Του Κώστα Παπαθεοδώρου
Πόσο άραγε μπορεί να αντέξει μια κυβέρνηση όταν ο πρωθυπουργός της αναγκάζεται να δραπετεύει μέσα από λασπόδρομους, αποφεύγοντας ανθρώπους που υποτίθεται πως υπηρετεί; Όταν το χώμα κολλά στις ρόδες και η αλήθεια στις οθόνες, τότε δεν υπάρχει απλώς πολιτική (δια)φθορά — είναι ηθική χρεοκοπία.
Τα καλοταϊσμένα, συστημικά μέσα ενημέρωσης εξακολουθούν να στήνουν τις γνωστές μαγικές εικόνες: χαμόγελα, ψεύτικες επιτυχίες, δήθεν επενδύσεις και επιδόσεις. Όμως πίσω από το φωτισμένο στούντιο, η χώρα βυθίζεται σε σιωπή, θυμό και απελπισία.
Οι αγρότες βρίσκονται για εβδομάδες στους δρόμους, ζητώντας τα αυτονόητα — επιδοτήσεις που δικαιούνται και που καθυστερούν σχεδόν δύο χρόνια. Στήριξη που ποτέ δεν έρχεται. Και ενώ εκείνοι μετρούν τα ευρώ και τα χιλιόμετρα, στη Βουλή ξετυλίγεται το κουβάρι του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενός οργανισμού που αντί να στηρίζει την καταρρέουσα παραγωγή, βολεύει «ημετέρους» και συμφέροντα.
Η εξεταστική επιτροπή- όσο της επιτρέπεται- αποκαλύπτει το βάθος της σήψης που δεν είναι απλά γραφειοκρατική, αλλά εξόχως πολιτική. Και την ίδια στιγμή, οι αποκαλύψεις για τα Τέμπη συνεχίζουν να ξεγυμνώνουν μια ολόκληρη εποχή διαφθοράς και αμοραλισμού. Οι παραλείψεις που στοίχισαν ζωές, οι προσπάθειες συγκάλυψης, οι ψίθυροι που έγιναν κραυγές. Όλα μαζί συνθέτουν ένα σκηνικό που δεν αντέχει άλλες δικαιολογίες.
Η κυβέρνηση κλονίζεται όχι από τις φωνές της αντιπολίτευσης, αλλά από το ουρλιαχτό των ίδιων των πολιτών. Από την απλή συνειδητοποίηση πως το ψέμα δεν μπορεί να κυβερνά για πάντα. Οι πολίτες βλέπουν. Και ίσως να δουν…
Το Μαξίμου, για να ξεφύγει από την πραγματικότητα, επιχειρεί να αλλάξει ατζέντα. Ξαφνικά, οι έρευνες για υδρογονάνθρακες- που χρόνια τώρα δαιμονοποιούνταν- αναδεικνύονται σε «εθνικό στοίχημα». Μια επίδειξη ισχύος, ένα χαρτί σωτηρίας. Όμως πίσω από τα μεγάλα λόγια, παραμένει το σκοτάδι: ουδείς γνωρίζει τι πραγματικά περιλαμβάνουν οι συμφωνίες με τις Αμερικανικές εταιρείες. Ούτε οι όροι, μήτε τα ανταλλάγματα. Ο χρόνος υπογραφής τους δεν είναι τυχαίος. Όταν όλα γύρω καταρρέουν, ένα επικοινωνιακό «καλό νέο» μοιάζει σαν σωσίβιο στο πέλαγος. Αλλά είναι σωσίβιο από χαρτί.
Οι γεωτρήσεις, ακόμη κι αν άμεσα ξεκινήσουν, απαιτούν χρόνια για να γίνουν εξορύξεις. Οι πληγές, όμως, είναι εδώ — τώρα. Οι αγρότες, οι εργαζόμενοι, οι νέοι που μεταναστεύουν, οι οικογένειες που φοβούνται για τα παιδιά τους στους δρόμους και στα σχολεία. Καμία γεώτρηση δεν θα γεμίσει τον Πίθο των Δαναΐδων. Το ρήγμα που υπάρχει ανάμεσα στην εξουσία και την κοινωνία.
Και μέσα σ’ αυτό το κλίμα αποσύνθεσης, η βία θεριεύει. Ομάδες, συμμορίες, εγκληματικές οργανώσεις αλληλοεξοντώνονται μπροστά στα μάτια των πολιτών, μετατρέποντας πόλεις σε σκηνικά γκανγκστερικών ταινιών. Η Πολιτεία απούσα, η κυβέρνηση ανίκανη ή αδιάφορη. Ενίοτε και συνεργός.
Αλλά η ανομία δεν είναι μόνο στους δρόμους — είναι στον τρόπο διακυβέρνησης.
Και εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει το αντίβαρο της δημοκρατίας, η ελευθερία του Τύπου, βρίσκεται στο πιο βαθύ σκοτάδι. Η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης στην ελευθερία του Τύπου. Πολλά κανάλια και εφημερίδες ακόμη και τρολ του διαδικτύου, μοιάζουν περισσότερο με επεκτάσεις της κυβερνητικής γραμματείας παρά με ελεύθερες και ανεξάρτητες φωνές κριτικής. Όμως η αλήθεια, όπως το νερό, βρίσκει πάντα διέξοδο.
Μπορεί να τη θαμπώνουν με φώτα και στούντιο, να την πνίγουν σε ανακοινώσεις, να την πουλάνε σε τίτλους και σποτ. Όμως η αλήθεια έχει φωνή, και αυτή κάθε μέρα δυναμώνει και γίνεται κραυγή. Είναι η φωνή των ανθρώπων που δεν πιστεύουν πια τα δελτία των οκτώ, που βλέπουν πίσω από τα χαμόγελα, που αναγνωρίζουν το ψέμα όσο σμιλεμένο και αν παρουσιάζεται…
Όταν ένας πρωθυπουργός χρειάζεται λασπωμένους δρόμους για να δραπετεύσει, τότε η εξουσία του ήδη έχει γίνει βούρκος. Και όταν τα μέσα ενημέρωσης στήνουν διαθλαστικούς καθρέφτες για να ομορφύνουν το τέρας, η ευθύνη περνά πλέον σε όλους και στον καθένα ξεχωριστά. Η Δημοκρατία των πολιτών που δεν φοβάται τη λάσπη είναι δύστροπη: για να συνεχίσει να υπάρχει απαιτεί ιλασμό: καθαρό βλέμμα, ανόθευτη διαπίστωση, ρηξικέλευθο λόγο και τελικά… πολιτική πρόταση. Αυτό είναι το υλικό που σφυρηλατεί την αλυσίδα αφύπνισης των κοινωνιών…