Toυ Μελέτη Ρεντούμη
Έπειτα από χρόνια αναμονής και έντονης κοινωνικής και νομικής συζήτησης, το υπουργείο Οικονομικών παρουσιάζει ένα ειδικό πρόγραμμα για τη διευθέτηση των δανείων σε ελβετικό φράγκο, επιχειρώντας να προσφέρει μια έστω και μερική ανακούφιση στους δανειολήπτες που έχουν επιβαρυνθεί σημαντικά από τη συναλλαγματική ισοτιμία και την αστάθεια των τελευταίων δεκαετιών. Η λύση αυτή, που αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός Ιουλίου, θα αφορά μόνο τα πράσινα δάνεια, δηλαδή εκείνα που εξακολουθούν να εξυπηρετούνται, ακόμη και αν έχουν προηγουμένως ρυθμιστεί.
Πιο συγκεκριμένα, το πρόγραμμα προβλέπει μετατροπή των δανείων από ελβετικό φράγκο σε ευρώ με παράλληλη εφαρμογή κουρέματος επί της ισοτιμίας, που ξεκινά από 10% και φτάνει έως και το 25%, ανάλογα με τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια του δανειολήπτη. Το κούρεμα υπολογίζεται βάσει της ισοτιμίας τη μέρα μετατροπής, η οποία σήμερα διαμορφώνεται στο 1,07 ελβετικό φράγκο ανά ευρώ. Αυτό σημαίνει πως, για παράδειγμα, ένας δανειολήπτης με υπόλοιπο 100.000 ελβετικών φράγκων, θα δει το ποσό του να μετατρέπεται από 107.000 ευρώ σε μόλις 96.300 ευρώ, σε περίπτωση που λάβει την ελάχιστη έκπτωση του 10%.
Παράλληλα, το επιτόκιο που θα ισχύει στα νέα αυτά δάνεια θα είναι σταθερό και κυμαίνεται από 2,30% έως 2,90%, επίσης ανάλογα με την οικονομική εικόνα του οφειλέτη. Το γεγονός αυτό προσφέρει ένα ουσιαστικό πλεονέκτημα σε σχέση με τα επιτόκια του ελβετικού φράγκου, τα οποία μέχρι σήμερα ήταν μεταβλητά, με αποτέλεσμα οι δανειολήπτες να ζουν σε συνθήκες αβεβαιότητας τόσο για τη μηνιαία δόση τους όσο και για το συνολικό ύψος της οφειλής.
Η μέγιστη ελάφρυνση, δίνεται μόνο σε εκείνους που έχουν οικογενειακό εισόδημα έως 22.000 ευρώ και περιουσία έως 185.000 ευρώ. Εδώ όμως εντοπίζεται και μια βασική αδυναμία του σχεδίου καθώς τα περιουσιακά κριτήρια κρίνονται από πολλούς αναλυτές ως εξαιρετικά χαμηλά, ιδίως σε μια περίοδο που οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί σημαντικά. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι αρκετοί δανειολήπτες, ακόμα και μεσαίου εισοδήματος, δεν θα μπορούν να επωφεληθούν από τις ευνοϊκότερες προβλέψεις, αφού μόνο το ακίνητο για το οποίο έλαβαν το δάνειο ενδέχεται να ξεπερνά την επιτρεπόμενη αντικειμενική αξία.
Η ένταξη στο πρόγραμμα θα γίνεται μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας, όπου οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να συναινέσουν στην άρση του φορολογικού τους απορρήτου, ώστε να επαληθευτούν τα δηλωμένα εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία. Πρόκειται για μια διαδικασία που ενδέχεται να προκαλέσει δισταγμούς, ωστόσο αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή του κουρέματος.
Για τους δανειολήπτες των οποίων τα δάνεια έχουν καταστεί μη εξυπηρετούμενα και έχουν μεταβιβαστεί σε εταιρείες διαχείρισης, η διευθέτηση μπορεί να γίνει μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, σύμφωνα με τα υπάρχοντα κριτήρια του αλγορίθμου ρύθμισης. Αυτό σημαίνει ότι δεν προβλέπεται κάποιο επιπλέον πλεονέκτημα γι’ αυτή την κατηγορία οφειλετών πέρα από όσα ήδη ισχύουν.
Σήμερα, εκτιμάται πως υπάρχουν περίπου 35.000 δανειολήπτες με υπόλοιπο οφειλών σε ελβετικό φράγκο. Από αυτούς, οι 20.000 συνεχίζουν να εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους και αναμένεται να είναι οι βασικοί ωφελούμενοι της νέας ρύθμισης. Τα υπόλοιπα 15.000 δάνεια έχουν μεταφερθεί σε funds, κυρίως επειδή έχουν κοκκινίσει ή τα σχετικά ακίνητα έχουν ήδη περάσει στη διαδικασία πλειστηριασμού.
Σε κάθε περίπτωση, η λύση που προτείνεται από το υπουργείο Οικονομικών δεν ανατρέπει την ιστορική ζημιά που υπέστησαν οι δανειολήπτες από τη μακροχρόνια ανατίμηση του ελβετικού φράγκου. Όταν τα δάνεια αυτά εκταμιεύτηκαν, η ισοτιμία ήταν περίπου στο 1 ευρώ προς 1,55 φράγκα, ενώ σήμερα η αναλογία είναι εντελώς αντίστροφη. Η συνολική απώλεια που έχουν υποστεί δεν μπορεί να αποκατασταθεί από ένα κούρεμα 10%-25% παρότι οι δανειολήπτες ανέλαβαν τον επιτοκιακό κίνδυνο με την σύναψη της αρχικής σύμβασης.
Ωστόσο, για χιλιάδες οικογένειες που ζουν σε καθεστώς ανασφάλειας και αβεβαιότητας, η λύση αυτή παρέχει μερική απομείωση της οφειλής και σταθερότητα στη δόση, που δημιουργεί ένα καθεστώς ρύθμισης και ανακούφισης για το μέλλον υπό προϋποθέσεις.
Bottom of Form
Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός