Ο ακροδεξιός Χοσέ Αντόνιο Καστ εξελέγη νέος πρόεδρος στη Χιλή, σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη πολιτική στροφή προς τα δεξιά που έχει γνωρίσει η χώρα από το τέλος της δικτατορίας του Αουγκούστο Πινοσέτ το 1990. Ο 59χρονος υπερσυντηρητικός πολιτικός αναλαμβάνει καθήκοντα τον Μάρτιο, ως ο πιο δεξιός αρχηγός κράτους στη Λατινική Αμερική των τελευταίων δεκαετιών.
Στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, ο Καστ συγκέντρωσε περίπου το 58% των ψήφων, ενώ η αντίπαλός του, Γιανέτ Χάρα —μετριοπαθής κομμουνίστρια και υποψήφια ευρείας συμμαχίας κομμάτων της αριστεράς και του κέντρου— περιορίστηκε στο 42%, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα με σχεδόν το σύνολο των ψηφοδελτίων καταμετρημένο.
Απευθυνόμενος σε χιλιάδες υποστηρικτές του έξω από τα γραφεία του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, στο ανατολικό Σαντιάγο, ο Χοσέ Αντόνιο Καστ υποσχέθηκε ότι η κυβέρνησή του θα αποκαταστήσει «την τήρηση του νόμου σε όλη τη χώρα».
Οι πανηγυρισμοί ήταν εκτεταμένοι σε πολλές πόλεις της Χιλής, με υποστηρικτές να ανεμίζουν εθνικές σημαίες και κορναρίσματα να ακούγονται για ώρες.
Η Γιανέτ Χάρα αναγνώρισε γρήγορα την ήττα της, δηλώνοντας ότι η αντιπολίτευση θα παραμείνει «διεκδικητική». «Πολύς κόσμος παρασύρθηκε από μια εκστρατεία φόβου και άγνοιας», σχολίασε η 21χρονη φοιτήτρια ειδικής αγωγής Γαβριέλα Ασεβέδο, ψηφοφόρος της Χάρα.
Πανηγυρισμοί στη Χιλή με αναφορές στον Πινοσέτ
Στο αρχηγείο της εκστρατείας του Καστ, στη συνοικία Λας Κόντες —μία από τις πιο εύπορες περιοχές του Σαντιάγο— συγκεντρώθηκαν χιλιάδες οπαδοί του.
Λίγο μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, ομάδα υποστηρικτών άρχισε να φωνάζει ρυθμικά «Πινοσέτ», κρατώντας πορτρέτα του πρώην δικτάτορα. Η Χιλή παραμένει βαθιά σημαδεμένη από τη στρατιωτική δικτατορία του 1973-1990, η οποία άφησε πίσω της περίπου 3.200 νεκρούς και αγνοούμενους.
Πρώτες αντιδράσεις και επεισόδια
Λίγη ώρα μετά την εκλογή του, ο Καστ βρέθηκε αντιμέτωπος με τις πρώτες διαδηλώσεις στην Πλατεία Ιταλίας, σημείο-σύμβολο της κοινωνικής εξέγερσης του 2019. Σύμφωνα με τοπικά ΜΜΕ, η αστυνομία απώθησε δεκάδες διαδηλωτές κάνοντας χρήση εκτοξευτήρα νερού υπό πίεση.
Στις κάλπες προσήλθαν σχεδόν 16 εκατομμύρια ψηφοφόροι. Αν και στον πρώτο γύρο, στα μέσα Νοεμβρίου, οι δύο φιναλίστ είχαν λάβει περίπου από το ένα τέταρτο των ψήφων —με μικρό προβάδισμα της Χάρα— το άθροισμα των δεξιών δυνάμεων ξεπερνούσε συνολικά το 70%, γεγονός που προδιέγραφε το τελικό αποτέλεσμα.
Ποιος είναι ο Χοσέ Αντόνιο Καστ
Ο πρώην βουλευτής, που δηλώνει πιστός καθολικός και εκκλησιάζεται συχνά, πατέρας εννιά παιδιών, βάσισε την εκστρατεία του σε υποσχέσεις περί καταπολέμησης της εγκληματικότητας και απέλασης των σχεδόν 340.000 παράτυπων μεταναστών στη Χιλή.
Η Χάρα, 51 ετών, η πρώην υπουργός Εργασίας του απερχόμενου προέδρου Γκαμπριέλ Μπόριτς, προερχόμενη από το Κομμουνιστικό Κόμμα, υποσχόταν αυξήσεις του κατώτερου μισθού και υπεράσπιση των συνταξιούχων.
Η εγκληματικότητα και η παράτυπη μετανάστευση βρίσκονται στις κορυφαίες θέσεις μεταξύ των ανησυχιών των πολιτών της Χιλής — πάνω από τις οικονομικές δυσκολίες εξαιτίας της άτονης ανάπτυξης.
Κατά τη διάρκεια αυτής της προεκλογικής εκστρατείας ο Καστ, γνωστός πολέμιος της άμβλωσης, ακόμη και σε περίπτωση βιασμού, καθώς και των γάμων προσώπων του ιδίου φύλου, προτίμησε να αφήσει κατά μέρος τις πιο ακραίες συντηρητικές ιδέες του.
Ο Χοσέ Αντόνιο Καστ είναι γιος γερμανών μεταναστών στη Χιλή. Ο πατέρας του, μέλος του ναζιστικού κόμματος στη Βαυαρία, μετανάστευσε στη χώρα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κι άνοιξε μονάδα παραγωγής κρέατος και λουκάνικων.
Αυτός ο γιος μεταναστών έχει αναγγείλει παρ’ όλ’ αυτά πως θα υψώσει τείχη στα σύνορα, θα αναπτύξει τον στρατό σε περιοχές με υψηλή εγκληματικότητα και θα απελάσει «όλους» όσοι βρίσκονται στη Χιλή παράνομα.
«Χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει ειρήνη. Χωρίς ειρήνη δεν υπάρχει δημοκρατία. Χωρίς δημοκρατία δεν υπάρχει ελευθερία. Η Χιλή θα ξαναγίνει χώρα ελεύθερη από το έγκλημα, το άγχος και τον φόβο», είπε.