Του Κώστα Παπαθεοδώρου
Πεντέμισι ώρες σύσκεψης στο Μαξίμου. Πεντέμισι ώρες τραπέζι διαλόγου, καφέδες που κρύωσαν, σημειώσεις που δεν γράφτηκαν ποτέ, και μια φράση που έμεινε να αιωρείται σα φτερό στον αέρα: «Η πολιτική δεν αλλάζει». Το είπε ο Τσιάρας. Το επικύρωσε ο Μητσοτάκης. Και κάπως έτσι, με τον πιο ήσυχο τρόπο, ανακοινώθηκε ξανά το αδιέξοδο.
Ο Πρωθυπουργός ξεκαθάρισε στους αγρότες ότι το πλαίσιο των ανακοινώσεων δεν αλλάζει. Η συζήτηση περιορίστηκε στην υλοποίηση των μέτρων που ήδη έχουν ανακοινωθεί. Δηλαδή, στο πώς θα εφαρμοστεί κάτι που όλοι γνωρίζουν ότι δεν αρκεί. Το αν μπορεί να επιβιώσει ο αγροτικός τομέας, έμεινε εκτός ατζέντας. Εκτός Μαξίμου. Εκτός χώρας, ίσως…
Και εδώ γεννιέται το εύλογο ερώτημα: αν δεν υπήρχε τίποτε περισσότερο να ειπωθεί, γιατί στήθηκε όλη αυτή η παράσταση; Γιατί αυτή η πολύωρη «μάχη», αυτός ο μαραθώνιος χωρίς τερματισμό;
Οι λόγοι είναι προφανείς. Δεν ήταν λόγος ουσίας. Ήταν ανάγκη επικοινωνίας.
Σχεδόν όλα τα ρεπορτάζ, ξεκινούν με τον ίδιο θαυμασμό: «Μαραθώνια σύσκεψη», «πολύωρη διαβούλευση», «έντονος αλλά γόνιμος διάλογος».
Στο παιχνίδι της εικόνας, η διάρκεια υποκαθιστά το περιεχόμενο. Όσο πιο πολύ κρατάει, τόσο πιο σοβαρό μοιάζει. Σαν να μπορεί ο χρόνος να υποκαταστήσει την πολιτική βούληση.
Μόνο που η ουσία- η ίδια η επιβίωση του αγροτικού κόσμου – έμεινε έξω από την πόρτα. Δεν ακούστηκε. Δεν συζητήθηκε. Δεν συγκίνησε. Ο πρωτογενής τομέας αντιμετωπίζεται όχι ως θεμέλιο της χώρας, αλλά ως ενοχλητική υποσημείωση στον κρατικό προϋπολογισμό.
Και τώρα οι αγρότες, κουρασμένοι από έναν μακρύ και άνισο αγώνα, καλούνται να επιλέξουν τον τρόπο του αφανισμού τους. Η Δημοκρατία, άλλωστε, προσφέρει πολλαπλές επιλογές: αργή εγκατάλειψη, βίαιη έξοδος, σιωπηλή υποταγή. Διαλέγουν και παίρνουν. Όλες οδηγούν στο ίδιο τέλος…
Το ερώτημα, όμως, δεν είναι πια μόνο αγροτικό. Είναι υπαρξιακό. Μπορεί να υπάρξει χώρα δίχως πρωτογενή τομέα; Μπορεί να σταθεί κοινωνία που εισάγει το ψωμί, το γάλα, την ίδια της την αυτάρκεια; Μπορεί να μιλά για ανάπτυξη όταν ξεριζώνει εκείνους που κρατούν τη γη ζωντανή;
Η κυβέρνηση απαντά με αριθμούς, πλαίσιο και «αντοχές της οικονομίας». Η γη, όμως, δεν καταλαβαίνει από επικοινωνιακά παιχνίδια. Θέλει ανθρώπους. Και αυτοί, ένας -ένας, λιγοστεύουν.