Σε πλήρη συντονισμό με την Τουρκία και στηριζόμενη στην επιχειρηματολογία του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, η Λιβύη, μέσω ρηματικής διακοίνωσης που υπέβαλε στις 27 Μαΐου στον ΟΗΕ και δημοσιεύθηκε ως επίσημο έγγραφο την 1η Ιουλίου, παρουσίασε συντεταγμένες και χάρτη με τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της. Με την κίνηση αυτή επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, κατοχυρώνοντας τα «οφέλη» που της προσφέρει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο εις βάρος κυρίως της Ελλάδας αλλά και της Αιγύπτου.
Η ενέργεια αυτή, όπως αποκαλύπτει το «Πρώτο Θέμα», εντάσσεται στη στρατηγική που είχε υιοθετήσει η Τουρκία το 2020, όταν κατέθεσε μονομερώς και αυθαίρετα στον ΟΗΕ τα όρια της δικής της υφαλοκρηπίδας, σύμφωνα με το ίδιο μνημόνιο, αγνοώντας τα δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά και την τελευταία επίσκεψη Γεραπετρίτη. Παράλληλα, η Λιβύη χαρακτηρίζει παράνομη τη Συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου, την ανακήρυξη της Ελληνικής ΑΟΖ στο Ιόνιο, καθώς και τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό. Με αυτή τη στρατηγική επιδιώκει να αμφισβητήσει τις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες, ακόμα και σε περιοχές όπως το Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης, όπου η Τουρκία δεν έχει γεωγραφική δυνατότητα παρεμβολής.
Στηριζόμενη στον ίδιο ισχυρισμό με την Τουρκία, η Λιβύη υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να βασίζεται στη μέση γραμμή μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών, ενώ θεωρεί ότι τα νησιά δεν έχουν αυτόματα πλήρη επήρεια στις θαλάσσιες ζώνες. Επικαλείται δε νομολογία σύμφωνα με την οποία τα νησιά μπορούν να αγνοηθούν ή να έχουν μειωμένη επήρεια, ανάλογα με τις συνθήκες.
Η Λιβύη, μέσω ρηματικής διακοίνωσης, χαρακτηρίζει παράνομη τη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τη λιβυκή υφαλοκρηπίδα. Παράλληλα, η Λιβύη απορρίπτει και την ανακήρυξη ΑΟΖ από την Ελλάδα στο Ιόνιο (δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ στις 18 Απριλίου 2025), θεωρώντας ότι επίσης παραβιάζει τη λιβυκή υφαλοκρηπίδα και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Στη διακοίνωση, η Λιβύη κατηγορεί την Ελλάδα και την Αίγυπτο για μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις θαλάσσιων συνόρων, απορρίπτοντας παράλληλα τον Ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, καθώς υποστηρίζει ότι παραβιάζει τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες της. Επιπλέον, ζητά ο καθορισμός της μέσης γραμμής να βασίζεται στη λιβυκή νομοθεσία, αγνοώντας τα ελληνικά νησιά, όπως και στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Η Λιβύη δηλώνει πρόθυμη για διάλογο και διαπραγματεύσεις βάσει του άρθρου 33 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ για ειρηνική επίλυση διαφορών, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Ωστόσο, θέτει ως προϋπόθεση αποδοχή του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, γεγονός που ουσιαστικά δυσχεραίνει τον διάλογο. Παράλληλα, καλεί την Ελλάδα και την Αίγυπτο να ανακαλέσουν κάθε δραστηριότητα και έρευνα για υδρογονάνθρακες έως την επίλυση όλων των διαφορών.
Με τη μονομερή κατάθεση των εξωτερικών ορίων της υφαλοκρηπίδας της, η Λιβύη ανοίγει ένα νέο διπλωματικό μέτωπο, επιχειρώντας μαζί με την Τουρκία να περιορίσει την Ελλάδα σε θαλάσσιες ζώνες που ελάχιστα ξεπερνούν τα 6 ναυτικά μίλια. Η απαίτηση ένταξης του Τουρκολιβυκού Μνημονίου στις συνομιλίες μειώνει τις δυνατότητες ουσιαστικού διαλόγου, ενώ καταδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας με την Αίγυπτο, η οποία επίσης βρίσκεται στο στόχαστρο της Λιβύης.
Χαρακτηρίζει παράνομη τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου, ισχυριζόμενη ότι παραβιάζει δήθεν τη λιβυκή υφαλοκρηπίδα.
Στα πρότυπα της Τουρκίας το 2020, η Λιβύη κατέθεσε στον ΟΗΕ, με ρηματική διακοίνωση της 27ης Μαΐου, μονομερώς τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της, βάσει του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Υποστηρίζει ότι η μέση γραμμή με την Ελλάδα πρέπει να χαραχθεί μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών, αγνοώντας τα νησιά, τα οποία —όπως αναφέρει— δεν δημιουργούν αυτομάτως θαλάσσιες ζώνες και πρέπει να αγνοηθούν ή να έχουν περιορισμένη επίδραση αναλόγως των συνθηκών. Επίσης, δηλώνει ότι θα πρέπει να γίνει σεβαστή, σε κάθε συζήτηση για οριοθέτηση, η λιβυκή νομοθεσία (για τις λοιπές ζώνες: αλιευτική, συνορεύουσα κ.λπ.), αλλά και το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Χαρακτηρίζει παράνομη τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου, ισχυριζόμενη ότι παραβιάζει δήθεν τη λιβυκή υφαλοκρηπίδα.
Χαρακτηρίζει παράνομη και την κήρυξη ΑΟΖ από την Ελλάδα στο Ιόνιο, όπως και τον Ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.
Δηλώνει, επίσης, ότι Ελλάδα και Αίγυπτος πρέπει να ανακαλέσουν τις άδειες για έρευνες υδρογονανθράκων που έχουν εκδώσει, μέχρις ότου επιλυθούν οι διαφορές.
Τέλος, δηλώνει πρόθυμη για διάλογο και ανοιχτή σε όλες τις μορφές επίλυσης διαφορών που προβλέπει το άρθρο 33 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, στις οποίες περιλαμβάνεται και η παραπομπή στη Χάγη.
Τι απαντούν διπλωματικές πηγές
Άμεση ήταν η ελληνική αντίδραση με διπλωματικές πηγές να αναφέρουν:
«Η Ρηματική Διακοίνωση της 27ης Μαΐου 2025 της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Λιβύης στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, σε αντίδραση ελληνικών πρωτοβουλιών άσκησης νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων, εκφράζει τις πάγιες θέσεις της Λιβύης, ωστόσο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα
«Οι θέσεις αυτές έχουν τεθεί στο παρελθόν και απαντηθεί προσηκόντως από την Ελλάδα και την Αίγυπτο.
Το διεθνές δίκαιο δεν επικαθορίζεται από μονομερείς ρηματικές διακοινώσεις, ούτε από ευσεβείς πόθους τρίτων. Τέτοιες θέσεις δεν παραπέμπουν σε ετοιμότητα για επανέναρξη συνομιλιών για οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Η Ελλάδα θα συνεχίσει στον δρόμο του διεθνούς δικαίου και των στέρεων περιφερειακών συμμαχιών που πολλαπλασιάζουν τη διπλωματική της ισχύ.
Σε αντίθεση με άκυρες και ανυπόστατες συμφωνίες, η Ελλάδα βαδίζει και ενεργεί βάσει του Διεθνούς Δικαίου και δεν διστάζει να διατυπώνει ευθέως τις θέσεις της σε κάθε συνομιλητή της, όπως έπραξε και πρόσφατα ο Υπουργός Εξωτερικών κατά την επίσκεψή του στη Λιβύη».