Toυ Μελέτη Ρεντούμη
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ήδη πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών από τον Ιανουάριο του 2025, αιφνιδίασε τη διεθνή κοινότητα με ένα δραματικό τελεσίγραφο προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Σε δηλώσεις του από τον Λευκό Οίκο, ανακοίνωσε ότι αν ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν λήξει εντός 50 ημερών, οι ΗΠΑ θα επιβάλουν δασμούς 100% σε όλα τα ρωσικά προϊόντα που εισάγονται στην αμερικανική αγορά. Παράλληλα, δήλωσε ότι ενεργοποιείται άμεσα νέο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, με έμφαση σε αμυντικά συστήματα και τεχνολογικό εξοπλισμό.
Πιο συγκεκριμένα, η δήλωση αυτή σηματοδοτεί την πιο επιθετική οικονομική και πολιτική παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών από την έναρξη του πολέμου. Ο Τραμπ, ο οποίος είχε δεχθεί έντονη κριτική για ασάφεια της στάσης του απέναντι στη ρωσοουκρανική κρίση, φαίνεται να αναπροσαρμόζει τη στρατηγική του, επιχειρώντας αφενός να ενισχύσει τον ρόλο των ΗΠΑ ως ρυθμιστή των εξελίξεων, και αφετέρου να αναγκάσει το Κρεμλίνο σε τακτική υποχώρηση, χωρίς την άμεση εμπλοκή αμερικανικών δυνάμεων.
Η επιβολή δασμών 100% αναμένεται να πλήξει ακόμα περισσότερο την ήδη πιεσμένη ρωσική οικονομία. Η Ρωσία βασίζεται κυρίως στις εξαγωγές ενέργειας, πρώτων υλών και αγροτικών προϊόντων, ενώ ήδη αντιμετωπίζει σειρά κυρώσεων από τη Δύση, περιορισμούς στη μεταφορά κεφαλαίων και τεχνολογικές απαγορεύσεις. Αν και οι εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ δεν είναι οι σημαντικότερες, η σημασία της απόφασης Τραμπ έγκειται στο μήνυμα που εκπέμπεται προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και τους G7. Αν η κίνηση αυτή λειτουργήσει ως προπομπός παρόμοιων μέτρων από Ε.Ε., Ηνωμένο Βασίλειο και Καναδά, τότε το πλήγμα για τη Ρωσία θα είναι καταλυτικό, ιδίως σε επίπεδο συναλλαγματικών εσόδων και πρόσβασης στις παγκόσμιες αγορές.
Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία αποκτά πολύτιμο χρόνο και πόρους. Η νέα στρατιωτική βοήθεια από τις ΗΠΑ ενισχύει την άμυνά της σε μια περίοδο που η Ρωσία επιχειρεί να επεκτείνει την επιρροή της σε περιοχές του Ντονμπάς και της Ζαπορίζια. Η πίεση που ασκεί ο Τραμπ στον Πούτιν μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο παράθυρο διαπραγμάτευσης ή εκεχειρίας, κάτι που επιδιώκουν πολλές δυνάμεις, όπως η Ινδία και η Κίνα, οι οποίες, αν και σύμμαχοι της Ρωσίας σε επίπεδο εμπορίου, δεν επιθυμούν τη διαιώνιση της σύρραξης.
Ωστόσο, δεν είναι βέβαιο ότι το Κρεμλίνο θα υποκύψει. Ο Πούτιν έχει δείξει πως προτιμά να αντέξει την πίεση και να εδραιώσει τα εδάφη που έχει καταλάβει, παρά να υποχωρήσει υπό δυτική απειλή. Παράλληλα, ενδέχεται να επιχειρήσει αντεπίθεση μέσω ελέγχου ενεργειακών αγορών ή αποσταθεροποιητικών ενεργειών σε περιοχές όπως ο Καύκασος ή τα Βαλκάνια.
Εν κατακλείδι, μπορούμε να πούμε ότι το τελεσίγραφο Τραμπ αποτελεί μια ριψοκίνδυνη αλλά σαφή κίνηση επανατοποθέτησης των ΗΠΑ στον ρόλο του παγκόσμιου ρυθμιστή. Αν αποδώσει, μπορεί να επιταχύνει το τέλος του πολέμου και να ενισχύσει τη διεθνή θέση της Ουκρανίας. Αν όμως αποτύχει ή προκαλέσει κλιμάκωση, τότε ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα περίοδο γεωοικονομικής σύγκρουσης, με άγνωστη κατάληξη.
Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός