Τη φθορά που έχει υποστεί η Νέα Δημοκρατία από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ καταγράφει δημοσκόπηση που πραγματοποίησε η Real Polls για το Protagon. Την Κυβέρνηση δηλώνει ότι θα ψήφιζε το 24,6% των ερωτηθέντων την ώρα που τον Μάρτιο το ποσοστό της ήταν 26,1%. Την ίδια ώρα το ΠAΣΟΚ παρουσιάζει αύξηση του ποσοστού του κατά σχεδόν μισή μονάδα αφού από το 9,8% έφτασε στο 10,4%.

Στην τρίτη θέση είναι η Πλεύση Ελευθερίας και ακολουθούν η Ελληνική Λύση το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ,. Στα αξιοσημείωτα ότι το 12,4% δηλώνει πως θα ψηφίσει άλλο κόμμα, ενώ το 18% δεν έχει αποφασίσει ακόμα.

Για τρίτο συνεχόμενο μήνα, το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ καταγράφει ανοδική πορεία: 10,4% στην πρόθεση ψήφου (από 9,8% τον Μάρτιο και 8,7% τον Φεβρουάριο) και 15,3% στην πρόβλεψη αποτελέσματος (από 14,9% στην προηγούμενη μέτρηση και 12,7% τον Φεβρουάριο). Μια εκλογική δυναμική μοιάζει να διαμορφώνεται τρεις εβδομάδες μετά το 4ο συνέδριο του κόμματος.

Μάλιστα για πρώτη φορά λαμβάνει δημοσκοπική στήριξη η πολυσυζητημένη συνεδριακή διακήρυξη για μη συνεργασία με τη ΝΔ: στην ερώτηση «συμφωνείτε με την απόφαση του ΠΑΣΟΚ να αποκλείσει κάθε συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία μετά τις επόμενες εκλογές» (Πίνακας ΙΙΙ), το 58,8% όλων των ερωτηθέντων απαντούν θετικά (49,7% «συμφωνώ», 9,1% «μάλλον συμφωνώ»), έναντι 29,6% που διαφωνεί.

Η Πλεύση Ελευθερίας σημειώνει μια καθοδική πορεία που μπορεί να χαρακτηριστεί έκπληξη, ωστόσο αιτιολογείται. Το κόμμα της Ζωής Κωνσταντοπούλου υποχώρησε στην πρόθεση ψήφου στο 6,1% (από 8,1% τον Μάρτιο) και άλλες δύο μονάδες στην πρόβλεψη αποτελέσματος (10,7% από 12,7%) –πρόκειται για τη μεγαλύτερη μηνιαία μεταβολή σε αυτή τη σειρά μετρήσεων, μια πτώση που αν συνεχιστεί, απειλεί και την τρίτη θέση.

Η Πλεύση Ελευθερίας φθείρεται από τον αυξημένο «συνωστισμό» στον λεγόμενο «αντισυστημικό» χώρο, καθώς τις τελευταίες εβδομάδες υπήρξαν οι ανακοινώσεις των προθέσεων της Μαρίας Καρυστιανού και του Αλέξη Τσίπρα. Επίσης η απόλυτα προσωποκεντρική φύση του κόμματος το καθιστά ευάλωτο στην κόπωση των ψηφοφόρων. Ωστόσο, υπάρχει ένα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό: η Πλεύση Ελευθερίας συνεχίζει να έχει σχετικά υψηλή διείσδυση σε κοινά αναποφάσιστων ψηφοφόρων εξ ου και το τριψήφιο ποσοστό στην πρόβλεψη αποτελέσματος.

Αντίστοιχο φαινόμενο παρατηρείται και για το ΜέΡΑ25, που στη νέα έρευνα μετρήθηκε στο 3,4% στην πρόθεση ψήφου και φτάνει στο 5,4% στην πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος, μεγαλύτερο από τον ΣΥΡΙΖΑ που έχει αντίστοιχα ποσοστά 3,8% και 5,1%.

Το ΚΚΕ υποχωρεί στο 5,4% στην πρόθεση (από 6,3% τον Μάρτιο) και 6,3% πρόβλεψη (από 7,4%), συνεχίζοντας την καθοδική τάση.

Η Ελληνική Λύση επίσης υποχωρεί στο 5,8% – 7% (από 6,9% – 8,1%). Αξίζει η παρατήρηση ότι και τα δύο κόμματα στην πρόβλεψη αποτελέσματος βρίσκονται τώρα στο εύρος 6-7%, ενδεικτικό του ότι η δεξαμενή της «σκληρής αντιπολίτευσης» φθίνει συνολικά ως μέρος του κομματικού μείγματος. Σημαντική, πάντως, είναι η άνοδος των «αναποφάσιστων» στο 18% (από 13,8%) και του «άλλο κόμμα» στο 12,4% (από 9,8%). Ο συνδυασμός των δύο αυτών κατηγοριών — που αγγίζει πλέον το 30% του εκλογικού σώματος — καταγράφει τη μεγαλύτερη δεξαμενή ρευστότητας σε αυτή τη σειρά μετρήσεων. Εδώ βρίσκεται και η «αγορά» που διεκδικούν τα νέα κόμματα. Πρόωρες εκλογές; Στην ερώτηση αν η προσφυγή σε πρόωρες εκλογές θα βοηθούσε τη χώρα (Πίνακας IV), η κοινωνία είναι διχασμένη: 51,1% απαντά θετικά (33,3% «σίγουρα ναι», 17,8% «μάλλον ναι») και 43,1% αρνητικά (21,8% «μάλλον όχι», 21,3% «σίγουρα όχι»).

Από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας των RealPolls/Protagon είναι οι απαντήσεις στην ερώτηση για την προσωπική εμπειρία πολιτικής διαμεσολάβησης, του λεγόμενου ρουσφετιού, το οποίο επανήλθε με εμφατικό τρόπο στη δημόσια σφαίρα μετά τις τελευταίες αποκαλύψεις με τους εμπλεκόμενους πολιτικούς στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ (Πίνακας VII): Eνα 9,4% των ερωτηθέντων δηλώνει ευθέως ότι το έχει χρησιμοποιήσει προσωπικά, ένα 29,2% ότι το έχει χρησιμοποιήσει κάποιος δικός του· συνολικά, σχεδόν τέσσερις στους δέκα πολίτες (38,6%) έχουν άμεση εμπειρία από το ρουσφέτι και το δηλώνουν. Το 59,1% απαντά αρνητικά.

Η κατάταξη αποκαλύπτει δύο πολύ διαφορετικά είδη «ρουσφετιού»: ένα κρατικιστικό-ατομικό (στρατός, Δημόσιο, νοσοκομείο) που αφορά προνόμια από το Δημόσιο, και ένα οικονομικό-συμφεροντολογικό (επιδοτήσεις, οικοδομή, φορολογικά) που είναι πολύ πιο περιορισμένο — είτε επειδή γίνεται λιγότερο, είτε επειδή ομολογείται λιγότερο εύκολα. Επίσης αξιοσημείωτο κεφάλαιο της έρευνας είναι αυτό που αφορά τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις (Πίνακες ΙΧ, Χ, ΧΙ) —εκεί όπου η διχαστική ελληνική πολιτική παραδόξως συναντά ισχυρές πλειοψηφίες συναίνεσης. Η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη και την ασυλία των υπουργών συγκεντρώνει το εκπληκτικό 92,9% θετικών απαντήσεων (84,7% «σίγουρα ναι» και 8,2% «μάλλον ναι»), με μόλις 4,6% να αντιτίθεται.

Στο πλαίσιο της επικείμενης ψηφοφορίας της 22ης Απριλίου για την άρση ασυλίας 13 βουλευτών της ΝΔ στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, το εύρημα λειτουργεί ως μια σχεδόν ομόφωνη εντολή: οι πολίτες δεν θέλουν πλέον το καθεστώς ειδικής προστασίας

Στον αντίποδα πάντως, η πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 16 που απαγορεύει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια εξακολουθεί να διχάζει: συγκεντρώνει μεν θετική πλειοψηφίαστο 51,8% υπέρ (34,6% και 17,2%) αλλά ένα 41,9% τάσσεται κατά.

Η καθιέρωση ανώτατου αριθμού θητειών για αιρετούς αξιωματούχους συγκεντρώνει 83,8% (64,2% «σίγουρα ναι» και 19,6% «μάλλον ναι»), ενώ η μείωση των βουλευτικών εδρών από 300 σε 240 εγκρίνεται από ένα 71,6% (50,7% και 20,9%). Η αναθεώρηση του άρθρου 103 περί μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων φτάνει στο 66,6% (48,4% + 18,2%).

Οι πολίτες δηλαδή ζητούν μεταρρυθμίσεις που θίγουν κεντρικά κεκτημένα του πολιτικού και δημοσίου τομέα — λιγότεροι βουλευτές, όρια θητειών, τέλος στη μονιμότητα, άρση της προστασίας υπουργών. Πρόκειται για ατζέντα που, αν αξιοποιηθεί πολιτικά, μπορεί να απογειώσει είτε μια κυβέρνηση που δεσμεύεται να την υλοποιήσει είτε ένα «νέο κόμμα» που τη θέτει ως σημαία. Η πρόκληση είναι ακριβώς αυτή: η ατζέντα υπάρχει, το ποιος θα την εκπροσωπήσει παραμένει ανοιχτό ερώτημα.

Η κατεύθυνση της χώρας

Η ερώτηση σχετικά με την κατεύθυνση της χώρας παράγει ένα καθαρό αποτέλεσμα (Πίνακας ΧΙΙ): 67,2% πιστεύει ότι η Ελλάδα κινείται «μάλλον προς τη λάθος κατεύθυνση», έναντι μόλις 30,1% που πιστεύει το αντίθετο. Δύο στους τρεις πολίτες είναι δυσαρεστημένοι με τη συνολική πορεία.

Ο αριθμός αυτός περιγράφει μια επιπλέον ποιοτική δυσκολία για το κυβερνητικό κόμμα των δύο θητειών. Το γεγονός ότι η ΝΔ διατηρεί 30,6% στην πρόβλεψη αποτελέσματος παρά μια τέτοια εικόνα «λάθους δρόμου» είναι μεν μια δύναμη της κυβέρνησης, αλλά και μια αδυναμία της αντιπολίτευσης.

Η «παράσταση» νίκης

Στην ερώτηση για το ποιο κόμμα πιστεύουν οι πολίτες ότι θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές, η ΝΔ παραμένει σαφώς και αδιαμφισβήτητα πρώτη, όμως με κάποια αισθητή υποχώρηση: στο 48,7% (από 54,3% τον Μάρτιο). Το ΠΑΣΟΚ φτάνει στο 7,8% (από 4,7% του Μαρτίου), η Ελληνική Λύση στο 2,6%, η Πλεύση Ελευθερίας στο 1,3%. Ενα 13,7% επιλέγει «άλλο κόμμα» (από 11,2% τον Μάρτιο) και ένα αξιοσημείωτο 23,2% (από 20,9% στην προηγούμενη μέτρηση) απαντά «δεν γνωρίζω».

Η πτώση της ΝΔ από τα «αναπόφευκτα» υψηλά του Μαρτίου μπορεί να ερμηνευτεί είτε ως ρεαλιστική προσαρμογή της κοινής γνώμης στα σκάνδαλα που ξεδιπλώνονται, είτε ως αποτέλεσμα του νέου πολιτικού σκηνικού που περιλαμβάνει τα υπό ίδρυση κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού.

Τα κόμμα Τσίπρα και το κόμμα Καρυστιανού

Σε αντίθεση με τη φθίνουσα τάση των προηγούμενων μηνών, το κόμμα Τσίπρα καταγράφει τον Απρίλιο ανοδική κίνηση (Πίνακας XIV): 12,3% «πολύ πιθανό» (από 9,6% τον Μάρτιο), 7,4% «αρκετά πιθανό» (από 5,8%), με συνολικό θετικό ποσοστό 19,7% (από 15,4%). Το «καθόλου πιθανό» υποχωρεί στο 67% (από 69,6%). Και πάλι βέβαια, δύο στους τρεις Ελληνες δηλώνουν ότι σε καμία περίπτωση δεν θα ψήφιζαν ένα κόμμα υπό τον πρώην Πρωθυπουργό.

Η ανάκαμψη πιθανότατα αντανακλά την πιο συγκεκριμένη εικόνα του εγχειρήματος: ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη πριν το Πάσχα ότι το κόμμα του θα ιδρυθεί τον Σεπτέμβριο, δίνοντας χρονοδιάγραμμα μετά από μήνες αναμονής. Ο συνδυασμός χρονικού ορίζοντα και εσωτερικής πολιτικής ατζέντας (ΟΠΕΚΕΠΕ, κράτος δικαίου) φαίνεται να επαναφέρει κάποιους ψηφοφόρους στο «παιχνίδι Τσίπρα».

Το κόμμα Καρυστιανού

Η δυνητική ψήφος για την πολιτική κίνηση της Μαρίας Καρυστιανού (Πίνακας ΧV) σημειώνει υποχώρηση στο «πολύ πιθανό» (10% από 12,6%) αλλά μικρή άνοδο στο «αρκετά πιθανό» (11,1% από 9,6%) — συνολικό θετικό ποσοστό 21,1% (από 22,2%), ουσιαστικά σταθερό.

Ωστόσο, η εσωτερική σύνθεση της στήριξης αλλάζει: λιγότεροι «σκληροί» υποστηρικτές, περισσότεροι «ήπιοι» — ένα μοτίβο που συνήθως υποδηλώνει μετάβαση από το ενθουσιώδες στάδιο (προσδοκία) στο ώριμο στάδιο (σύγκριση με εναλλακτικές). Στο σενάριο ψηφοδελτίου, η Καρυστιανού συγκεντρώνει 9,4% — ελαφρώς χαμηλότερα από τον Τσίπρα.

Υποθετικό σενάριο με άλλους αρχηγούς

Η κλασική πλέον ερώτηση της έρευνας της RealPolls για το σενάριο στο οποίο όλα τα κόμματα είχαν διαφορετικούς αρχηγούς επιβεβαιώνει ευρήματα προηγούμενων μηνών (Πίνακας ΧVI). Η ΝΔ χωρίς τον Κυριάκο Μητσοτάκη υποχωρεί ελαφρά στο 23,7% (από 24,6% στην πρόθεση), μια πτώση 0,9 μονάδων που υποδηλώνει ισχυρό κομματικό πυρήνα.

Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ αντιθέτως εκτινάσσεται στο 17,5% (από 10,4%), επιβεβαιώνοντας ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης συνεχίζει να υποαποδίδει ως αρχηγός του κόμματός του. Ο ΣΥΡΙΖΑ πηγαίνει στο 6,7% (από 3,8%). Το ΚΚΕ σχεδόν ίδιο στο 5,3% (από 5,4%). Η Ελληνική Λύση υποχωρεί στο 3,6% (από 5,8%). Η Πλεύση Ελευθερίας, χωρίς την Κωνσταντοπούλου, εξαϋλώνεται στο 0,7% (από 6,1%).