Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης
Εκτός της πολιτικής αβελτηρίας του Μητσοτάκη-που επηρεάζει αφενός το όποιο κυβερνητικό έργο και αφετέρου τις σχέσεις του με τα κόμματα και τα στελέχη τους- κατά καιρούς διάφορα κυβερνητικά φερέφωνα «επιτίθενται» είτε κατά των κομμάτων της αντιπολίτευσης, είτε κατά πολιτικών στελεχών που ασκούν κριτική στο καθεστώς Μητσοτάκη. Μόνιμη επωδός τους (γραμμή Μαξίμου) οι δήθεν κυβερνητικές «επιτυχίες» στην οικονομία.
Δυστυχώς για την χώρα, όχι μόνον δεν στέκεται το νεοδημοκρατικό προπαγανδιστικό success story ,δεδομένου ότι πρόκειται περί ψευδούς αφηγήματος, αλλά αντίθετα αναιρείται με συντριπτικά στοιχεία είτε της Eurostat,είτε θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Μια απλή ανάγνωση στη ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της Ε.Ε. της 8ης Ιουλίου 2025 σχετικά με την οικονομική, κοινωνική, διαρθρωτική και δημοσιονομική πολιτική και την πολιτική απασχόλησης της Ελλάδας θα πείσει τον οποιοδήποτε.
Θα παραθέσω συγκεκριμένα χωρία του κειμένου Συστάσεων της Ε.Ε καταγράφοντας και την θέση μου. Το κείμενο των Συστάσεων αναφέρει: Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις 2025 καλύπτουν τις βασικές προκλήσεις οικονομικής πολιτικής οι οποίες δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς από τα μέτρα που περιλαμβάνονται στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών προκλήσεων που προσδιορίζονται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις για την περίοδο 2019-2024.
1.«Στις 4 Ιουνίου 2025 η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, η Ελλάδα αντιμετωπίζει ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό δημόσιο και εξωτερικό χρέος, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και την ανεργία, …., ενώ το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
2… η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις… την ενίσχυση της ασφάλειας των υδάτων με τη διασφάλιση, αφενός, της επαρκούς διαχείρισης των όμβριων υδάτων και, αφετέρου, της συμμόρφωσης με τους κανόνες για τα λύματα, τη βελτίωση της διαθεσιμότητας οικονομικά προσιτής στέγασης και της πρόσβασης σε αυτήν, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής στέγασης… κίνητρα για τα κράτη μέλη ώστε να διαθέσουν πόρους της πολιτικής συνοχής σε πέντε στρατηγικούς τομείς προτεραιότητας της Ένωσης, και συγκεκριμένα την ανταγωνιστικότητα στις στρατηγικές τεχνολογίες, την άμυνα, τη στέγαση, την ανθεκτικότητα των υδάτων και την ενεργειακή μετάβαση, καθώς και σε επενδύσεις για δεξιότητες σε τομείς προτεραιότητας, διατηρώντας παράλληλα στα προγράμματα του ΕΚΤ+ την έμφαση στα άτομα που βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη κατάσταση.
Αλήθεια με τι από τα παραπάνω η κυβέρνηση ασχολήθηκε; Με την ολιστική διαχείριση των υδάτων; Με την έρευνα-την καινοτομία-τις νέες τεχνολογίες; Παντού απούσα
3. Η πλατφόρμα στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP) παρέχει την ευκαιρία για επενδύσεις σε μια βασική στρατηγική προτεραιότητα της ΕΕ μέσω της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητάς της. Η STEP διοχετεύεται μέσω 11 υφιστάμενων ταμείων της ΕΕ. Τα κράτη μέλη μπορούν να συμβάλουν και αυτά στο πρόγραμμα Invest EU για τη στήριξη επενδύσεων σε τομείς προτεραιότητας. Η Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει με βέλτιστο τρόπο τις πρωτοβουλίες αυτές για να στηρίξει την ανάπτυξη ή την παραγωγή κρίσιμων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων καθαρών και αποδοτικών ως προς τη χρήση των πόρων τεχνολογιών.
Η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει και αυτό το τραίνο, το όχημα της Τεχνητής Νοημοσύνης-της βιοτεχνολογίας-της Κβαντικής-του αυτοματισμού και της ρομποτικής. Αγγίζει τα όρια της προδοσίας η εξάρτηση της ΝΔ και μεγάλου μέρους της αντιπολίτευσης από τους ξένους και ντόπιους Ολιγάρχες που δεν επιτρέπουν την αξιοποίηση των προαναφερθέντων.
4.Η πολιτική έρευνας και η χρηματοδότησή της στην Ελλάδα είναι διασκορπισμένες μεταξύ διάφορων υπουργείων, του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας και των περιφερειακών αρχών έρευνας και καινοτομίας…. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση για ερευνητικές δραστηριότητες υπόκειται σε υπερβολικές διοικητικές απαιτήσεις,αργές διαδικασίες αξιολόγησης και γραφειοκρατικό φόρτο που θεωρείται υψηλός. Όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, τα κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών στην Ελλάδα ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Γνωστή ιστορία οι επιχειρηματίες-τα τζάκια- δεν επενδύουν στην έρευνα. Κατά τα λοιπά υποτίθεται ότι παλεύουν για αύξηση παραγωγικότητας.
Η Ελλάδα θα ωφελούνταν από πρόσθετη χρηματοδότηση και από μια στρατηγική για την έρευνα και την καινοτομία .
Ποιες δυνάμεις πολιτικές-παραγωγικές-επιστημονικές-κοινωνικές θα αναλάβουν το σχεδιασμό και υλοποίηση αυτής της στρατηγικής για την έρευνα και την καινοτομία ;
5. Η Ελλάδα έχεις σημαντικό μερίδιο νέων εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (14,2 %) και ευπαθείς ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία, οι υπήκοοι τρίτων χωρών και οι Ρομά, αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά εργασίας….
Οι μη καλυπτόμενες ανάγκες ιατρικής περίθαλψης, τα χαμηλά επίπεδα παροχής μακροχρόνιας φροντίδας, το υψηλό κόστος στέγασης και τα υψηλά ποσοστά στέρησης υπογραμμίζουν την ανάγκη για ένα ισχυρό σύστημα κοινωνικής προστασίας και για την ανάληψη περαιτέρω δράσης πολιτικής. Η διαθεσιμότητα κοινωνικών και βασικών υπηρεσιών παραμένει περιορισμένη και επηρεάζει δυσανάλογα τις περιθωριοποιημένες και απομακρυσμένες κοινότητες.
Οι Υπηρεσίες Υγείας, Κοινωνικής Πρόνοιας, Απασχόλησης βαθμολογούνται κάτω από την βάση.
6. Ελλάδα αντιμετωπίζει διάφορες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την εκπαίδευση. Εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα χαμηλή η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα από την ηλικία των τριών ετών έως την ηλικία έναρξης της υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης… Το ποσοστό είναι ιδιαίτερα χαμηλό για τα παιδιά που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
7. Σύμφωνα με το τελευταίο Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών του ΟΟΣΑ το 2022, υψηλό ποσοστό δεκαπεντάχρονων μαθητών στην Ελλάδα δεν επιτυγχάνει ένα ελάχιστο επίπεδο επάρκειας σε βασικές δεξιότητες. Τα ποσοστά χαμηλών επιδόσεων είναι από τα υψηλότερα στην ΕΕ και έχουν αυξηθεί σε όλες τις κοινωνικοοικονομικές τάξεις, γεγονός που υποδηλώνει διαρθρωτικά προβλήματα όσον αφορά την ποιότητα και την ισότητα του εκπαιδευτικού συστήματος. Παράλληλα, τα χαμηλά ποσοστά κορυφαίων επιδόσεων όσον αφορά τις βασικές δεξιότητες και τη δημιουργική σκέψη ενδέχεται να οδηγήσουν σε περιορισμένη δεξαμενή καινοτόμων ταλέντων στη χώρα και να επηρεάσουν την ανταγωνιστικότητά της. Τα πολύ χαμηλά επίπεδα βασικών και ψηφιακών δεξιοτήτων μεταξύ των νέων περιορίζουν τις προοπτικές ανάπτυξης υψηλότερων δεξιοτήτων καθώς και τις προοπτικές επανειδίκευσης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού.
ΝΤΡΟΠΗ ΣΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ. Αφού οδηγήσατε την χώρα σε υπογεννητικότητα (μείωση ποσοτικού μεγέθους) λοβοτομείτε (μείωση ποιοτικού μεγέθους) τους νέους μαθητές, το μέλλον της χώρας. Κατά τα λοιπά σας ενοχλούσε το μάθημα της Κοινωνιολογίας που αφαιρέσατε ακρωτηριάζοντας την κριτική σκέψη των μαθητών και ιδού τα αποτελέσματα. Να εισαχθεί ως μάθημα «η Τεχνητή Νοημοσύνη» , όπως ο Τραμπ αποφάσισε (από το Νηπιαγωγείο) και όπως οι Κινέζοι το διδάσκουν τα τελευταία δέκα έτη ούτε που σας ενδιαφέρει.
Οι Συστάσεις του Συμβουλίου για την Ελλάδα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2025 (ST 10967/2025) θίγουν ρητώς θεμελιώδεις τομείς για το μέλλον της χώρας. Μια διεξοδική έρευνα αποκαλύπτει ένα επικίνδυνο χάσμα ανάμεσα στις προθέσεις του εγγράφου και την πραγματικότητα της εφαρμογής τους, τόσο από την πλευρά της ΕΕ όσο και από την Ελληνική Κυβέρνηση. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης & έρευνας και της εδαφικής συνοχής.
Α. Υγεία: Η Σύσταση για ένα «Ανθεκτικό» Σύστημα και η Πραγματικότητα του Υποχρηματοδοτούμενου ΕΣΥ
Το έγγραφο του Συμβουλίου «συνιστά την ενίσχυση της προσβασιμότητας, της ποιότητας και της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας…». Η γλώσσα είναι γενική, αλλά στην πράξη, η δημιουργία ενός ανθεκτικού συστήματος απαιτεί μαζικές επενδύσεις σε προσωπικό, υποδομές και υλικοτεχνική υποστήριξη.
i.Κριτική στην ΕΕ: Οι συστάσεις παραμένουν συχνά στο επίπεδο της αρχής, χωρίς να προτείνουν συγκεκριμένους μηχανισμούς ενίσχυσης των χρηματοδοτήσεων ή μεταφοράς τεχνογνωσίας. Οι πολιτικές λιτότητας που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα κατά την περίοδο της κρίσης από τους θεσμούς (ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ) συνέβαλαν καθοριστικά στην υποβάθμιση του ΕΣΥ. Η σημερινή σύσταση φαίνεται να αγνοεί το ιστορικό αυτού του προβλήματος.
ii.Κριτική στην Ελληνική Κυβέρνηση: Παρά τη ρητορική για την ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας, τα προβλήματα του ΕΣΥ παραμένουν τρομακτικά. Η έλλειψη προσωπικού, ο εξοπλισμός που είναι σε κακή κατάσταση και οι μακρές λίστες αναμονής είναι η καθημερινή πραγματικότητα. Η κυβέρνηση, αν και διαθέτει πόρους από τα NextGenerationEU, φαίνεται να δίνει προτεραιότητα σε άμεσα ορατά έργα κτιριακής επισκευής, αντί να επενδύσει αποφασιστικά στην ανασύσταση του συστήματος υγείας, που είναι θεμέλιο της κοινωνικής συνοχής.
Β. Εκπαίδευση, Έρευνα & Καινοτομία: Η Τραγική Αντίφαση μεταξύ Λόγων και Έργων
Αυτός είναι ίσως ο πιο τραγικός τομέας αναξιοπιστίας. Το έγγραφο τονίζει: «Να ενισχυθεί η σύνδεση μεταξύ της εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας… και να επενδυθεί στην ανάπτυξη δεξιοτήτων υψηλότερου επιπέδου…». Η ΕΕ ζητά από την Ελλάδα να γίνει μια χώρα που επενδύει στο ανθρώπινο κεφάλαιο και την τεχνολογική μετάβαση.
iΚριτική στην ΕΕ: Οι συστάσεις για ΑΙ, ρομποτική και βιοτεχνολογία είναι ευπρόσδεκτες, αλλά η ΕΕ ως σύνολο υστερεί σημαντικά σε σχέση με άλλες δυνάμεις (ΗΠΑ, Κίνα) στην εκπαίδευση ειδικευμένου προσωπικού και στη χρηματοδότηση βασικής έρευνας. Η προσέγγισή της μοιάζει ίδια και για τα 27 μέλη-κράτη που δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες και ελλείψεις των νοτίων κρατών μελών.
ii.Κριτική στην Ελληνική Κυβέρνηση: Εδώ η αντίφαση είναι εμφανής. Από τη μια, η κυβέρνηση μιλάει για ψηφιακή μετάβαση και καινοτομία. Από την άλλη:
a.Το εκπαιδευτικό σύστημα υποφέρει από χρόνια υποχρηματοδότηση, ξεπερασμένα προγράμματα σπουδών και έλλειψη σύγχρονου εργαστηριακού εξοπλισμού.
b.Η «μετανάστευση εγκεφάλων» παραμένει το πιο δραματικό παράδοξο: η Ελλάδα παράγει άριστα εκπαιδευμένο επιστημονικό δυναμικό, το οποίο αναγκάζεται να αναζητήσει ευκαιρίες στο εξωτερικό λόγω της έλλειψης επενδύσεων σε Έρευνα & Ανάπτυξη, των ασταθών συνθηκών εργασίας και χαμηλών μισθών στο δημόσιο πανεπιστήμιο και τον ερευνητικό τομέα.
c. Η εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης στον τομέα της έρευνας είναι αργή και γραφειοκρατική, αδυνατώντας να δημιουργήσει την κριτική μάζα για μια πραγματική τεχνολογική μεταρρύθμιση.
Γ. Εδαφική και Κοινωνική Συνοχή: Η Συστηματική Παραβίαση του Άρθρου 174 της Συνθήκης της Λισαβόνας.
Το άρθρο αναφέρει: «Να ενισχυθεί η συνοχή… ιδίως στις απομακρυσμένες και ορεινές περιοχές και στα νησιά». Αυτό το άρθρο ορίζει ότι η Ένωση πρέπει να αναπτύξει ειδικές δράσεις για τις «περιοχές που βρίσκονται σε σοβαρή μόνιμη αναποτελεσματικότητα», όπως οι ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
iΚριτική στην ΕΕ: Παρά τη ρητή αυτή εντολή, οι πολιτικές της ΕΕ (ιδίως στον αγροτικό τομέα, στις συγκοινωνίες-μεταφορικό έργο και στα δίκτυα κάθε είους) συχνά εφαρμόζονται με πολιτικές πρακτικές ίδιες για όλες τις Ευρωπαϊκές Περιφέρειες, χωρίς την απαραίτητη διαφοροποίηση που απαιτούν αυτές οι ευάλωτες περιοχές. Αυτό οδηγεί σε περαιτέρω περιθωριοποίηση, αλλά και συνθήκες ΄Άνισης Ανταλλαγής .
ii. Κριτική στην Ελληνική Κυβέρνηση: Η πολιτική της κυβέρνησης αγνοεί και εν πολλοίς παραβιάζει συστηματικά το πνεύμα του Άρθρου 174 αλλά και το Άρθρο 101 του Συντάγματος που ορίζει: «Ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικά, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή τους. » Οι συγκοινωνιακές συνδέσεις των νησιών και των ορεινών όγκων παραμελούνται. Το υψηλό κόστος ενέργειας και διαβίωσης σε αυτές τις περιοχές δεν αντιμετωπίζεται με μέτρα ισοτιμίας. Η συνεχιζόμενη πολιτικήενίσχυσης του Αθηνοκεντρικού κράτους ιδιαίτερα στους τομείς των υπηρεσιών (υγείας, εκπαίδευσης) αποδυναμώνει ακόμη περισσότερο αυτές τις κοινωνίες, προκαλώντας την προϊούσα εγκατάλειψη τους
*Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, [email protected], https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94, @dim1956.bsky.social, @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com.
ΑΠΟ ΤΟ MILITAIRE.GR