Του Απόστολου Λουλουδάκη
Ίσως τελικά στην ΕΛ.Α.Σ. η λέξη “Αριστερά” να μπήκε κατά λάθος. Θυμήθηκαν το Καθολικό Πανεπιστήμιο της πόλης ως επιχείρημα στη συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά ξέχασαν ότι η ίδια πόλη συνδέθηκε με τη μελοποίηση της «Διεθνούς», του εμβληματικού ύμνου του παγκόσμιου εργατικού και σοσιαλιστικού κινήματος. Η ιστορία της Λιλ είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο επιτρέπει ένα τηλεοπτικό επιχείρημα. Είναι ταυτόχρονα η πόλη του Καθολικού Πανεπιστημίου, που ιδρύθηκε μέσα στις συγκρούσεις της Τρίτης Γαλλικής Δημοκρατίας με την Καθολική Εκκλησία, αλλά και μια μεγάλη βιομηχανική πόλη όπου ο Πιερ Ντε Γκετέρ συνέθεσε το 1888 τη μουσική της «Διεθνούς» πάνω στους στίχους του Ευγένιου Ποτιέ. Η Λιλ συμπυκνώνει έτσι δύο μεγάλες παραδόσεις της ευρωπαϊκής ιστορίας: τον καθολικό κοινωνικό κόσμο και το εργατικό κίνημα. Γι’ αυτό και δεν προσφέρεται για αποσπασματικές πολιτικές αναγνώσεις· απαιτεί ιστορικό βάθος και θεσμική ακρίβεια.
Η επίκληση της μοναδικής ιδιωτικής πανεπιστημιακής Ιατρικής Σχολής της πόλης, της Faculté de Médecine, Maïeutique, Sciences de la Santé (FMMS), ως επιχειρήματος υπέρ των ιδιωτικών πανεπιστημίων απαιτεί ιστορική και θεσμική ακρίβεια. Μπορεί να ακούγεται εντυπωσιακή, ιδίως όταν διατυπώνεται από πανεπιστημιακό καθηγητή που συμμετέχει ενεργά στην πολιτική αντιπαράθεση. Η πανεπιστημιακή ιδιότητα προσδίδει κύρος στον δημόσιο λόγο. Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, δημιουργεί και αυξημένη υποχρέωση ιστορικής και θεσμικής ακρίβειας. Διότι η πραγματικότητα της γαλλικής Ιατρικής εκπαίδευσης είναι πολύ διαφορετική από την εικόνα που δημιουργεί μια αποσπασματική αναφορά στη Λιλ.
Η FMMS δεν αποτελεί προϊόν κάποιας σύγχρονης μεταρρύθμισης υπέρ της ιδιωτικοποίησης της ανώτατης εκπαίδευσης. Ιδρύθηκε το 1876, ως συνέπεια του νόμου του 1875 για την ελευθερία της ανώτατης εκπαίδευσης, μέσα σε μια ιστορική αντιπαράθεση ανάμεσα στην Τρίτη Γαλλική Δημοκρατία και την Καθολική Εκκλησία. Δεν δημιουργήθηκε επειδή το γαλλικό κράτος αποφάσισε να παραδώσει την εκπαίδευση των γιατρών στην αγορά. Δημιουργήθηκε επειδή η καθολική αστική τάξη της βόρειας Γαλλίας επιδίωξε να ιδρύσει ένα δικό της πανεπιστήμιο απέναντι στον αυξανόμενο αντικληρικαλισμό του κράτους.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι η σχολή αυτή δεν εξελίχθηκε ποτέ σε μοντέλο γενικευμένης ιδιωτικής ιατρικής εκπαίδευσης. Αντιθέτως, επί σχεδόν ενάμιση αιώνα παρέμεινε η μοναδική περίπτωση στη Γαλλία. Σήμερα λειτουργεί ως μη κερδοσκοπικό ίδρυμα δημοσίου συμφέροντος (EESPIG), συνεργάζεται θεσμικά με το δημόσιο Πανεπιστήμιο της Λιλ και οι τίτλοι σπουδών της αναγνωρίζονται από το γαλλικό κράτος.
Οι υποψήφιοι δεν εισάγονται μέσω ενός ξεχωριστού ιδιωτικού συστήματος επιλογής. Υποβάλλουν αίτηση μέσω του εθνικού συστήματος Parcoursup, όπως ακριβώς συμβαίνει και στα δημόσια πανεπιστήμια. Αξιολογούνται με τα ίδια ακαδημαϊκά κριτήρια: τον φάκελο του λυκείου, τις επιδόσεις στα επιστημονικά μαθήματα, το Baccalauréat, τη fiche Avenir και την επιστολή κινήτρων. Στη συνέχεια περνούν από το ίδιο απαιτητικό σύστημα PASS/LAS και υπόκεινται στους ίδιους κανόνες επιλογής για τη συνέχιση των ιατρικών σπουδών. Με άλλα λόγια, τα δίδακτρα δεν αγοράζουν μια θέση στην Ιατρική.
Τότε γιατί κάποιος επιλέγει να φοιτήσει στη FMMS; Η απάντηση δεν βρίσκεται στην ευκολότερη πρόσβαση, αλλά στο διαφορετικό εκπαιδευτικό περιβάλλον. Μικρότερα τμήματα, στενότερη ακαδημαϊκή παρακολούθηση, καλύτερη αναλογία διδασκόντων προς φοιτητές, σύγχρονες υποδομές και η ιστορική φυσιογνωμία ενός καθολικού, αλλά ανοιχτού σε όλους, πανεπιστημίου. Στη σχολή φοιτούν καθολικοί, μουσουλμάνοι, εβραίοι, άθεοι και αγνωστικιστές. Η θρησκευτική ταυτότητα δεν αποτελεί κριτήριο εισαγωγής ούτε προϋπόθεση φοίτησης.
Αυτό είναι ίσως το στοιχείο που συχνότερα αποσιωπάται στην ελληνική συζήτηση. Η FMMS δεν είναι μια ιδιωτική ιατρική σχολή που λειτουργεί έξω από το κράτος ούτε μια επιχείρηση που πουλά πανεπιστημιακούς τίτλους. Είναι μια ιστορική εξαίρεση πλήρως ενταγμένη στο γαλλικό δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης των γιατρών. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη ειρωνεία της υπόθεσης: από τη Λιλ θυμήθηκαν το Καθολικό Πανεπιστήμιο, αλλά ξέχασαν τόσο τη «Διεθνή» όσο και τον θεμελιώδη κανόνα του γαλλικού κράτους, ότι η εκπαίδευση των γιατρών παραμένει πρωτίστως δημόσια υπόθεση.