Σκέψεις εν όψει του εκλογικού νόμου…

ΦΩΤΟ: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΛΕΣΙΔΗΣ
Του Πέτρου Μηλιαράκη*

  Το παρόν κείμενο, για τον γράφοντα, δεν έχει «ευκαιριακό χαρακτήρα», χάριν της επικαιρότητας που αναφέρεται σε νέο εκλογικό νόμο, αλλά  αφορά αποκλειστικώς  «ζήτημα» επιστημονικής τοποθέτησης υπό την ιδιότητα του και ως Μέλους της «ΕΝΩΣΗΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΛΟΓΩΝ.» 

            Με τούτο το προοίμιο υπ’ όψιν τα εξής:

            Η επιστημονική προσέγγιση που αφορά στο συνταγματικό δίκαιο του λεγόμενου δημοκρατικού δυτικού πολιτισμού, κατατάσσει τα κράτη αναλόγως του πολιτικού τους συστήματος, το οποίο σχετίζεται ευθέως και συναρτάται αρρήκτως με το εκλογικό σύστημα που διαμορφώνει την πολιτική πραγματικότητα.  Εξ αυτού δε εγείρονται ζητήματα που αφορούν στις πολιτικές και θεσμικές ευθύνες του νυν αρμόδιου Υπουργού για το εκλογικό σύστημα, του κ.Τάκη Θεοδωρικάκου.

  • Ο «ΜΟΝΟΚΟΜΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ»  ΚΑΙ Η «ΛΙΣΤΑ»

            Αναμφισβητήτως, η Ελλάδα κατατάσσεται στις χώρες με πολυκομματικό σύστημα, αλλά με διπολική (κυρίως) λειτουργία, εφόσον τα εναλλασσόμενα στην εξουσία κόμματα ή άλλως οι εναλλασσόμενες στην εξουσία «παραδοσιακές παρατάξεις» είναι δύο. Και τούτο γιατί τα μεσολαβήσαντα μικρά διαστήματα πολυκομματικής διακυβέρνησης δεν μπορούν να μεταβάλουν το χαρακτηρισμό αυτό. Προς την κατεύθυνση δε αυτή προδήλως κινείται και ο νέος εκλογικός νόμος. Αναπαράγει, δηλαδή, με το να αποκλείει την αμιγώς «απλή αναλογική», το ίδιο σύστημα, στη «λογική» των μονοκομματικών κυβερνήσεων. Η λογική όμως αυτή αποκλείει συναινέσεις, συγκλίσεις και συναντιλήψεις, που αφορούν τις προϋποθέσεις (και) για την ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΜΙΑΣ ΠΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ.

            Πέραν όμως του ότι δια του εκλογικού νόμου, ο μονοκομματικός χαρακτήρας διακυβέρνησης «παρεμποδίζει» την επιβαλλόμενη και προαναφερόμενη ενιαία εθνική στρατηγική, παραλλήλως σχετίζεται και με ατομικά  και πολιτικά δικαιώματα που αφορούν στο δικαίωμα του «εκλέγειν». Ενταύθα αναφέρομαι στο ζήτημα της λεγόμενης «λίστας».

  • Η «ΕΥΡΕΣΙΤΕΧΝΊΑ» ΤΟΥ ΒΑΘΕΩΣ ΠΑΣΟΚ

            Η καθιέρωση «δεσμευμένου» ή άλλως «κλειστού» συνδυασμού ή άλλως η κοινώς λεγόμενη «λίστα», προκειμένου για τα ψηφοδέλτια των εθνικών βουλευτικών εκλογών, αφορά «ευρεσιτεχνία» που ανήκει στο «βαθύ ΠΑΣΟΚ».

«Σε τελευταία ανάλυση το κόμμα υποδεικνύει και ο πολίτης πρέπει να αποφασίζει!»

            Η επιλογή της λεγόμενης «λίστας» είχε προαποφασιστεί ως πολιτική πράξη που θα επέφερε πλήγμα στον «εκλογικό μηχανισμό» της Δεξιάς, λόγω κατάργησης της σταυροδοσίας. Για τη ρύθμιση όμως αυτή (της εισαγωγής της «λίστας») υπήρξαν και διαφωνίες (βλ.  Απόστολος Λάζαρης).

            Βεβαίως στη συνέχεια αποδείχθηκε ότι η «πρακτική αυτή» δεν ωφελούσε και το ίδιο το ΠΑΣΟΚ.  Όμως οι αλλεπάλληλες εκλογές (βλ. 1989 κλπ), επανέφεραν τη «λίστα» λόγω της οικονομικής επιβάρυνσης των υποψηφίων βουλευτών, κυρίως των (τότε!) μεγάλων περιφερειών της Αθήνας.

  • ΠΑΡΕΜΠΙΠΤΟΝΤΩΣ

            Η κατάργηση της «λίστας» στις ευρωεκλογές, όπου υφίσταται εν δυνάμει υποψηφιότητα σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, εισάγει ανεπίτρεπτη διάκριση στο πολιτικό σύστημα, δημιουργεί ασύμμετρη αντιμετώπιση του υποψήφιου ευρωβουλευτή έναντι του βουλευτή των εθνικών εκλογών, με συνέπεια για λόγους ισότητας να επιβάλλεται η οριστική κατάργηση της «λίστας».

  • Ο ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΔΕΝ ΔΙΟΡΙΖΕΤΑΙ

            Ασφαλώς η διαδικασία αυτή της «λίστας», δεν θα μπορούσε να μείνει εκτός νομολογιακών παραδοχών.

            Έτσι το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (ΑΕΔ) με την υπ’ αριθμ. 34/1985 απόφασή του έκρινε μεν  συνταγματική τη θέσπιση του συστήματος των «δεσμευμένων συνδυασμών» σε βάρος του σταυρού προτίμησης, με ευάλωτο όμως σκεπτικό, και με τη ρητή διαφωνία της μειοψηφίας του Δικαστηρίου που απεφάνθη ότι:

Η παρ. 3 του άρθρου 51 του Συντάγματος, δια της εισαγωγής του συστήματος των «δεσμευμένων συνδυασμών», προσκρούει στις πρόνοιες της παρ. 3 του άρθρου 51 του Συντάγματος, καθόσον το δικαίωμα που ιδρύεται με τη συνταγματική διάταξη δεν μπορεί να περιορισθεί με νόμο έτσι: «ώστε η εκλογή του βουλευτού να μην απορρέει αμέσως εκ της βουλήσεως και της αντιστοίχου ψήφου του εκλογέως, αλλά να απορρέει εκ της βουλήσεως ετέρου προσώπου…» 

Άξιο παρατήρησης είναι δε ότι η μειοψηφία του ΑΕΔ  αναφέρεται ευθέως  σε: διορισμό υπό του κόμματος των υποψηφίων (sic) και ότι «στον Έλληνα εκλογέα πολίτη  απομένει μόνο το δικαίωμα της εκλογής κόμματος (sic.

Τούτων δοθέντων στον κ.Τάκη Θεοδωρικάκο ανατίθεται το καθήκον, αλλά και η πολιτική και θεσμική ευθύνη, εάν με το νέο εκλογικό νόμο διατηρήσει στον Έλληνα πολίτη το δικαίωμα εκείνος να επιλέγει και να εκλέγει τη  σύνθεση της Εθνικής Αντιπροσωπείας, ακόμη και στην περίπτωση που οι εκλογές λαμβάνουν χώρα εντός του 18μηνου από την τελευταία εκλογική ετυμηγορία. Σε τελευταία ανάλυση το κόμμα υποδεικνύει και ο πολίτης πρέπει να αποφασίζει!

ΑΝΤΙ ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟΥ: Ο γράφων ελπίζει ότι τυχόν κατάργηση της «λίστας» κατά τα προεκτεθέντα, δεν θα αφορά τα αμιγώς υποκρυπτόμενα παραδοσιακά συμφέροντα  του εκλογικού μηχανισμού της Δεξιάς, αλλά την τήρηση της συνταγματικής τάξης της παρ. 3 του άρθρου 51 του Συντάγματος.

 

* Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Χώρας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC – EU).