Του Μελέτη Ρεντούμη
Η πρόσφατη απόφαση της Ελλάδας να προχωρήσει σε ακόμη μία πρόωρη αποπληρωμή δημοσίου χρέους αποτελεί μια κίνηση με σαφή στρατηγικό προσανατολισμό και βαθιά οικονομική σημασία, που υπερβαίνει τον στενό λογιστικό της χαρακτήρα.
Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνική διαχείριση υποχρεώσεων, αλλά για μια συνειδητή επιλογή οικονομικής πολιτικής, η οποία επαναπροσδιορίζει τη θέση της χώρας στις αγορές, ενισχύει τη διαγενεακή δικαιοσύνη και διαμορφώνει τις συνθήκες για ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο μέλλον.
Η πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισεκατομμυρίων ευρώ δανείων του Greek Loan Facility, τα οποία είχαν συναφθεί στο πλαίσιο του πρώτου μνημονίου και είχαν λήξεις μετά το 2031, σηματοδοτεί την αποδέσμευση της χώρας από ένα ιδιαίτερα φορτισμένο κεφάλαιο της πρόσφατης ιστορίας της. Τα δάνεια αυτά συνδέονται συμβολικά και ουσιαστικά με την περίοδο απώλειας οικονομικής κυριαρχίας και αξιοπιστίας, ενώ η εξόφλησή τους πριν από τη λήξη τους εκπέμπει ένα ισχυρό μήνυμα κανονικότητας και δημοσιονομικής ωριμότητας.
Σε πρακτικό επίπεδο, η κίνηση αυτή επιταχύνει τη μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, με την Ελλάδα να βαδίζει πλέον προς επίπεδα που πριν από λίγα χρόνια φάνταζαν ανέφικτα. Η προοπτική να υποχωρήσει το χρέος κάτω από το 140% του ΑΕΠ και, μέσα στην επόμενη τετραετία, κάτω από το 120%, μεταβάλλει ουσιαστικά το αφήγημα γύρω από τη χώρα.
Με αυτό τον τρόπο, η Ελλάδα παύει σταδιακά να αντιμετωπίζεται ως ειδική περίπτωση υψηλού κινδύνου και πλησιάζει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που έχει άμεσες συνέπειες στο κόστος δανεισμού, τόσο για το Δημόσιο όσο και για τις επιχειρήσεις.
Η ενίσχυση της αξιοπιστίας αντικατοπτρίζεται ήδη στις αγορές ομολόγων. Το γεγονός ότι το ελληνικό δεκαετές δανείζεται με επιτόκιο χαμηλότερο από χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία ή το Ηνωμένο Βασίλειο, δεν αποτελεί απλώς μια συγκυριακή εξέλιξη, αλλά το αποτέλεσμα μιας πολυετούς πορείας δημοσιονομικής προσαρμογής και συνετής διαχείρισης.
Παράλληλα, η πρόωρη αποπληρωμή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για νέες αναβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης, οι οποίες θα μειώσουν περαιτέρω το κόστος χρηματοδότησης και θα ενισχύσουν τις επενδυτικές ροές προς τη χώρα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι η αποπληρωμή δεν επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό και αυτό γιατί χρηματοδοτείται αποκλειστικά από το αποθεματικό ρευστότητας του Δημοσίου, το λεγόμενο μαξιλάρι, το οποίο δημιουργήθηκε στο τέλος του τρίτου μνημονίου με αποκλειστικό σκοπό τη διαχείριση του χρέους. Πρόκειται για κεφάλαια που δεν μπορούν, βάσει των ευρωπαϊκών κανόνων, να κατευθυνθούν σε παροχές ή μόνιμες δαπάνες, καθώς κάτι τέτοιο θα παραβίαζε το πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και θα οδηγούσε σε άμεσες δημοσιονομικές κυρώσεις. Αντίθετα, η χρήση τους για πρόωρη αποπληρωμή μειώνει άμεσα το χρέος και εξοικονομεί μελλοντικούς τόκους, δημιουργώντας δημοσιονομικό χώρο για πιο βιώσιμες πολιτικές στο μέλλον.
Το όφελος για τους πολίτες, αν και όχι άμεσα ορατό με τη μορφή παροχών, είναι ουσιαστικό. Η εξοικονόμηση τόκων, που εκτιμάται σε 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ σε ονομαστικούς όρους για την περίοδο έως το 2041, μεταφράζεται σε μικρότερη πίεση στους μελλοντικούς προϋπολογισμούς.
Μάλιστα σε συνδυασμό με προηγούμενες προπληρωμές, η χώρα έχει ήδη μειώσει σημαντικά το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, γεγονός που επιτρέπει πιο σταθερό σχεδιασμό πολιτικών χωρίς τον φόβο νέων κύκλων λιτότητας.
Τα επόμενα βήματα για την ελληνική οικονομία συνδέονται άμεσα με τη συνέχιση αυτής της στρατηγικής. Η περαιτέρω μείωση του χρέους, η διατήρηση υψηλών ταμειακών διαθεσίμων και η αξιοποίηση της αυξημένης αξιοπιστίας για την προσέλκυση επενδύσεων συνιστούν τον πυρήνα μιας νέας κανονικότητας.
Εκτός αυτού, η σταδιακή μετατροπή των εξοικονομήσεων από τόκους σε στοχευμένες, παραγωγικές δαπάνες, όπως η εκπαίδευση, η καινοτομία και οι υποδομές, μπορεί να ενισχύσει τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη χωρίς να διαταράξει τη δημοσιονομική ισορροπία.
Συμπερασματικά, η πρόωρη αποπληρωμή του χρέους είναι μια πράξη επένδυσης στο μέλλον της χώρας, καθώς απαλλάσσει τις επόμενες γενιές από βάρη, θωρακίζει την οικονομία απέναντι σε διεθνείς αναταράξεις και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για βιώσιμη ανάπτυξη.
Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός
