Του Ιωάννη Δαμίγου
Καθώς η απλή λογική στην παράφρονα πραγματικότητα αποφεύγεται σκόπιμα και επιτήδεια, η χρησιμότητα κάθε προσφερόμενης αστείας δικαιολογίας δεν ευσταθεί. Ορατός και θορυβώδης ο κίνδυνος ξεσπάσματος ενός νέου πολέμου πλέον στα σύνορά μας. Όπου κατά την πάγια τακτική μας απουσιάζουμε από τα κέντρα λήψης αποφάσεων! Οι υπόλοιποι όλοι είναι απομονωμένοι, όχι εμείς! Εθελοτυφλεί η ανάπηρη Ευρώπη των πολεμικών μιζών, αναμένοντας την δυσάρεστη έκπληξη “αιφνιδιασμού”. Εμείς παραμένουμε πιστοί στο δόγμα “όσα πάνε κι όσα έρθουν” (η ελίτ να κερδίζει και οι άλλοι να πάνε να … κουρεύονται).
Η Σερβία εισέρχεται σε μια από τις πιο κρίσιμες πολιτικές φάσεις των τελευταίων δεκαετιών, καθώς ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανακοίνωσε την παραίτησή του, ανοίγοντας τον δρόμο για πρόωρες εκλογές. Την ίδια στιγμή, το παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο στο Κόσοβο και οι εθνοτικές τριβές στο βόρειο τμήμα του διατηρούν υψηλό τον κίνδυνο μιας νέας ανάφλεξης στην περιοχή. Η καθημερινότητα των πολιτών επηρεάζεται άμεσα από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των δύο πλευρών. Η εγχώρια πολιτική αβεβαιότητα και στις δύο πλευρές αυξάνει κατακόρυφα την πιθανότητα εθνικιστικής ρητορείας και τεχνητών εντάσεων. Μόνιμη εστία έντασης αποτελεί η λογική άρνηση της σερβικής μειονότητας να ενσωματωθεί πλήρως στους θεσμούς της Πρίστινα. Ο πολιτικός και κοινωνικός αποκλεισμός των Σέρβων στο Κόσοβο επικεντρώνεται κυρίως στο Βόρειο Κόσοβο και στους αποκεντρωμένους θύλακες, όπου η σερβική μειονότητα έρχεται αντιμέτωπη με σοβαρούς θεσμικούς, οικονομικούς και γεωγραφικούς περιορισμούς. Το ζήτημα αυτό αποτελεί τον πυρήνα της μακροχρόνιας εθνοτικής διαμάχης στην περιοχή, η οποία εντείνεται συνεχώς, μέσα από μονομερείς κυβερνητικές αποφάσεις και επεισόδια στα σύνορα. Στο Βόρειο Κόσοβο, οι Σέρβοι πλειοψηφούν σε τέσσερις δήμους στα βόρεια σύνορα με τη Σερβία. Στον Νότο, μικρότερες κοινότητες ζουν πλήρως περικυκλωμένες από αλβανικό πληθυσμό. Η περιοχή βασιζόταν επί χρόνια σε χρηματοδοτούμενα από το Βελιγράδι συστήματα υγείας και παιδείας. Η πρόσφατη απαγόρευση του σερβικού νομίσματος (δηναρίου) από την Πρίστινα, περιόρισε δραματικά τις οικονομικές συναλλαγές των Σέρβων. Οι πιέσεις της Πρίστινα, για υποχρεωτική αλλαγή των σερβικών πινακίδων κυκλοφορίας με κοσοβάρικες, θεωρήθηκαν από τους Σέρβους ως προσπάθεια βίαιης ενσωμάτωσης και αφαίρεσης της ταυτότητάς τους. Παρατηρούνται δε, χιλιάδες περιπτώσεις όπου περιουσίες εκτοπισμένων Σέρβων, καταγράφονται σε άλλα ονόματα μέσω παραποιημένων στοιχείων στο κτηματολόγιο. Η άσκηση κατηγοριών για εγκλήματα πολέμου εναντίον Σέρβων, που επιχειρούν να επιστρέψουν στις εστίες τους, λειτουργεί συχνά αποτρεπτικά για τον επαναπατρισμό τους. Οι εγκαταστάσεις της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στο Κόσοβο βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο εντάσεων, απαιτώντας τη διαρκή επιτήρηση από διεθνείς ειρηνευτικές δυνάμεις (KFOR) για την αποφυγή βανδαλισμών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι διεθνείς μεσολαβητές δήθεν, πιέζουν σταθερά τόσο την Πρίστινα όσο και το Βελιγράδι για την εφαρμογή των συμφωνηθέντων, με κύριο αίτημα τη δημιουργία της Ένωσης Σερβικών Δήμων, η οποία προορίζεται να διασφαλίσει την αυτοδιοίκηση και τα βασικά δικαιώματα των Σέρβων, παραμένοντας ωστόσο σε τέλμα. Να σημειωθεί, πως η αποχή των Σέρβων από τις τοπικές εκλογές στο βόρειο Κόσοβο οδήγησε στην εκλογή Αλβανών δημάρχων με μηδαμινά ποσοστά συμμετοχής (κάτω του 4%), στερώντας από την τοπική πλειοψηφία τη δημοκρατική της εκπροσώπηση. Η μαζική παραίτηση Σέρβων δημάρχων, δικαστών και αστυνομικών από τους θεσμούς της Πρίστινα άφησε τη μειονότητα χωρίς θεσμικά αναχώματα προστασίας. Οι διεθνείς μεσολαβητές προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε εσωτερική πολιτική πίεση στο Βελιγράδι ή την Πρίστινα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αφορμή, για την αναζωπύρωση της κρίσης στο πεδίο, καθιστώντας τους επόμενους μήνες εξαιρετικά εύφλεκτους. Ωστόσο, η Τουρκία αξιοποιεί τις πολιτικές, οικονομικές και εθνοτικές εντάσεις στα Βαλκάνια, ως χρυσή ευκαιρία για να επιβάλει και να εδραιώσει την επιρροή της στο Κόσοβο. Μετατοπίζοντας τη στρατηγική της από την παραδοσιακή «ήπια ισχύ» (πολιτισμός, θρησκεία), σε έναν έντονο πραγματιστικό στρατιωτικό και αμυντικό ρόλο, η Άγκυρα αναδεικνύεται σε κυρίαρχο ρυθμιστή της ασφάλειας στην Πρίστινα.
Η Τουρκία ανέλαβε ξανά την διοίκηση της ειρηνευτικής δύναμης του ΝΑΤΟ (KFOR) και αυτό της δίνει άμεσο θεσμικό και επιχειρησιακό έλεγχο στο πεδίο των συγκρούσεων. Σε περιόδους κρίσεων στο βόρειο Κόσοβο, η Άγκυρα στέλνει άμεσα εκατοντάδες τούρκους κομάντος, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως τον μοναδικό εγγυητή της σταθερότητας, που μπορεί να συνομιλεί ταυτόχρονα με Αλβανούς και Σέρβους. : Λόγω των περιορισμών και των κυρώσεων από τη Δύση προς την κυβέρνηση του Άλμπιν Κούρτι, το Κόσοβο στράφηκε μαζικά στην Τουρκία για εξοπλισμό. Η Πρίστινα αγοράζει drones (όπως τα Bayraktar TB2) και βαρύ οπλισμό NATOϊκών προδιαγραφών. Η Άγκυρα εκμεταλλεύτηκε την αποχώρηση ευρωπαϊκών κεφαλαίων, ενίσχυσε τις δικές της επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια και τράπεζες, μετατρέποντας το Κόσοβο σε οικονομικό της δορυφόρο. Τέλος, η μειωμένη παρέμβαση της Ε.Ε. και η ανάγκη του Κοσόβου για άμεση αμυντική θωράκιση προσφέρουν στην Τουρκία το τέλειο έδαφος. Έτσι, η Άγκυρα μετατρέπει την περιοχή σε προχωρημένο φυλάκιο της δικής της αναθεωρητικής εξωτερικής πολιτικής στα Βαλκάνια. Τέτοια και τόση η απομόνωσή της! Κοντολογίς, το κεράκι (φυτίλι) στην Ευρωπαϊκή τούρτα, είναι από καιρό τοποθετημένο και απλώς περιμένει το σπίρτο, που εκ των υστέρων θα φυσούν μάταια για να σβήσει, οι φιλοπόλεμοι Ευρωπαίοι!
Η χώρα μας ή χώρος, αποτελεί τον πάγιο ουραγό στις διεθνείς εξελίξεις που συντελούνται δίπλα της, απομονωμένη στον δικό της μικρόκοσμο, που αρκείται σε παρακολούθηση εσωκομματικών, αλλά και τηλεοπτικών μεταγραφών, με ποικιλία από δρώμενα των απαραίτητων influencers. Τα φλέγοντα δημοσιογραφικά θέματα, που ενδιαφέρουν τους πάσης φύσεως δρώντες στον δημόσιο βίο θεατές, είναι η διαμάχη του στιχουργού με τον πολιτευτή σε αναζήτηση στέγασης, ο δυστυχής σκύλος που κατανάλωσε λαγοκέφαλο, οι καιρικές συνθήκες και οι συνήθεις πυρκαγιές. Έχουμε και την επιστροφή του αγαπημένου ήχου ειδοποίησης φυγής του 112, όπως και του Σαμαρά, και πώς να πλήξεις; Και εδώ ταιριάζει θαρρώ, η ατάκα του αείμνηστου Μοσχίδη, από την ταινία “Χαίρε Τάσο Καρατάσο”: Να ‘χα μια φέτα καρπούζι, να σας έχεζ@ όλους!