Του Μελέτη Ρεντούμη
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο χείλος μιας γενικευμένης ανάφλεξης μετά την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, η οποία ξεκίνησε τις προηγούμενες ημέρες και οδήγησε όχι μόνο στην εξόντωση ανώτατων στρατιωτικών στελεχών αλλά και στον θάνατο του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη της χώρας, Αλί Χαμενεΐ.
Η ενέργεια αυτή συνιστά ιστορική τομή για την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή, καθώς για πρώτη φορά πλήττεται τόσο άμεσα η κορυφή της ιρανικής εξουσίας, προκαλώντας βαθιά πολιτική και ιδεολογική αναταραχή στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Παρόλα αυτά, η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα και σφοδρά, εξαπολύοντας πυραυλικά πλήγματα κατά του Ισραήλ αλλά και επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων σε όλη την περιοχή του Κόλπου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέγραψαν ήδη τις πρώτες στρατιωτικές απώλειες μέσα στο δεύτερο εικοσιτετράωρο της σύρραξης, γεγονός που εντείνει την πίεση στην Ουάσιγκτον να απαντήσει δυναμικά, ενώ και το Ισραήλ μετρά νεκρούς μετά από ιρανικά αντίποινα.
Παράλληλα, η ισραηλινή αεροπορία προχώρησε σε εκτεταμένη και ιδιαίτερα σκληρή επιχείρηση στην καρδιά της Τεχεράνης, επιδιώκοντας να αποδυναμώσει περαιτέρω το στρατιωτικό και διοικητικό κέντρο του ιρανικού καθεστώτος.
Η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στα σύνορα Ισραήλ και Ιράν, καθώς οι εξελίξεις στον Λίβανο δημιουργούν φόβους για ενεργότερη εμπλοκή της Χεζμπολάχ, η οποία αποτελεί βασικό σύμμαχο της Τεχεράνης. Εάν ανοίξει πλήρως το μέτωπο στον Λίβανο, το Ισραήλ θα βρεθεί αντιμέτωπο με έναν πολυεπίπεδο πόλεμο, ενώ η ευρύτερη περιοχή θα μετατραπεί σε πεδίο παράλληλων συγκρούσεων με απρόβλεπτες συνέπειες.
Επίσης η επίθεση με drone στη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου και ο συναγερμός που ήχησε, υπογραμμίζουν ότι ακόμη και κράτη που δεν συμμετέχουν άμεσα στις επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν εκτεθειμένα σε επιθέσεις ή προειδοποιητικά χτυπήματα, γεγονός που διευρύνει γεωγραφικά το πεδίο της κρίσης.
Οι συνέπειες της σύγκρουσης είναι ήδη πολλαπλές. Σε στρατιωτικό επίπεδο, διαμορφώνεται ένας κύκλος κλιμάκωσης και αντιποίνων που δυσκολεύει κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης. Σε πολιτικό επίπεδο, η εξόντωση του θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν μπορεί να οδηγήσει είτε σε εσωτερική αποσταθεροποίηση, είτε σε ακόμη σκληρότερη συσπείρωση γύρω από το καθεστώς.
Στο οικονομικό επίπεδο τώρα, η αστάθεια στην περιοχή του Κόλπου απειλεί την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς οποιαδήποτε διαταραχή στη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου μπορεί να προκαλέσει άνοδο τιμών και διεθνείς αναταράξεις. Παράλληλα, η εμπλοκή αμερικανικών και βρετανικών στόχων αυξάνει τον κίνδυνο μετατροπής της σύγκρουσης σε ευρύτερη αντιπαράθεση μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον, είναι αν απειλείται γενικευμένη σύρραξη το επόμενο διάστημα. Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν ότι όσο συνεχίζονται οι απώλειες και από τις δύο πλευρές, τόσο περιορίζονται τα περιθώρια συμβιβασμού. Αν η Χεζμπολάχ, ή άλλοι σύμμαχοι του Ιράν, εμπλακούν πλήρως και αν οι επιθέσεις επεκταθούν συστηματικά σε βάσεις δυτικών χωρών, τότε η σύγκρουση μπορεί να λάβει χαρακτήρα περιφερειακού πολέμου με παγκόσμιες προεκτάσεις.
Ωστόσο, η ύπαρξη ισχυρών διεθνών συμφερόντων στην αποτροπή μιας τέτοιας εξέλιξης ενδέχεται να οδηγήσει σε έντονες διπλωματικές παρεμβάσεις τις επόμενες ημέρες.
Συμπερασματικά, η περιοχή βιώνει μια από τις πιο επικίνδυνες στιγμές των τελευταίων δεκαετιών, καθώς η στοχευμένη εξόντωση της ιρανικής ηγεσίας και τα επακόλουθα αντίποινα έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μίγμα στρατιωτικής, πολιτικής και γεωπολιτικής αστάθειας, το οποίο μπορεί είτε να αποκλιμακωθεί μέσω διεθνούς πίεσης, είτε να εξελιχθεί σε γενικευμένο πόλεμο με βαριές συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, αλλά και με πιθανή εμπλοκή άλλων περιφερειακών κρατών.Top of Form
Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός