Του Γιαννάκη Λ. Ομήρου
Υπό τη βαριά σκιά της συμπλήρωσης 50 χρόνων από τις θλιβερές επετείους του δίδυμου εγκλήματος εναντίον της Κύπρου, που οδήγησε στην κατοχή του 37% της πατρίδας μας, πρέπει το Κυπριακό να αναδεικνύεται με τον πραγματικό του χαρακτήρα, ως πρόβλημα εισβολής – κατοχής.
Υπήρξε πάγια και διαχρονική θέση μας ότι ήταν αδιανόητη αλλά κυρίως επικίνδυνη η συζήτηση λεγόμενων μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, χωρίς να είναι κυρίαρχη και πρωτεύουσα η συζήτηση της ουσίας του Κυπριακού. Δηλαδή η συζήτηση των κεφαλαιωδών πτυχών, της αποχώρησης των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων και των εποίκων, της κατάργησης των αναχρονιστικών εγγυήσεων του 1960 και της επίτευξης συμφωνίας για τη μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα ομοσπονδιακό κράτος με μια κυριαρχία, μια διεθνή νομική προσωπικότητα, μια ιθαγένεια, ενότητα κράτους, θεσμών, λαού, χώρου και οικονομίας και με κατοχυρωμένα τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες.
Σε αυτή τη διαδικασία πρόταξης της ουσίας του Κυπριακού, που διασφαλίζει τον πραγματικό του χαρακτήρα ως προβλήματος εισβολής και κατοχής, οφείλουμε να επιμένουμε διαχρονικά.
Σε αντίθεση με την Τουρκία και την υποχείρια τουρκοκυπριακή ηγεσία, που επίσης διαχρονικά, επέμεναν ότι το Κυπριακό είναι θέμα «ομαλής συμβίωσης των δύο Κοινοτήτων που θα πρέπει να ζήσουν πλάι – πλάι ως καλοί γείτονες». Με αποδοχή των τετελεσμένων της τουρκικής εισβολής και κατοχής.
Οι Γενικοί Γραμματείς του ΟΗΕ, στα προσχέδια των Έκθέσεων τους για την ανανέωση της θητείας της Ειρηνευτικής Δύναμης, προτάσσουν τα Μ.Ο.Ε καθ’ υπερβολή, αποδυναμώνοντας με αυτό τον τρόπο την ουσία του Κυπριακού.
Με τον κίνδυνο να υπάρχει επικέντρωση της διαδικασίας σε λεγόμενα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, σε βάρος της πρωταρχικής επιδίωξης της λύσης.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προχώρησε πρόσφατα στην εξαγγελία μέτρων προς τους Τ/Κ, δίνοντας το μήνυμα ότι είναι ισότιμοι πολίτες του Κυπριακού κράτους και κατ’ επέκτασιν της Ε.Ε. Πρόκειται για κατ’ εξοχήν μέτρα και πολιτικές που στοχεύουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους Τ/Κ. Εμπιστοσύνης προς το κοινό κράτος που είναι η Κυπριακή Δημοκρατία.
Για μια ακόμα φορά είναι αναγκαία η διασαφήνιση της θέσης για αυτού του είδους τις πρωτοβουλίες και τις προϋποθέσεις που πρέπει να τις συνοδεύουν.
Υπήρξε διαχρονικά ορθή η θέση ότι τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης είναι ευπρόσδεκτα και επωφελή.
Υπό την απαράβατη προϋπόθεση να μην διαστρέφουν την ουσία του Κυπριακού, που δεν είναι ασφαλώς μια δικοινοτική διαμάχη, αλλά πρόβλημα εισβολής και παράνομης στρατιωτικής κατοχής τμήματος μιας ανεξάρτητης χώρας.
Ταυτόχρονα, δεν πρέπει τα όποια μέτρα «βελτίωσης της καθημερινότητας» να οδηγούν σε υποκατάσταση της λύσης, που πρέπει να τερματίζει την κατοχή που είναι η πηγή της κακοδαιμονίας.
Σε αυτή τη διαδικασία πρόταξης της ουσίας του Κυπριακού, που διασφαλίζει τον πραγματικό του χαρακτήρα, οφείλουμε να επιμένουμε διαχρονικά.
Σε αντίθεση με την Τουρκία και την τουρκοκυπριακή ηγεσία, ιδιαίτερα τη σημερινή, που επίσης διαχρονικά, επέμεναν ότι το Κυπριακό είναι θέμα οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Ο κίνδυνος είναι προφανής. Να υπάρξει αποδοχή της τουρκικής άποψης ότι το Κυπριακό είναι ζήτημα καλής γειτονίας των δύο κοινοτήτων. Με διαγραφή της κατοχής και της παραβίασης του διεθνούς δικαίου.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι ως εκ τούτου, σαφή.
- Αποδεχόμαστε ότι αυτό που προέχει είναι μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης;
- Αποδεχόμαστε ότι αυτό που επείγει δεν είναι ο τερματισμός της κατοχής και η λύση, αλλά «μέτρα καλής γειτονίας»;
Η περιρρέουσα που συντηρεί η Τουρκοκυπριακή πλευρά περί «λύσης δύο κρατών» και «κυριαρχικής ισότητας» τείνει να ευνοεί τα ΜΟΕ ως προλείανση του εδάφους προς τέτοιες λύσεις. Ουσιαστικά τα ΜΟΕ να υποκαταστήσουν τη λύση. Ή να προετοιμάσουν το έδαφος προς τέτοιες λύσεις, εφιαλτικές για το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Συνεπώς ευπρόσδεκτα τα εξαγγελθέντα μονομερή Μ.Ο.Ε προς τους Τουρκοκύπριους – πλην ίσως του αδιευκρίνιστου της παραχώρησης της Κυπριακής υπηκοότητας – αλλά πρώτιστη προτεραιότητα θα πρέπει να παραμένει η λύση στη βάση του Διεθνούς και του Ευρωπαϊκού δικαίου.
Πρώην Προέδρου Βουλής των Αντιπροσώπων