Του Μελέτη Ρεντούμη
Η στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο αστάθειας στη Μέση Ανατολή, αλλά ενδέχεται να εξελιχθεί σε έναν καταλύτη που θα αναδιαμορφώσει βαθιά την παγκόσμια ισορροπία ισχύος. Ενώ η Ουάσιγκτον μπορεί να τη βλέπει ως ευκαιρία επιβεβαίωσης της στρατιωτικής της υπεροχής και ενίσχυσης της αποτροπής απέναντι στην Κίνα, το Πεκίνο φαίνεται να την αντιλαμβάνεται ως μια στρατηγική παγίδα για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εμπλοκή των ΗΠΑ σε μια νέα, εκτεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά δαπανηρή σε πολλαπλά επίπεδα. Πέρα από το άμεσο στρατιωτικό κόστος, θα απαιτούσε πολιτικό κεφάλαιο, διπλωματική ενέργεια και στρατηγική προσοχή, αποσπώντας πόρους από τον Ινδοειρηνικό, όπου διακυβεύεται η μακροπρόθεσμη αντιπαράθεση με την Κίνα. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι παρατεταμένοι πόλεμοι φθείρουν όχι μόνο οικονομικά αλλά και θεσμικά τις μεγάλες δυνάμεις, δημιουργώντας εσωτερικές πιέσεις και αμφισβήτηση της διεθνούς τους αξιοπιστίας.
Παράλληλα, μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τις αγορές ενέργειας, αυξάνοντας τις τιμές του πετρελαίου και επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομία. Αν και αυτό αρχικά θα μπορούσε να πιέσει και την Κίνα ως μεγάλο εισαγωγέα ενέργειας, το Πεκίνο έχει ήδη κινηθεί στρατηγικά για να περιορίσει αυτή την εξάρτηση, μέσω μακροχρόνιων συμφωνιών με χώρες όπως η Ρωσία και κράτη της Κεντρικής Ασίας, με επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ενίσχυσης των στρατηγικών αποθεμάτων. Έτσι η Κίνα επιχειρεί να θωρακιστεί απέναντι σε μεγάλες ενεργειακές αναταράξεις.
Ταυτόχρονα, η Κίνα έχει υιοθετήσει μια διαφορετική προσέγγιση ισχύος, δίνοντας έμφαση στην οικονομική διείσδυση και τη δημιουργία εξαρτήσεων μέσω εμπορίου και επενδύσεων. Σε ένα περιβάλλον όπου οι ΗΠΑ θα είναι στρατιωτικά απασχολημένες και πιθανώς πολιτικά διχασμένες, το Πεκίνο μπορεί να εκμεταλλευτεί το κενό για να ενισχύσει την παρουσία του σε κρίσιμες περιοχές, από τη Μέση Ανατολή έως την Αφρική και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Η πρωτοβουλία για παράδειγμα One Belt, One Road, οι συμφωνίες υποδομών και η διεύρυνση της χρήσης του γουάν στις διεθνείς συναλλαγές, αποτελούν εργαλεία μιας πιο σιωπηλής αλλά εξίσου αποτελεσματικής επέκτασης επιρροής.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η εικόνα των ΗΠΑ ως δύναμης που προσφεύγει στη στρατιωτική ισχύ μπορεί να ενισχύσει το αφήγημα της Κίνας ως πιο σταθερού και προβλέψιμου εταίρου. Ιδίως για χώρες που επιθυμούν ανάπτυξη χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις, το κινεζικό μοντέλο συνεργασίας καθίσταται ελκυστικότερο. Έτσι, ενώ η Ουάσιγκτον επιδιώκει να επιδείξει ισχύ, κινδυνεύει να ενισχύσει την αντίληψη μιας δύναμης που αναλώνεται σε συγκρούσεις, την ώρα που η Κίνα επενδύει στην οικονομική της εδραίωση.
Η στρατηγική στάση του Πεκίνου φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με μια διαχρονική αρχή που αποδίδεται στον Ναπολέοντα, που σημαίνει να μην διακόπτεις τον αντίπαλό σου όταν κάνει λάθος.
Με βάση αυτή την λογική, αν οι ΗΠΑ επιλέξουν μια σύγκρουση που τις αποδυναμώνει οικονομικά και πολιτικά, η Κίνα δεν χρειάζεται να αντιδράσει επιθετικά. Αρκεί να συνεχίσει τη συστηματική ενίσχυση της παραγωγικής της βάσης, της τεχνολογικής της αυτονομίας και των διεθνών της δικτύων.
Συμπερασματικά, μια εκτεταμένη σύγκρουση με το Ιράν με χερσαίες επιχειρήσεις, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως επιταχυντής μιας ήδη εξελισσόμενης μετατόπισης ισχύος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να βρεθούν εγκλωβισμένες σε έναν ακόμη κύκλο στρατιωτικής φθοράς, ενώ η Κίνα, αξιοποιώντας την υπομονή και τη στρατηγική της συνέπεια, θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της ως κυρίαρχη οικονομική δύναμη του μέλλοντος.
Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός