Του Γιαννάκη Λ. Ομήρου
.
Εξακολουθούν τα λεγόμενα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (Μ.Ο.Ε), να αποτελούν θέμα συζήτησης στις συναντήσεις Προέδρου Χριστοδουλίδη και Τουφάν Ερχιουρμάν, στην προσπάθεια πραγματοποίησης της πενταμερούς, που εξήγγειλε ο Αντόνιο Γκουτέρες.
Ωστόσο, πάγια και διαχρονική θέση – Κυπριακής Δημοκρατίας και Ε/Κ πλευράς – πρέπει να είναι πως αδιανόητη και κυρίως επικίνδυνη είναι η συζήτηση Μ.Ο.Ε χωρίς να είναι κυρίαρχη και πρωτεύουσα η συζήτηση της ουσίας του Κυπριακού. Δηλαδή η συζήτηση των κεφαλαιωδών πτυχών, της αποχώρησης των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων και των εποίκων, της κατάργησης των αναχρονιστικών εγγυήσεων του 1960, της επίτευξης συμφωνίας για τη μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα ομοσπονδιακό κράτος με μια κυριαρχία, μια διεθνή νομική προσωπικότητα, μια ιθαγένεια, ενότητα κράτους, θεσμών, λαού, χώρου και οικονομίας και με κατοχυρωμένα τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες χωρίς εγγυήσεις και εγγυητές και δικαιώματα επέμβασης.
Σε αυτή τη διαδικασία πρόταξης της ουσίας του Κυπριακού, που διασφαλίζει τον πραγματικό του χαρακτήρα ως προβλήματος εισβολής και κατοχής, οφείλουμε να επιμένουμε διαχρονικά.
Σε αντίθεση με την Τουρκία και την υποχείρια τουρκοκυπριακή ηγεσία, που επίσης διαχρονικά, επέμεναν ότι το Κυπριακό είναι θέμα «ομαλής συμβίωσης των δύο Κοινοτήτων που θα πρέπει να ζήσουν πλάι – πλάι ως καλοί γείτονες». Με αποδοχή των τετελεσμένων της τουρκικής εισβολής και κατοχής.
Οι Γενικοί Γραμματείς του ΟΗΕ, στα προσχέδια των Εκθέσεων τους για την ανανέωση της θητείας της Ειρηνευτικής Δύναμης, προτάσσουν τα Μ.Ο.Ε καθ’ υπερβολή, αποδυναμώνοντας με αυτό τον τρόπο την ουσία του Κυπριακού.
Με τον κίνδυνο να υπάρχει επικέντρωση της διαδικασίας σε λεγόμενα Μ.Ο.Ε, σε βάρος της πρωταρχικής επιδίωξης της λύσης.
Οι κατά καιρούς Πρόεδροι της Κυπριακής Δημοκρατίας προχώρησαν στην εξαγγελία μέτρων προς τους Τ/Κ, δίνοντας το μήνυμα ότι είναι ισότιμοι πολίτες του Κυπριακού κράτους και κατ’ επέκτασιν της Ε.Ε. Πρόκειται για κατ’ εξοχήν μέτρα και πολιτικές που στοχεύουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους Τ/Κ. Εμπιστοσύνης προς το κοινό κράτος που είναι η Κυπριακή Δημοκρατία.
Για μια ακόμα φορά είναι αναγκαία η διασαφήνιση της θέσης για αυτού του είδους τις πρωτοβουλίες και τις προϋποθέσεις που πρέπει να τις συνοδεύουν.
Υπήρξε διαχρονικά ορθή η θέση ότι τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης είναι ευπρόσδεκτα και επωφελή. Και βεβαίως στη βάση της αμοιβαιότητας.
Υπό την απαράβατη προϋπόθεση να μην διαστρέφουν την ουσία του Κυπριακού, που δεν είναι ασφαλώς μια δικοινοτική διαμάχη, αλλά πρόβλημα εισβολής και παράνομης στρατιωτικής κατοχής τμήματος μιας ανεξάρτητης χώρας.
Ταυτόχρονα, δεν πρέπει τα όποια μέτρα «βελτίωσης της καθημερινότητας» να οδηγούν σε υποκατάσταση της λύσης, που πρέπει να τερματίζει την κατοχή που είναι η πηγή της κακοδαιμονίας.
Σε αυτή τη διαδικασία πρόταξης της ουσίας του Κυπριακού, που διασφαλίζει τον πραγματικό του χαρακτήρα, οφείλουμε να επιμένουμε διαχρονικά.
Ο κίνδυνος είναι προφανής. Να υπάρξει αποδοχή της τουρκικής άποψης ότι το Κυπριακό είναι ζήτημα καλής γειτονίας των δύο κοινοτήτων.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι ως εκ τούτου, σαφή.
- Αποδεχόμαστε ότι αυτό που προέχει είναι μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης;
- Αποδεχόμαστε ότι αυτό που επείγει δεν είναι ο τερματισμός της κατοχής και η λύση, αλλά «μέτρα καλής γειτονίας»;
Η περιρρέουσα που συντηρεί η Τουρκία περί «λύσης δύο κρατών» και «κυριαρχικής ισότητας» τείνει να ευνοεί τα Μ.Ο.Ε ως προλείανση του εδάφους προς τέτοιες λύσεις. Ουσιαστικά τα Μ.Ο.Ε να υποκαταστήσουν τη λύση. Ή να προετοιμάσουν το έδαφος προς τέτοιες λύσεις, εφιαλτικές για το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Συνεπώς ευπρόσδεκτα τόσο τα κατά καιρούς εξαγγελλόμενα μονομερή Μ.Ο.Ε προς τους Τουρκοκύπριους καθώς και τα συμφωνούμενα Μ.Ο.Ε, στη βάση πάντα της αμοιβαιότητας, αλλά πρώτιστη προτεραιότητα θα πρέπει να παραμένει η λύση στη βάση του Διεθνούς και του Ευρωπαϊκού δικαίου.
Σημ.: Ο κ.Ερχιουρμάν εκφράζει παράπονα ότι «οι αρνητικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών κινούνται αντίθετα προς τη λογική των Μ.Ο.Ε». Υπονοώντας την ακύρωση συμμετοχής των Σέρβων στο φεστιβάλ στο φρούριο της Κερύνειας και την επίσης ακύρωση έλευσης της Μπαρτσελόνα στα κατεχόμενα.
Τι εννοεί όμως ο κ.Ερχιουρμάν; Πράξεις αναγνώρισης του παράνομου μορφώματος των κατεχομένων, είναι μέτρα εμπιστοσύνης; Δεν είναι δυνατό να ξεχνά ή να αγνοεί ότι τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας 541 και 550 που καταδίκασαν την παράνομη ανακήρυξη του ψευδοκράτους, καλούν σε αποφυγή ενεργειών που οδηγούν στην αναγνώριση του.
Πρώην Προέδρου Βουλής των Αντιπροσώπων