Πρωτοβουλία για τα φωτογραφικά ντοκουμέντα των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών της Καισαριανής έδωσε ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ξεκαθαρίζοντας την πρόθεσή του, σε συνεννόηση με το υπουργείο Πολιτισμού και τη Λίνα Μενδώνη, να προχωρήσει η Βουλή στην αγορά του υλικού.
Πρόκειται για σπάνιας ιστορικής και εθνικής αξίας τεκμήρια, που απεικονίζουν τους 200 κομμουνιστές να βαδίζουν αλύγιστοι προς τον θάνατο, αντικρίζοντας κατάματα τα ναζιστικά πολυβόλα την Πρωτομαγιά του 1944, Φωτογραφίες ντοκουμέντα που εκτός από το πανελλήνιο συγκλόνισαν τον Πρόεδρο της Βουλής, και σαν τρίτος πολιτειακός παράγοντας αναλαμβάνει πρωτοβουλία για να αποκτηθούν τα ντοκουμέντα μνήμης.
Ο κ. Κακλαμάνης γνωστοποίησε στους κοινοβουλευτικούς συντάκτες ότι, αν και –όπως είπε– «δεν είναι δουλειά της Βουλής αλλά του υπουργείου Πολιτισμού», η Βουλή, αξιοποιώντας τη σχετική ευελιξία που διαθέτει, «θα προσπαθήσει να αγοράσει τις φωτογραφίες», ώστε να διασωθούν και να ενταχθούν στη συλλογική μνήμη και όχι να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορικής εκμετάλλευσης.
Στη Διάσκεψη των Προέδρων το θέμα των φωτογραφιών της Καισαριανής
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει από τη Διάσκεψη των Προέδρων, που συνεδριάζει την Πέμπτη, να του δώσει εξουσιοδότηση για να ελεγχθεί η γνησιότητα του φωτογραφικού υλικού, αλλά και για να διερευνηθεί εάν υπάρχει διεθνές νομικό πλαίσιο που να απαγορεύει σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες, όπως η eBay, να εμπορεύονται τεκμήρια που σχετίζονται με εγκλήματα πολέμου.
Απαντώντας στο σχετικό αίτημα του Αλέξη Τσίπρα οι φωτογραφίες να αγοραστούν από το Ίδρυμα της Βουλής για τη Δημοκρατία και τον Κοινοβουλευτισμό, ο Πρόεδρος της Βουλής ξεκαθάρισε ότι αυτό δεν είναι εφικτό, καθώς το Ίδρυμα δεν διαθέτει αυτοτελή προϋπολογισμό που να του επιτρέπει τέτοιου είδους δαπάνες.
Αντιθέτως, έδωσε τα εύσημα στον γενικό γραμματέα του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα για την πρωτοβουλία του να ζητήσει να σταματήσει άμεσα η ηλεκτρονική δημοπρασία, χαρακτηρίζοντας ορθή την κατεύθυνση να διακοπεί κάθε διαδικασία πλειστηριασμού.
Ταυτοποιήθηκαν δύο εκτελεσθέντες – Ποιοι είναι
Όπως αναφέρει η εφημερίδα «Τα Νέα», σε μία από τις φωτογραφίες όπου οι άνδρες οδηγούνται στο εκτελεστικό απόσπασμα, ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο, δεύτερος στη διάταξη, ταυτοποιείται ως ο Βασίλειος Παπαδήμας.
Ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του γνωστού εκδότη και αντιστασιακού Δημήτρη Παπαδήμα (απεβίωσε το 2016). Ο Βασίλης Παπαδήμας γεννήθηκε στην Πύλο το 1909 και εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας. Πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο και στις 6 Αυγούστου 1941 συνελήφθη από ιταλούς καραμπινιέρους και έλληνες χωροφύλακες. Αρχικά μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Ναυπλίου και στη συνέχεια στη Λάρισα, πριν οδηγηθεί στην εκτέλεση στην Καισαριανή.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, το πρώτο νεαρό αγόρι που διακρίνεται να χαμογελά σε άλλη φωτογραφία είναι ο Ηλίας Ρίζος του Δημητρίου.
Από την πρώτη στιγμή που κυκλοφόρησαν στο Διαδίκτυο οι φωτογραφίες μιας από τις πιο τραυματικές εμπειρίες της Κατοχής και ενός από τα μεγαλύτερα ναζιστικά εγκλήματα στη χώρα, σύσσωμη η Αριστερά και ο προοδευτικός κόσμος εκφράζει περηφάνια και συγκίνηση, αλλά θέτει και την ελληνική Πολιτεία προ των ευθυνών της.
Αυτά όλα τη στιγμή που στο κυβερνητικό στρατόπεδο επικρατεί «σιωπή», ενώ ούτε το υπουργείο Πολιτισμού έχει τοποθετηθεί για το ζήτημα.
Το αίτημα, πάντως, να αναληφθούν οι απαραίτητες πρωτοβουλίες προκειμένου να σταματήσει ο, προσβλητικός για την ιστορική μνήμη, πλειστηριασμό, αλλά και να επιστρέψουν τα συγκεκριμένα ντοκουμέντα στη χώρα τους.
ΚΚΕ: Με ευθύνη του κράτους πρέπει τα ντοκουμέντα να αποκτηθούν
Το ΚΚΕ σε ανακοίνωσή του προανήγγειλε πως θα καταθέσει πρόταση προκειμένου τα ιστορικά αυτά ντοκουμέντα να αποδοθούν εκεί που ανήκουν «στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου και στο ΚΚΕ».
«Οι φωτογραφίες, που είδαν το φως της δημοσιότητας και αφορούν τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών, μελών και στελεχών του ΚΚΕ, πριν την εκτέλεση τους από τους ναζί κατακτητές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν ιστορικά τεκμήρια και ντοκουμέντα ανεκτίμητης αξίας», αναφέρει το Γραφείο Τύπου και προσθέτει: «Με δεδομένο ότι οι συγκεκριμένες φωτογραφίες φαίνονται αυθεντικές, αποτελούν και το μοναδικό φωτογραφικό ιστορικό ντοκουμέντο αυτής της τεράστιας θυσίας, σύμβολο του ηρωικού αγώνα του λαού μας και αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του ΚΚΕ.
Αποτυπώνουν το ηθικό μεγαλείο των κομμουνιστών που βάδιζαν προς το θάνατο αλύγιστοι με ακλόνητη την πίστη στο δίκιο του αγώνα για έναν κόσμο χωρίς καταπίεση και εκμετάλλευση. Αποτελούν έμπνευση για τις νεότερες γενιές σε μια εποχή που τα σύννεφα ενός γενικευμένου ιμπεριαλιστικού πολέμου πυκνώνουν απειλητικά.
Ως τέτοια η αξία τους δεν μετριέται με το χρήμα και η θέση τους δεν βρίσκεται στο εμπόριο, σε ιδιωτικές συλλογές και σε ηλεκτρονικές δημοπρασίες με αβέβαιη την κατάληξη τους.
Εγείρεται συνεπώς σοβαρό ιστορικό και ηθικό ζήτημα και θα πρέπει με ευθύνη του κράτους τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου και στο ΚΚΕ, για να είναι προσιτά στον λαό και τη νεολαία ως πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για το σήμερα και το αύριο.
Με βάση τα παραπάνω το ΚΚΕ θα καταθέσει άμεσα συγκεκριμένη πρόταση για την αξιοποίηση αυτών».
Επιστολή Τσίπρα σε Κακλαμάνη
Και ο Αλέξης Τσίπρας παρεμβαίνει για να διασφαλιστεί η απόκτηση των ιστορικών φωτογραφιών από την εκτέλεση των κομμουνιστών στην Καισαριανή τον Μάιο του 1944.
Ο πρώην πρωθυπουργός με επιστολή του προς τον Νικήτα Κακλαμάνη ζητά να ληφθούν οι απαραίτητες πρωτοβουλίες προκειμένου να αγοράσει το Ίδρυμα της Βουλής της συγκεκριμένες φωτογραφίες ως φόρο τιμής στην αντίσταση και τους νεκρούς της.
Η επιστολή Τσίπρα αναφέρει:
Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε
Θα έπεσαν προφανώς στην αντίληψή σας τα δημοσιεύματα, ότι πωλητής από το Βέλγιο έβγαλε σε δημοπρασία στο ebay φωτογραφίες, που κανείς δεν ήξερε την ύπαρξή τους και αφορούν τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την 1η Μάη του 1944, και σύμφωνα με τις ενδείξεις είναι αυθεντικές.
Πρόκειται για μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού του λαού μας. Οι Έλληνες πατριώτες που απεικονίζονται εκεί, τα πρόσωπα που δεν βολεύτηκαν παρά μόνο στον ήλιο και κανένας φόβος δεν τα αλλοιώνει λίγο πριν στηθούν στον τοίχο, δίνουν υπόσταση σε μια συγκλονιστική στιγμή της σύγχρονης ιστορίας μας.
Παίρνω λοιπόν το θάρρος να σας προτείνω, το Ίδρυμα της Βουλής να αγοράσει αυτές τις φωτογραφίες, ως φόρο τιμής στην αντίσταση και τους νεκρούς της, αλλά και ως τεκμήριο του ηρωισμού με τον οποίο ο ελληνικός λαός αντιμετώπισε τη λαίλαπα της ναζιστικής κατοχής.
Πιστεύω, όπως είμαι βέβαιος κι εσείς, αλλά και κάθε Ελληνίδα και Έλληνας, ότι οι τελευταίες στιγμές Ελλήνων πατριωτών, η απεικόνιση της τραγωδίας αλλά και του θάρρους τους, δεν πρέπει να γίνουν αντικείμενο συναλλαγής, αλλά να περιέλθουν στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας.
Με εκτίμηση
Αλέξης Τσίπρας