Σε κλίμα συγκίνησης είπαν το τελευταίο «αντίο» στη Μαργαρίτα Παπανδρέου η οικογένειά της, οι φίλοι αλλά και ο πολιτικός κόσμος, δύο ημέρες μετά τον θάνατό της σε ηλικία 103 ετών.
Στο πλευρό της οικογένειας βρέθηκαν συγγενείς, φίλοι και άνθρωποι που συνδέθηκαν μαζί της κατά τη διάρκεια της μακράς ζωής και της δημόσιας διαδρομής της. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου υπήρξε συγγραφέας και ενεργή παρουσία στο ελληνικό γυναικείο κίνημα, ενώ το 1976 ίδρυσε την Ένωση Γυναικών Ελλάδας και συμμετείχε σε αγώνες για την ισότητα και τα δικαιώματα των γυναικών.
Η σορός της θα μεταφερθεί τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου στη Ριτσώνα, όπου θα πραγματοποιηθεί η αποτέφρωσή της σε στενό οικογενειακό κύκλο. Όπως έκανε γνωστό ο γιος της Νίκος Παπανδρέου, στη συνέχεια οι στάχτες της θα σκορπιστούν στο Αιγαίο, τη θάλασσα που αγαπούσε.
Λίγο πριν τις 10:30 έφτασαν τα παιδιά της, Γιώργος Παπανδρέου, Νίκος και Ανδρέας, ενώ σύσσωμος ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ και όχι μόνο παρευρέθηκε στην κηδεία, μεταξύ αυτών, η Άννα Διαμαντοπούλου, η Μιλένα Αποστολάκη, η Νάντια Γιαννακοπούλου, ο Παύλος Χρηστίδης, η Ντόρα Μπακογιάννη, η Αθηνά Λινού.
«Αγάπησε βαθιά την Ελλάδα πάλεψε, υπηρέτησε, αγωνίστηκε γι αυτήν»
Συγκινητικός ήταν και ο επικήδειος του γιου της Γιώργου Παπανδρέου. «Η μάνα μας η Μαργαρίτα δεν γεννήθηκε Ελληνίδα, έγινε Ελληνίδα. Αγάπησε βαθιά την Ελλάδα πάλεψε, υπηρέτησε, αγωνίστηκε γι αυτήν.
Πάνω από όλα συνδέθηκε με τις Ελληνίδες που και αυτές από τη μεριά τους την υιοθέτησαν την αγκάλιασαν, στάθηκαν δίπλα της σε κοινούς αγώνες για την αξιοπρέπεια την ισότητα και την ειρήνη.
Αν μας παρακολουθεί σήμερα είμαι σίγουρος ότι το κάνει με ένα χαμόγελο για τη συγκινητική συμπαράστασή σας αλλά ιδιαίτερα για τα πολύ θερμά λόγια σεβασμού και εκτίμησης που έχει κάνει και τον σεβασμό που έχετε για εκείνη.
Μηνύματα από συμπατριώτες αλλά και από όλη τη Γη, από γυναίκες της Κύπρου, της Τουρκίας, της Μέσης Ανατολής που έδωσαν αγώνα για την ειρήνη», είπε συγκινημένος.
Ανδρέας Παπανδρέου: «Μας έμαθες να αγαπάμε τη ζωή»
Ο Ανδρέας Παπανδρέου στάθηκε στη μητέρα πίσω από τη δημόσια προσωπικότητα της Μαργαρίτας και στα μαθήματα που έδωσε στα παιδιά της μέσα από τη ζωή της.
«Μαμά, μας έμαθες να αγαπάμε, να αντέχουμε, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να στεκόμαστε δίπλα στους άλλους και να μην ξεχνάμε τι έχει αξία στη ζωή», ανέφερε στον προσωπικό του αποχαιρετισμό.
Μίλησε για έναν άνθρωπο που έμαθε στα παιδιά της να αγαπούν τη ζωή και να νοιάζονται ουσιαστικά για τους άλλους, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο κατάφερε να προσφέρει τόσα σε τόσο πολλούς ανθρώπους, χωρίς τα παιδιά της να αισθανθούν ότι τους έλειπε η παρουσία της.
«Σε ευχαριστούμε, μαμά. Σε αγαπώ», ήταν το προσωπικό μήνυμα με το οποίο την αποχαιρέτησε.
Νίκος Παπανδρέου: «Ήσουν ο φάρος στη φουρτούνα»
Ο Νίκος Παπανδρέου μίλησε με έναν ιδιαίτερα προσωπικό τρόπο για τη μητέρα του, ανατρέχοντας σε οικογενειακές αναμνήσεις που σημάδεψαν τη σχέση τους.
Θυμήθηκε δύσκολες στιγμές της οικογένειας, μεταξύ αυτών τη νύχτα της δικτατορίας, όταν η Μαργαρίτα έτρεξε πίσω από το στρατιωτικό όχημα που μετέφερε τον Ανδρέα Παπανδρέου, φοβούμενη ακόμη και για τη ζωή του. Ο Νίκος ήταν τότε παιδί και θυμήθηκε πως προσπάθησε να την καθησυχάσει κρατώντας της το χέρι.
Μίλησε ακόμη για τη σοφία και την ηρεμία της μητέρας του στις δύσκολες στιγμές. Σε παλαιότερο αποχαιρετισμό του, λίγες ώρες μετά τον θάνατό της, την είχε χαρακτηρίσει «φάρο στη φουρτούνα», σημειώνοντας πως στις πιο δύσκολες στιγμές είχε πάντα έναν ήρεμο και σοφό λόγο που τον γαλήνευε.
Στην κηδεία, ο Νίκος Παπανδρέου ξεχώρισε μια διαφορετική ανάμνηση: εκείνη τη στιγμή στο σπίτι στο Καστρί, όταν η Μαργαρίτα άκουγε Ντόλι Πάρτον και χορεύει μόνη της.
Η εικόνα αυτή έγινε για τον ίδιο ο συμβολισμός ενός ολόκληρου αποχαιρετισμού. Συνέδεσε τον χορό με τη νεότητά της, τον Ανδρέα Παπανδρέου και τις αναμνήσεις μιας ζωής γεμάτης έρωτα, αγώνες, απώλειες και οικογενειακές στιγμές.
Και πλέον, όπως είπε, έρχεται η στιγμή για τον τελευταίο της χορό.
«Αύριο θα σε σκορπίσουμε στην αγαπημένη σου θάλασσα του Αιγαίου. Ο τελευταίος σου χορός – τα κύματα. Goodbye, dear Margaret. Rest in peace», ήταν τα λόγια του Νίκου Παπανδρέου.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έφυγε από τη ζωή τη Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 103 ετών, αφήνοντας πίσω της μια μακριά και έντονη διαδρομή στη δημόσια ζωή της χώρας. Υπήρξε συγγραφέας, ακτιβίστρια και μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του ελληνικού γυναικείου κινήματος.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου πρωταγωνίστησε στην προώθηση, επεξεργασία και ψήφιση νόμων που βελτίωσαν πολύ τη νομική και κοινωνική θέση των Ελληνίδων, όπως η κατάργηση του θεσμού της προίκας (1982), η νομιμοποίηση των αμβλώσεων (1986), η θέσπιση του πολιτικού γάμου (1982), η νομιμοποίηση διαζυγίων με αμοιβαία συναίνεση, η δυνατότητα διατήρησης του επωνύμου των γυναικών μετά από τον γάμο τους και η απόκτηση ίσων δικαιωμάτων με το σύζυγο στην κηδεμονία των παιδιών τους.