Του Νίκου Κουλούσιου
Πολύς ο λόγος για τους ηγέτες της νέας αριστεράς, εν ενεργεία αρχηγούς κομμάτων όπως ο Αλέξης ή η Φώφη αλλά και πρώην πρωθυπουργούς όπως ο Γιώργος. Πολλοί διεκδίκησαν τον θώκο της προοδευτικής και δημοκρατικής παράταξης και κάποιοι τον διεκδικούν και πάλι. Κάποιοι, αν όχι όλοι, σμίλεψαν τον λόγο και την παρουσία τους στα μέτρα του Ανδρέα, αναγνωρίζοντας έστω και δια της κολακείας ή μίμησης, το πολιτικό βάρος και τον αντίκτυπο που είχε ο αείμνηστος όχι μόνο στον κόσμο που τον ψήφιζε και τον αγαπούσε, αλλά και σε ολόκληρο το ελληνικό λαό.
Ο Γιώργος Παπανδρέου με μια καθόλου αναπάντεχη απόφαση, πήγε ουσιαστικά κόντρα στη γραμμή της Φώφης και ζήτησε την απόσυρση του νομοσχεδίου για τις διαδηλώσεις. Στο ίδιο μέτωπο τάχθηκε και ο βουλευτής Χάρης Καστανίδης. Με την κίνηση αυτή θα έλεγε κανείς ότι περνά μπροστά, βγαίνει στη σέντρα και αφήνει έκθετη την Φώφη που ψάχνει ακόμα να βρει τρόπους να ανασκευάσει τον χαμένο προοδευτισμό της. Πολλά μπορεί να πει κανείς για τον Γιώργο ως πρωθυπουργό.
Μπορεί να ανεχόταν στούς κόλπους του άτομα που απήχαν έτη φωτός από την δική του φιλοσοφία. Μπορεί να είχε συνεργάτες που αποδείχτηκαν λίγοι ή σκάρτοι. Μπορεί να έκανε και λάθη και γκάφες που ειναι ως ενα βαθμό «ασυγχώρητα». Ένα όμως είναι το βασικό ατού, που κρατά πάππου προς πάππον. Ξέρει να ακούει τον κόσμο. Πραγματικά, όχι οφελιμιστικά όπως ένας φτηνός λαϊκιστής. Ο Ανδρέας ήξερε να ακούει τον κόσμο και πριν τις εκλογές και μετά. Ο Γιώργος, όπως και ο Αλέξης, ακούει καλύτερα πριν ανεβεί στην καρέκλα. Όταν αναλάβει τα ηνία, κουφαίνεται από τις σειρήνες ή τις ίδιες του τις καλές προθέσεις που σπάνια δένουν με τον πολιτικό του περίγυρο.
Αν κοιτάξουμε τα θέματα των ΛΟΑΤΚΙ, ο προοδευτισμός της Φώφη έλαμψε δια της απουσίας της στο εξωτερικό. Δύο φορές έδειξε πως κουφάθηκε εντελώς στις προκλήσεις των καιρών και τα δίκαια αιτήματα της προοδευτικής κοινωνίας, και απέφυγε να ψηφίσει για το σύμφωνο συμβίωσης και την ταυτότητα φύλου. Εκεί που το ΠΑΣΟΚ, έστω το ΚΙΝΑΛ, θα μπορούσε και θα έπρεπε να είναι στο προσκήνιο τέτοιων αποφάσεων, κρύφτηκε κάτω από την κουβέρτα της κοινοβουλευτικής απουσίας. Ιδεολογικό σθένος μηδέν. Ταυτότητα, συγκεχυμένα, αδιαφανώς και στο παραπέντε κεντροαριστερή.
Μία ακόμα από τις βασικές αξίες της κυβερνώσας Αριστεράς που απαιτεί σθένος είναι (ή θα πρεπε να είναι) η αυτοκριτική και η ανάληψη της ευθύνης.
Πολλά μπορεί να πει κανείς φυσικά και για τον Ανδρέα. Ιδίως για τα στερνά που δεν τιίμησαν καθόλου τα πρώτα. Ένα όμως πράγμα θυμάμαι χαρακτηριστικά, κι αυτό γιατί λείπει όσο ποτέ άλλοτε από τη φαρέτρα των πρόσφατων αρχηγών της αριστερας και της σοσιαλδημοκρατίας. Ο αυτοματισμός της ανάληψης και απόδοσης ευθύνης, όταν πρόκειται για λάθη που κοστίζουν ζωές και συνειδήσεις. Θυμάμαι τον Ανδρέα να στέλνει στο σπίτι τους υπουργούς ενώ βρισκόταν εν πτήση. Τον θυμάμαι, αν και μικρός τότε, να παίρνει κεφάλια επιδεικνύοντας ακαριαία αλλά και δίκαια αντανακλαστικά. Η αυτοκριτική γινόταν έμπρακτα, με την καθαίρεση όποιου μόλυνε το πεντακάθαρο όραμα του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ για μια Ελλάδα νέα, μια Ελλάδα κυρίαρχη και πάνω απόλα δημοκρατική.
Αυτό το σθένος, να πηγαίνει κόντρα στα κομματικά μικροσυμφέροντα και τις παραταξιακές συντεχνίες και να καρατομεί παραδειγματικά όποιον έκανε ασυγχώρητες αταξίες, δεν το επέδειξε ούτε ο Αλέξης, ούτε ο Γιώργος. Για τη Φώφη δεν το συζητάμε, αν εξαιρέσεις την «άγαρμπη» κίνηση κατά Βενιζέλου, όλα τα άλλα δείχνουν συνενοχή παρά ταυτοποίηση κι ανάληψη ευθύνης.
Ο Γιώργος για παράδειγμα, μπορεί καλώς να μας θυμίζει τις ευθύνες του Καραμανλή για την είσοδο της Ελλάδας στα μνημόνια, ξεχνάει όμως να σχολιάσει τις επιλογές προσώπων που έκανε, πρόσωπα όπως ο Παπακωνσταντίνου της λίστας Λαγκαρντ ή αφήνει επισης ασχολίαστο ότι ο ίδιος ήταν ο πρώτος αρχηγός της κεντροαριστεράς που «άνοιξε την πόρτα» στην ακροδεξιά του Καρατζαφέρη, με την κυβέρνηση εθνικής ενότητας, πολύ πριν τον Αλέξη. Δεν μπορεί οι απαντήσεις του να δείχνουν μονιμως το δάχτυλο του φταίχτη στον Μπαρόζο, τους κακούς ευρωπαίους, τα πληρωμένα μίντια, τους συκοφάντες, τους εσωκομματικούς ορκισμένους εχθρούς και τον άθλιο Καραμανλή και να μην αρθρώνει με σαφήνεια τη δική του συμβολή στα γεγονότα και τα δικά του λάθη. Ο Αλέξης από την άλλη, έδειξε ότι αργεί πολύ, πάρα πολύ, να απομακρύνει στελέχη που έβλαψαν ανεπανόρθωτα το κύρος της πρωτης κυβέρνησης αριστεράς. Φάνηκε δέσμιος των εσωκομματικών συσχετισμών. Δεν χρειάζεται να απαριθμήσουμε ποια στελέχη είναι αυτά, τα γνωρίζει όλος ο κόσμος, γιατί προκάλεσαν τη νοημοσύνη του.
Αυτό που λείπει από την αυτοκριτική του Γιώργου, και του Αλέξη φυσικά, είναι το σθένος. Αλλά για να έχεις πολιτικό σθένος, πρέπει να έχεις και το ανάλογο πολιτικό εκτόπισμα.