Του Κώστα Παπαθεοδώρου
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει ανακαλύψει μια εξαιρετικά βολική συνταγή διαχείρισης των προβλημάτων. Κάθε φορά που η πραγματικότητα γίνεται πιεστική και μια κοινωνική ή οικονομική δυσκολία απαιτεί ουσιαστικές παρεμβάσεις, εμφανίζει μια νέα ψηφιακή απάντηση. Μια νέα πλατφόρμα, μια νέα εφαρμογή, μια νέα ηλεκτρονική υπηρεσία, μια ακόμη ανακοίνωση που συνοδεύεται από εντυπωσιακές παρουσιάσεις, γραφήματα και μεγάλες υποσχέσεις.
Η ακρίβεια πιέζει τα νοικοκυριά; Η απάντηση περνά από μια ακόμη ηλεκτρονική εφαρμογή ενημέρωσης για τις τιμές. Οι καταναλωτές δυσκολεύονται να εντοπίσουν τις καλύτερες επιλογές; Αναλαμβάνουν να ψάξουν, να συγκρίνουν και να παρακολουθούν καθημερινά την αγορά μέσα από ψηφιακά εργαλεία. Η αισχροκέρδεια εμφανίζεται στα ράφια; Ανοίγει ακόμη ένας δρόμος ηλεκτρονικών καταγγελιών. Οι αυθαιρεσίες στις παραλίες αυξάνονται; Το κινητό τηλέφωνο γίνεται το νέο εργαλείο ελέγχου μέσω του MyCoast. Οι κοινόχρηστοι χώροι καταλαμβάνονται; Εμφανίζεται το MyStreet. Οι αποδείξεις χρειάζονται έλεγχο; Υπάρχει το Appodixi. Οι λογαριασμοί ενέργειας πιέζουν τα νοικοκυριά; Ανακοινώνονται εργαλεία σύγκρισης τιμολογίων.
Για κάθε πρόβλημα μια ηλεκτρονική διεύθυνση και συνάμα μια νέα υπόσχεση.
Η χώρα απέκτησε πλέον έναν νέο τρόπο πολιτικής αντιμετώπισης των προβλημάτων. Όταν μια κατάσταση δεν λειτουργεί, η πρώτη κίνηση δεν είναι πάντα η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών ή η αλλαγή μιας προβληματικής πολιτικής. Αρκεί η δημιουργία ακόμη ενός ψηφιακού εργαλείου που δίνει την εικόνα της κινητικότητας. Το πρόβλημα μεταφέρεται στην οθόνη και ο πολίτης αποκτά πρόσθετο ρόλο: του εθελοντή ελεγκτή του κράτους.
Ο καταναλωτής καλείται να παρακολουθεί καθημερινά τις τιμές. Ο δημότης να καταγράφει παραβάσεις και αυθαιρεσίες. Ο φορολογούμενος να ελέγχει αποδείξεις. Η καθημερινότητα μετατρέπεται σε ένα ατελείωτο ψηφιακό κυνήγι, όπου ο άνθρωπος αναζητά μέσα από εφαρμογές τις λύσεις που υποτίθεται ότι η πολιτεία ήδη έχει εξασφαλίσει.
Αλλά, το μεγάλο ερώτημα παραμένει: τι άλλαξαν στην πράξη όλες αυτές οι πλατφόρμες; —-Έριξαν τις τιμές ή απλώς τις κατέγραψαν;
-Περιόρισαν την αισχροκέρδεια ή δημιούργησαν έναν ακόμη δρόμο καταγγελιών;
-Σταμάτησαν τις παραβάσεις ή μετέφεραν στον πολίτη το βάρος να τις εντοπίζει;
-Και τελικά, έγινε ευκολότερη η ζωή των νοικοκυριών ή ο λογαριασμός στο σούπερ μάρκετ συνεχίζει να αποτελεί τον πιο ακριβή δείκτη της πραγματικότητας;
Οι πλατφόρμες πράγματι μπορούν να καταγράφουν, να ενημερώνουν και να συγκεντρώνουν στοιχεία. Το κρίσιμο ζήτημα βρίσκεται στην επόμενη ημέρα μετά το πάτημα του κουμπιού. Ακολουθούν πραγματικοί έλεγχοι; Υπάρχει άμεση παρέμβαση όταν εντοπίζονται παραβάσεις; Επιβάλλονται κυρώσεις που αλλάζουν συμπεριφορές ή η καταγγελία απλώς προστίθεται σε μια ακόμη ψηφιακή βάση δεδομένων;
Η ηλεκτρονική καταγραφή από μόνη της δεν αποτελεί πολιτική λύση. Χρειάζεται ένας ισχυρός κρατικός μηχανισμός που θα μετατρέπει την πληροφορία σε πράξη, την αναφορά σε έλεγχο και την καταγγελία σε αποτέλεσμα.
Η επικοινωνιακή δύναμη αυτής της πρακτικής είναι προφανής. Κάθε νέα πλατφόρμα διαθέτει όνομα, λογότυπο, παρουσίαση, δελτίο Τύπου και φωτογραφίες εγκαινίων. Δημιουργεί την εικόνα μιας κυβέρνησης που κινείται συνεχώς, που παράγει καθημερινά νέες παρεμβάσεις και που βρίσκεται ένα βήμα μπροστά από τα προβλήματα.
Το δύσκολο κομμάτι όμως έρχεται μετά την πρώτη δημοσιότητα. Εκεί όπου πρέπει να φανεί αν η νέα ψηφιακή υπηρεσία άλλαξε πραγματικά κάτι ή αν απλώς προστέθηκε στον τεράστιο κατάλογο των προηγούμενων εξαγγελιών.
Και εδώ ανακύπτει ακόμη ένα δηκτικό ερώτημα: υπάρχει άραγε σήμερα υπουργός ή βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας που μπορεί να θυμηθεί όλες τις πλατφόρμες που παρουσιάστηκαν τα τελευταία χρόνια; Να αναφέρει τα ονόματά τους, τον σκοπό τους και κυρίως τι άλλαξαν στην πράξη;
Ίσως χρειάζεται μια ακόμη εφαρμογή. Μια ψηφιακή υπενθύμιση των προηγούμενων ψηφιακών υπενθυμίσεων. Ένα ηλεκτρονικό αρχείο κυβερνητικών εξαγγελιών, ώστε να μη χάνονται μέσα στον ίδιο τον όγκο τους.
Η κυβέρνηση της ψηφιακής διακυβέρνησης έχει πλέον μια παράδοξη εικόνα. Όσο περισσότερα προβλήματα εμφανίζονται, τόσο περισσότερα διαδικτυακά εργαλεία παρουσιάζονται. Όσο αυξάνεται η ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις, τόσο πληθαίνουν οι ηλεκτρονικές πύλες ενημέρωσης και αναφοράς.
Μια χώρα μπορεί να διαθέτει δεκάδες πλατφόρμες, εκατοντάδες ψηφιακές υπηρεσίες και αμέτρητα ηλεκτρονικά κουμπιά. Αν στο τέλος οι πολίτες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα σε ψηφιακούς λαβυρίνθους, τότε η τεχνολογική επανάσταση μετατρέπεται σε γυαλισμένη βιτρίνα. Με πολλά εικονίδια στην οθόνη και ελάχιστες απαντήσεις στην πραγματική ζωή.
Υ.Γ. Η καταγραφή ξεπερνά τις 20 ψηφιακές υπηρεσίες και εργαλεία, από τον e-Καταναλωτή και το PosoKanei.gov.gr μέχρι το MyCoast, το MyStreet, το Appodixi, το gov.gr Wallet και τις πλατφόρμες καταγγελιών για αγορά και φοροδιαφυγή. Ο αριθμός από μόνος του είναι εντυπωσιακός. Το ζητούμενο όμως παραμένει το ίδιο: πόσες από αυτές μετέτρεψαν την πληροφορία σε πραγματική αλλαγή;
