Γράφει ο Ανδρέας Παπασταύρου
Σύμφωνα με την «Τέχνη του Πολέμου» του Σουν Τσου, σε μια διαπραγμάτευση πρέπει κυρίως να επιδιωχθεί η νίκη χωρίς άμεση σύγκρουση
To 1980, o ιστορικός Γουίλιαμ Μόργουντ έγραψε τη «Μονομαχία για το Μέσο Βασίλειο» (όπως αποκαλούν οι Κινέζοι τη χώρα τους). Επρόκειτο για την πάλη μεταξύ Τσανγκ Κάϊ Σεκ και Μάο Τσε Τούνγκ για τον έλεγχο της Κίνας.
Το παρόν άρθρο, έχει την πολύ ταπεινότερη φιλοδοξία να περιγράψει την αναμέτρηση μεταξύ Σι Τζινπίνγκ και Ντόναλντ Τραμπ για τον έλεγχο του κόσμου (ή έτσι θα ήθελαν).
Πλαίσιο της επίσκεψης
Στις 14 και 15 Μαΐου 2026, oι δύο ηγέτες συναντώνται στο Πεκίνο, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ ήδη προσγειώθηκε. Είναι η δεύτερη επίσκεψή του στην Κίνα, μετά από το 2017. Το έγκυρο Foreign Affairs παρομοιάζει τη συνάντηση με ιστορικές μονομαχίες, ξεκινώντας από τον Αχιλλέα και τον Έκτορα.
Όπως είπε πρόσφατα ο Τραμπ, «οι ΗΠΑ και η Κίνα αποτελούν πλέον το G2» και ο Εκόνομιστ (7.5.2026) πρόσθεσε, «ένα ντουέτο Υπερδυνάμεων που ηγούνται του κόσμου. Η πρώτη έχει έναν ηγέτη που μεταχειρίζεται τους συμμάχους του σαν κορόϊδα και κουρελιάζει τους θεσμούς που υπήρξαν οι βάσεις της παγκόσμιας σταθερότητας επί δεκαετίες. Η δεύτερη έχει ένα απολυταρχικό καθεστώς που εκφοβίζει τους γείτονές του και υποδαυλίζει σιωπηρά τις συγκρούσεις, στην εκτόνωση των οποίων θα μπορούσε να συμβάλει». Εδώ, για την Κίνα ισχύει το ναπολεόντειο «Ποτέ μη διακόπτεις τον εχθρό σου όταν κάνει ένα λάθος.»
Είναι ασυνήθης η αντιμετώπιση της συνάντησης από τον διεθνή Τύπο με τόσο πληθωρικό και εντυπωσιακό τρόπο, που θυμίζει προσμονή τελικού κορυφαίας ποδοσφαιρικής διοργάνωσης.
Οι δίκην ανεμοδείκτου μεταβολές της διάθεσης του Αμερικανού Προέδρου, επιτείνουν την αγωνία. Υπενθυμίζεται πως το 2025 οι σχέσεις των δύο χωρών είχαν πάρει την κατιούσα και ο δασμοβόλος Τραμπ είχε επιβάλει ένα de facto εμπορικό εμπάργκο στην Κίνα που απάντησε μέσω σπανίων γαιών. Κατόπιν, όμως, οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας, σε μια προσπάθεια να αμβλύνουν τις υφιστάμενες διαφορές. Ο Τραμπ δήλωσε κατόπιν ότι με κλίμακα από 1 έως 10, βαθμολογούσε τη συνάντηση με 12.
Τότε ανακοινώθηκε και η επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα, η οποία οριστικοποιήθηκε μετά από αναβολές λόγω του πολέμου στο Ιράν. Πάντως, ο Σι είναι από τους λίγους ηγέτες για τους οποίους ο Τραμπ δεν έχει χρησιμοποιήσει τις γνωστές, «λεπτές» εκφράσεις του. Ο Σι εκπροσωπεί τεράστια ισχύ και τούτο είναι ίσως το μόνο ανάχωμα στη λεκτική παρορμητικότητα του Αμερικανού ομολόγου του.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ θα ήταν σε πολύ καλύτερη θέση απέναντι στον Κινέζο ομόλογό του εάν είχε επιλύσει το πρόβλημα του πολέμου με το Ιράν. πριν από το ταξίδι του στο Πεκίνο. Τούτο όμως δεν κατέστη δυνατόν, και τούτο ευνοεί τον Σι.
Ασχέτως καθεστώτος, η Κίνα είναι μια τεράστια χώρα με πεντάκις χιλιετή ιστορία και ανάλογη ιστορική υπομονή, στην επιδίωξη των στόχων της. Δεν υποτιμά τους αντιπάλους της και συνήθως υπολογίζει πολύ καλά την αντιστοίχιση επιδίωξης και δαπάνης για την επίτευξή της, καθώς και τον κατάλληλο χρόνο. «Η Κίνα γνωρίζει να περιμένει», όπως μου είχε πει πριν από χρόνια Κινέζος επίσημος παράγων.
Οι ΗΠΑ, με κατά πολύ μικρότερο ιστορικό βάθος, με ορμή και με άφθονη ισχύ, συχνά υπερβάλλουν σε μέσα για την επίτευξη ενός στόχου. Το αποτέλεσμα είναι μεγαλύτερη διάχυση ζημίας, με μακροπρόθεσμες και εκτεταμένες συνέπειες διεθνώς.
Στη νεότητα των ΗΠΑ αναφέρθηκε πρόσφατα χαριτολογώντας ο Βρεταννός Μονάρχης, κατά την ομιλία του στο Κογκρέσο, λέγοντας ότι «πρίν από 250 χρόνια, ή όπως λέμε στο Ηνωμένο Βασίλειο, πριν από λίγο καιρό…» Τί να πουν κάποιοι άλλοι!
Σύμφωνα με την «Τέχνη του Πολέμου» του Σουν Τσου, σε μια διαπραγμάτευση πρέπει κυρίως να επιδιωχθεί η νίκη χωρίς άμεση σύγκρουση. Απαιτείται άριστη προετοιμασία, στρατηγική παραπλάνησης, καθώς και κατανόηση των αδυναμιών του αντιπάλου. Βασικά στοιχεία αποτελούν η προβολή της μεγαλύτερης δυνατής ισχύος και επιρροής πριν από τη διαπραγμάτευση, καθώς και υπομονή, που θα προκαλέσει την κόπωση του αντιπάλου. Στα ανωτέρω προστίθεται η παράθεση των επιχειρημάτων, κατά τρόπο ώστε το τελικό αποτέλεσμα να φαίνεται σαν νίκη αμφοτέρων. Οι Κινέζοι γνωρίζουν καλά τα διδάγματα αυτά, που είναι αναπόσπαστο μέρος του πολιτισμού τους.
Η Κίνα προσέρχεται στη συνάντηση «προθερμαίνοντας» την ατμόσφαιρα» με έντονες μνείες για την Ταϊβάν. Σχετικά, ο Υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γί την περασμένη εβδομάδα εξέφρασε στον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο την προσδοκία ότι οι ΗΠΑ θα κάνουν τις «ορθές επιλογές». Ο εκπρόσωπος Τύπου του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών τόνισε πως η Ταϊβάν είναι ο «πυρήνας του πυρήνα των κινεζικών εθνικών συμφερόντων και η πολιτική έδραση των σινο-αμερικανικών σχέσεων.
Η Κίνα δεν θεωρεί την Ταϊβάν ως διεθνοπολιτικό ζήτημα, αλλά εσωτερική της υπόθεση και πρόσφατα, με την ευγενή συνδρομή των πολέμων στην Ουκρανία και στο Ιράν, έχει αυξήσει τη στρατιωτική πίεση στο νησί, με καθημερινή, παρουσία πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών γύρω του. Η προσοχή, (αλλά και τα εξαντλούμενα) οπλικά αποθέματα των ΗΠΑ είναι στραμμένα αλλού και η Κίνα, ως εικός, επωφελείται.
Με τα ανωτέρω πρέπει να συνυπολογισθεί και η στάση του ίδιου του νησιού. Στις αρχές του Απριλίου, η Τσεν Λι-Γουν, ηγέτιδα της Αντιπολίτευσης της Ταϊβάν (Κουομιντάνγκ, κόμμα του Κινέζου ηγέτη Τσανγκ Καϊ-σέκ), επισκέφθηκε την Κίνα. Εκεί, ο Σι δήλωσε πως «οι λαοί και στις δύο όχθες του Στενού, είναι Κινέζοι.» Η Τσεν απάντησε πως «είναι πολύ φυσικό να αυτοπροσδιορίζεται κάποιος ως Κινέζος.» Πρόσθεσε ότι «το νησί δεν θα πρέπει να αποτελεί θρυαλλίδα για σύγκρουση, αλλά να καταστεί σύμβολο ειρήνης, διαφυλασσόμενο από κοινού από τον κινεζικό λαό, και από τις δύο πλευρές του Στενού.» Οι εκλογές στην Ταϊβάν θα λάβουν χώρα το 2028.
Η στροφή του βλέμματος των ΗΠΑ από την Ταϊβάν προς τον πόλεμο του Ιράν, αλλά και οτιδήποτε μπορεί να εκληφθεί από το Πεκίνο ως ενδοτικότητα, δημιουργεί μεγάλους κινδύνους για τις ισορροπίες της περιοχής, αλλά και γενικότερα. Οι επιδιώξεις μιας όλο και περισσότερο στρατιωτικά ισχυρής Κίνας στην ευρύτερη γειτονία της, απειλούν την ανατροπή των ισορροπιών του Ινδοειρηνικού. Μια «αβρόχοις ποσί» επιτυχία της στην Ταϊβάν θα άλλαζε τα δεδομένα όλου του κόσμου. Επισημαίνεται ότι ο Σι φαίνεται διατεθειμένος για ενδεχόμενο «εναγκαλισμό» με την Ταϊβάν το 2027.
Διακυβεύματα της επίσκεψης
Πόλεμος στο Ιράν: Αναμένεται εκ νέου πίεση των ΗΠΑ προς την Κίνα για μεσολάβηση. Εν προκειμένω, το ήμισυ του πετρελαίου για τον εφοδιασμό της Κίνας διέρχεται από το Ορμούζ.
Ταϊβάν: Το θέμα αναπτύχθηκε προηγουμένως, αλλά με δεδομένη την τεράστια σημασία του, την αναμενόμενη κινεζική πίεση και την τάση του Τραμπ να αυτοσχεδιάζει, είναι απόλυτη η ανάγκη για ακρίβεια, αλλιώς οι συνέπειες μπορεί να είναι καταλυτικές.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Ο ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας μπορεί πλέον να χαρακτηρισθεί , σύμφωνα με τον Γκάρντιαν, ως τεχνολογικός ψυχρός πόλεμος. Το θέμα θα απασχολήσει ιδιαίτερα τις δύο αντιπροσωπείες, διότι φαίνεται ότι αμφότερες θεωρούν πως η τεχνολογία αυτή πορεύεται πολύ ταχύτερα από όσο μπορούν να ελέγξουν οι κυβερνήσεις. Για αυτό θα εξετάσουν τη δημιουργία ειδικών γραμμών επικοινωνίας για θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης, (κατά τα ψυχροπολεμικά πρότυπα), ώστε να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους που ενδεχομένως ελλοχεύουν.
Εμπόριο ΗΠΑ-Κίνας
Η Κίνα αναμένεται να αγοράσει 500 αεροσκάφη Μπόϊνγκ, διαφόρων τύπων. Επίσης, αναμένονται συμφωνίες για αγορά αμερικανικών προϊόντων σχετιζομένων με τη γεωργίας και την ενέργεια.
Η κινεζική πλευρά, θα επιδιώξει την απλοποίηση της πώλησης προηγμένων ημιαγωγών από τις ΗΠΑ, καθώς και τη διευόλυνση των επενδύσεων στις ΗΠΑ, με τη σύσταση Συμβουλίου Εξαγωγών.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος θα συνοδεύεται και από μια κοόρτη πολυδισεκατομμυριούχων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι Έλον Μασκ, Τομ Κουκ και γενικότερα κορυφαίοι παράγοντες της Οικονομίας, της Τεχνολογίας και ειδικότερα της Τεχνητής Νοημοσύνης .
Φεντανύλη (Fentanyl): Ο Τραμπ θα πιέσει την Κίνα να εμποδίζει την εξαγωγή του ναρκωτικού αυτού, που όπως υποστηρίζει, φθάνει μέσω Μεξικού στις ΗΠΑ . Από την πλευρά της, η Κίνα θα ζητήσει τη διαγραφή της από τον κατάλογο χωρών παραγωγών και διαμετακομιστών παρανόμων ουσιών.
Σημασία της επίσκεψης: Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλλυ την χαρακτήρισε ως «τεράστιας συμβολικής σημασίας. Όπως όμως ανέφερε η ιστοσελίδα «Axios», «κάτω από τις επισημότητες κρύβεται το καθοριστικό ερώτημα του αιώνα: εάν οι δύο Υπερδυνάμεις κατορθώσουν να διαχειριστούν τον ανταγωνισμό τους ή εάν κατευθύνονται προς οικονομική ρήξη και στρατιωτική αντιπαράθεση.» Κακό πράγμα για όλο τον κόσμο το τελευταίο, ιδίως μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων. Ο αστάθμητος παράγοντας πάντοτε καιροφυλακτεί και κανένα σύστημα δεν είναι τέλειο.
Εάν ο Τραμπ συνεχίσει την τακτική της επιδίωξης αμέσων κερδών και εάν βασισθεί υπέρ άγαν στην προσωπική του σχέση με τον Σι (για την οποία επαίρεται) παραβλέποντας σημαντικούς άλλους παράγοντες , θα βρεθεί σε υποδεέστερη θέση έναντι του Κινέζου ομολόγου του.
Έχουμε να κάνουμε με δύο εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες , οι οποίες όμως κρατούν στα χέρια τους το μέλλον ενός κόσμου, που όπως φαίνεται, πορεύεται προς ανατολάς. Ο ένας, με οικογένεια από τη νομενκλατούρα του ΚΚ Κίνας, είδε τον πατέρα του να εξευτελίζεται κατά την πολιτιστική επανάσταση, την αδελφή του να αυτοκτονεί και τη μητέρα του να εξαναγκάζεται σε καταγγελία του συζύγου της. O ίδιος, μέσα από απίστευτες δοκιμασίες, ανελίχθηκε με σκληρή δουλειά, μεθοδικότητα και ρεαλισμό, φθάνοντας στα ύπατα αξιώματα της χώρας του. Επιδιώκει με τον ίδιο τρόπο τους στόχους του και έχει μετατρέψει την Κίνα σε μια εξωστρεφή παγκόσμια δύναμη.
Ο άλλος, έζησε τελείως διαφορετικά σε περιβάλλον αφθονίας, χωρίς την παραμικρή κακουχία και ανάγοντας τη διαπραγμάτευση και την επίτευξη συμφωνίας στον επαγγελματικό του τομέα σε θεμελιώδη αξία. Είναι λάτρης της προβολής, που χαρακτηρίζει τη γενικότερη πολιτεία του.
Παραθέτω αυτά τα στοιχεία για ενημέρωση, χωρίς να αποτολμώ αξιολογικές κρίσεις. Τα αποτελέσματα της συνάντησης των δύο ηγετών τις προσεχείς δύο ημέρες θα δείξουν…
Πάντως, παρά τα λεχθέντα πέρυσι στο Μόναχο από τον Αντιπρόεδρο Βανς («Υπάρχει καινούριος Σερίφης στην πόλη»), ο κόσμος αυτός δεν είναι σαλούν. Πληγωμένος και σε αναζήτηση νέας ταυτότητας, καλό είναι να αποφύγει νέους κλυδωνισμούς.
Πρέσβης επί τιμή
ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ
