Του Διογένη Λόππα
Πριν μερικά χρόνια η ιστορία έδωσε στην καγγελάριο Merkel μια αξιοπρεπή οδό διαφυγής. Σε οριακή πια ηλικία, θα έκανε πίσω, θα ”διόριζε” καγγελάριο της επιλογής της, ως κυρίαρχος της ηγετικής πολιτικής δύναμης στη Γερμανία και η ίδια θα διατηρούσε την αίγλη μιας κορυφαίας μορφής στην παγκόσμια ιστορία, έστω και με αρκετά σκοτεινά σημεία. Ωστόσο η κ. Merkel κλώτσησε επιδεικτικά τη μοναδική ευκαιρία και, ως μια ακόμα άπληστη πολιτικός της σειράς, επέλεξε να μεταμορφωθεί σε μια καρικατούρα του κ. Putin και να προστεθεί στο ολιγομελές κλαμπ των ηγετών που θεωρούν εαυτούς ανατικατάσταστους και που πιστεύουν ότι πρέπει να κυβερνούν αιωνίως.
Πριν λίγες μέρες εξαναγκάστηκε σε μια οδυνηρή συγγνώμη προς τους Γερμανούς πολίτες. Υποτίθεται ότι η συγγνώμη αυτή απαιτήθηκε λόγω των περιοριστικών μέτρων που η κυβέρνηση αποπειράθηκε να επιβάλλει σε έναν ούτως ή άλλως πειθήνιο λαό κατά τον εορτασμό του Πάσχα. Πράγματι οι Γερμανοί, γνωστοί τόσο για την υπομονή τους όσο και για τον πειθαναγκασμό τους σε κάθε λογής νόρμες, είναι ιδιαίτερα δεκτικοί σε περιορισμούς, όταν γνωρίζουν ότι πρόκειται να εξυπηρετηθεί ένας κοινός σκοπός. Όμως ακόμα και οι Γερμανοί, έπειτα από έναν χρόνο σχεδόν απόλυτου εγκλεισμού και έπειτα από το φιάσκο των εμβολίων έστειλαν ένα σαφές μήνυμα προς τα πάνω: Ως εδώ.
Η Γερμανία αλλάζει
Τελικά αυτή η συγγνώμη έμοιαζε να έχει μεγαλύτερη διάσταση: Ακούστηκε σαν ένα ογκώδες mea culpa, σαν μια κάθαρση που ήρθε να ξεπλύνει δεκαετίες ύβρεως σε πολλαπλά επίπεδα:
- Συγγνώμη που δεν παραιτήθηκα στην ώρα μου
- Συγγνώμη που απέτυχα στη διαχείριση της πανδημίας
- Συγγνώμη που δεν είχα ποτέ την ικανότητα να αποφασίσω για τίποτα
- Συγγνώμη για τη διαφθορά που απλώθηκε στην κυβέρνησή μου σαν καρκίνος
- Συγγνώμη που γερμανοποίησα την Ευρώπη
- Συγγνώμη που έβαλα τη χώρα μου να στηρίξει απάνθρωπα καθεστώτα
- Συγγνώμη που βύθισα την Ήπειρο στην φτώχεια
Λίγο πολύ αυτή θα είναι η ατζέντα στις επικείμενες εκλογές στη Γερμανία και ενώ ήδη οι πολίτες και ιδιαίτερα οι νέοι εγκαταλείπουν το συντηρητικό κόμμα με ρυθμό μη αναστρέψιμο. Τα χειρότερα νέα για την αιώνια Καγκελάριο δεν είναι μόνο αυτά: Φαίνεται ότι το γερμανικό κεφάλαιο, αυτό το κράτος εν κράτη που εν πολλοίς ρυθμίζει τις τύχες όλης της Ευρώπης με τις καθοριστικές παρεμβάσεις του, σταδιακά αποσύρει την εμπιστοσύνη του από τους συντηρητικούς υπολογίζοντας ψυχρά ότι δεν έχει την πολυτέλεια να ποντάρει στο λάθος άλογο.
Το σωστό άλογο σήμερα στη Γερμανία, όσο και αν αυτό μπορεί να δείχνει παρακινδυνευμένο, είναι οι Πράσινοι. Η δυναμική τους είναι συγκλονιστική και η διεισδυτικότητα που αποκαλύπτεται από τις μετρήσεις μπορεί να οδηγήσει σε ασφαλή συμπεράσματα αν όχι για τον επόμενο καγγελάριο, τουλάχιστον για τη σίγουρη συμμετοχή τους σε μια κυβέρνηση ολοκληρωτικά διαφορετική από αυτό που σήμερα γνωρίζουμε.
Η νέα Γερμανία, η νέα Ευρώπη δηλαδή -αν θέλουμε να είμαστε ελάχιστα πραγματιστές-, θα είναι πρώτα από όλα Planet friendly. Η ενεργειακή πολιτική θα πρασινίσει σε βαθμό παρεξηγήσεως και μαζί της αρκετά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής που σχετίζονται με το ζήτημα αυτό, όπως οι σχέσεις με τη Ρωσία και το Ιράν. Η βαριά βιομηχανία θα στραφεί μαζικά προς τον ηλεκτροκινητήρα και όταν λέμε μαζικά εννοούμε μαζικά, χωρίς υπεκφυγές ή εκπτώσεις. Η ίδια η κοινωνία, έπειτα από περίπου εικοσαετή στασιμότητα και κτυπημένη από τον παραλογισμό της πανδημίας, είναι έτοιμη για άλματα. Ίδεολογικά άλματα που έχουν να κάνουν κυρίως με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα δικαιώματα των μεταναστών και την ισότητα που πλέον δεν περιορίζεται στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε το διαφορετικό, είτε δηλαδή αυτό έχει να κάνει με τον σεξουαλικό προσανατολισμό είτε για το δικαίωμα στη μπούρκα, αλλά επεκτείνεται σε θέματα οικονομίας.
Η νέα γερμανική πολιτική ελίτ καταπιάνεται με ζητήματα ταμπού στις καθυστερημένες χώρες του μετασοβιετικού νεοφιλελευθερισμού και αρχίζει να μιλάει για την κατανομή του πλούτου, τα μονοπώλια της καταναλωτικής μονοτονίας, τις τιμές των ακινήτων και βέβαια τα εργασιακά δικαιώματα και το υπαρξιακό ερώτημα των νέων, δηλαδή πόσο ποσοστό της αξιοπρεπούς διαβίωσης οφείλει να καλύπτει ο συνδυσμός βασικού μισθού και κρατικών επιδομάτων.
Πράσινοι και εξωτερική πολιτική
Αν θέλουμε να είμαστε δίκαιοι με τους φίλους μας τους Γερμανούς, η ανεκτικότητα που επιδεικνύουν στα τεκταινόμενα της Αυταρχικής Διεθνούς στη γειτονιά μας, δεν είναι μόνο η προσπάθειά τους (κόντρα στη λογική και το διεθνές δίκαιο) να προασπίσουν παραδοσιακά γεωστρατηγικά και εμπορικά τους συμφέροντα.
Είναι επίσης η παροιμιώδης αναποφασιστικότητα της αιώνιας Καγκελαρίου σε συνδυασμό με μια σοφή αναβλητικότητα που σχετίζεται με τις τεκτονικές αλλαγές στη διεθνή σκηνή. Πρώτα από όλα ήταν καθοριστικό να τοποθετηθεί με σαφήνεια η διακυβέρνηση Biden/Harris. Δεύτερον, στην Ευρώπη ο πολιτικός πολιτισμός δεν επιτρέπει σε έναν πολιτικό που γνωρίζει ότι εγκαταλείπει την ηγεσία της χώρας, να κληροδοτήσει στον επόμενο ηγέτη, είτε πολύπλοκα προβλήματα, είτε καταστάσεις που θα τον θέσουν απέναντι στην κυρίαρχη ιδεολογία του ακροατηρίου του.
Η πολιτική στροφή στη Γερμανία θεωρείται πια προεξοφλημένη. Και πρόκειται για U Turn. Είτε πρόκειται για πράσινους και ”σοσιαλιστές” (σε εισαγωγικά γιατί έχουν χρόνια που χώρισαν από την ιδρυτική ιδεολογία τους), είτε για τρικομματική κυβέρνηση με κορμό τους πράσινους, είναι απολύτως σαφές ότι η στροφή αυτή θα έχει βαρύτατες συνέπειες στην εξωτερική πολιτική της χώρας, τόσο εντός της Ε.Ε., όσο και σε συμμαχίες και λυκοσυμμαχίες που χρόνια τώρα εμπόδιζαν τη μεγάλη Ευρωπαϊκή δύναμη από το να ηγηθεί μιας πραγματικά ελεύθερης Ευρώπης. Σε συνδυασμό μάλιστα με τα πρώτα δείγματα της εξωτερική πολιτικής των ΗΠΑ τα πράγματα γίνονται ξεκάθαρα (και πολύ ζόρικα) για καθεστώτα ανά την υφήλιο που έχουν μαλώσει με τον ανθρωπισμό.
(Εξ)ανθρωπισμός ή Θάνατος
Ένα από τα καθεστώτα αυτά είναι και η Τουρκία. Είναι λάθος να αποτιμάς τη μέρα πριν τη δύση του ήλιου, αλλά διαφαίνεται μια στροφή της Ευρώπης συνολικά απέναντι στο ανατολικό ζήτημα, που θα αρχίσει να κλιμακώνεται προς το τέλος του έτους και σίγουρα πολύ μετά τη σύνοδο του Ιουνίου. Το μενού περιλαμβάνει από αναστολές παραδόσεων κρίσιμων απαρτίων για τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις έως κυρώσεις στην πραγματική οικονομία. Αν η απορία έγκειται στο αν οι Γερμανοί μίσησαν ξαφνικά τους Τούρκους, η απάντηση είναι όχι. Απλούστατα προς το τέλος του έτους και με τις κινήσεις που αναμένονται συνολικά και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού, το μήνυμα προς τους απανταχού θιασώτες του Πινοσέτ, θα είναι:
Ανθρωπισμός τώρα ή ξαφνικός (οικονομικός) θάνατος.