Του Τάκη Ψαρίδη
Ειλικρινά στεναχωρήθηκα γιατί «οι ενήλικοι στην αίθουσα» υπολείπονται κατά πολύ από τις προηγούμενες ταινίες του Γαβρά και δυστυχώς είναι «ανήλικοι» καλλιτεχνικά. Δεν κρίνω το πολιτικό περιεχόμενο της ταινίας και δεν με ενδιαφέρει αυτό στον κινηματογράφο. Όμως ακόμα και αν ένας σκηνοθέτης δεν κάνει ντοκιμαντέρ, αλλά μια ταινία μυθοπλασίας, όταν αναφέρεται σε τόσο σημαντικά ιστορικά γεγονότα για μια χώρα και ολόκληρη την Ευρώπη, το λιγότερο που έχει να κάνει είναι να ερευνήσει όλες τις πλευρές.
Ο Γαβράς δεν εγκλωβίστηκε απλώς στην ματιά του Βαρουφάκη απέναντι στα γεγονότα. Αυτό είναι το λιγότερο. Παρουσίαζε μανιχαϊστικά έναν τέλειο ήρωα, έναν τέλειο «καλό» που μάχεται τους «κακούς» χωρίς ούτε ένα παραμικρό ψεγάδι, χωρίς ούτε μια ελάχιστη στοιχειώδη κριτική στάση της σκηνοθεσίας απέναντι του. Όπως έγραψε η Έλενα Ακρίτα η μόνη διαφορά του Βαρουφάκη με τον Χριστό είναι ότι δεν περπατούσε πάνω στο νερό.
Στην αγιοποίηση του Βαρουφάκη συνέβαλε καθοριστικά και ο εξαιρετικός στον ρόλο του Χρήστος Λούλης ο οποίος έπαιξε τον σούπερ τέλειο, τον σούπερ μορφωμένο και έξυπνο, τον σούπερ υπουργό και αδέκαστο πατριώτη. Έπαιξε δηλαδή άψογα, κάτω από την καθοδήγηση του Γαβρά, έναν Βαρουφάκη που δεν είναι ο Βαρουφάκης. Αντιθέτως στον ρόλο του Τσίπρα ο πολύ λίγος Αλέξανδρος Μπουρδούμης όποτε εμφανιζόταν στο πλάνο αναδείκνυε συγκριτικά την τεράστια ανωτερότητα του υπουργού του. Οι υπόλοιποι υπουργοί του Τσίπρα παρουσιάστηκαν σχεδόν γραφικοί σε κακοστημένες σκηνές και από ηθοποιούς που λες και επιλέχτηκαν ειδικά για να παίξουν τόσο κακά.
Στην ταινία ο αφηγηματικός ρεαλισμός μπερδεύεται με παραπομπές στην αρχαία τραγωδία με αποτέλεσμα την παρωδία. Στην σκηνή με το δείπνο στα Εξάρχεια παρουσιάζεται ο λαός ως ο χορός αρχαίας τραγωδίας που απολύτως σιωπηρά στέλνει το μήνυμα στον Βαρουφάκη «εσύ μην μας προδώσεις» και αποσύρεται επίσης σιωπηρά σαν να σέρνει αλυσίδες στα πόδια του.
Ο Τσίπρας παρουσιάζεται σχεδόν αφελής και σαν αγκιστρωμένο ψάρι καθώς παρεμβάλλονται στην ταινία πλάνα με ψαράδες που κυνηγούν ξιφίες(!) Η τελευταία σκηνή της ταινίας, εκεί που πρόκειται να αποφασίσει ο Τσίπρας αν θα υπογράψει το μνημόνιο, παραπέμπει σε κακοστημένο μιούζικαλ του Δαλιανίδη με χορευτικά βήματα και μία φολκλόρ τουριστική μουσική με στοιχεία από τον «Ζορμπά» του θεοδωράκη.
Στεναχωρήθηκα ειλικρινά γιατί ούτε ένας μαθητής σκηνοθεσίας της σχολής Σταυράκου δεν θα προσέγγιζε έτσι το θέμα του. Πόσο μάλλον ένας σπουδαίος σκηνοθέτης που έχει κάνει παγκόσμια σχολή στο πολιτικό σινεμά. Το πρόβλημα δεν είναι τόσο η ταινία σε σενάριο Βαρουφάκη, όσο η ταινία με την σκηνοθετική ματιά του Βαρουφάκη.
Να υποθέσουμε ότι ο Γαβράς γοητεύτηκε τόσο πολύ από τον Βαρουφάκη που παρασύρθηκε και σκηνοθέτησε με τη ματιά του ήρωα του; Διότι μόνο ένας νάρκισσος, αν σκηνοθετούσε τον εαυτόν του, θα τον παρουσίαζε ως θεότητα. Και άλλοι γοητεύτηκαν και γοητεύονται από τον Βαρουφάκη όπως και ο Τσίπρας και γι’ αυτό άλλωστε τον έκανε υπουργό. Δεν είχε την διορατικότητα να δει ότι στην κρίσιμη στιγμή της ιστορίας ο Βαρουφάκης θα επέλεγε τον εαυτόν του όπως και έκανε. Πάντως οποιοδήποτε εγχειρίδιο ψυχολογίας και αν ανοίξει κανείς θα δει ότι ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά του νάρκισσου, πριν κανείς τον πάρει χαμπάρι, είναι εντυπωσιακή γοητεία του.
Όμως δεν πιστεύω ότι ο Γαβράς έφτιαξε τέτοια ταινία επειδή τον γοήτευσε ο Βαρουφάκης. Ο Γαβράς ήθελε να δείξει το αποκρουστικό και ολοκληρωτικό πρόσωπο του ευρωπαϊκού ιερατείου και όντως ο θεατής βγαίνει από την αίθουσα με μια τέτοια αίσθηση. Όμως αυτό θα το πετύχαινε ακόμα πιο αποτελεσματικά και η ταινία του θα έμενε στην κινηματογραφική ιστορία, αν δεν την σκηνοθετούσε ισοπεδωτικά, σύμφωνα με την ισοπεδωτική άποψη όλων αυτών που πιστεύουν ότι ο Τσίπρας δεν έπρεπε να υπογράψει το μνημόνιο και από εκεί και πέρα «γαία πυρί μειχθήτω». Μια ισοπεδωτική και ανεύθυνη κοινωνικά άποψη που ήταν φυσικό να εμπνεύσει και μια ισοπεδωτική και πρόχειρη σκηνοθεσία.