σε ευχολόγια. Ανεχόμενη την παραβίαση των αποφάσεων της από την Τουρκία.
Όμως Κύπρος και Ελλάδα έχουν τη δυνατότητα να θέσουν την Ε.Ε. έναντι των ευθυνών της δίνοντας το μήνυμα, «λόγοις και έργοις», ότι δεν πρόκειται να συναινέσουν σε οποιαδήποτε παρελκυστική τακτική του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έναντι της παραβατικής συμπεριφοράς της Τουρκίας.
Κύπρος και Ελλάδα οφείλουν να κατανοήσουν ότι οποιαδήποτε ανοχή και αιδήμων στάση εκτρέφει και τροφοδοτεί τη συνέχιση της τουρκικής αναιδούς συμπεριφοράς αλλά και την τακτική θωπείας της Τουρκίας από πλευράς Ε.Ε.
Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε από την Κυπριακή Δημοκρατία είναι μια κατάλληλη ευκαιρία. Οφείλουμε να την αξιοποιήσουμε. Με αφορμή και τη νέα παραβίαση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας με την επιδρομική αποστολή των έξη F.16 στην κατεχόμενη ευρωπαϊκή Κύπρο.
Πρώην Προέδρου Βουλής των Αντιπροσώπων