Του Ανδρέα Παπασταύρου
Tις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε θριαμβευτικά (ως εικός) την επίτευξη συμφωνίας για τη Γάζα μεταξύ του Συμβουλίου Ειρήνης και της Χαμάς, καθώς και άλλων ενόπλων ομάδων της Λωρίδας.
Σχετικά, ανήρτησε στο ιδιωτικό του «Truth Social» την εξής ανακοίνωση: «Σήμερα το Συμβούλιο της Ειρήνης πέτυχε ΙΣΤΟΡΙΚΗ (τα κεφαλαία και ο υπερθετικός βαθμός είναι χαρακτηριστικά της έκφρασης του Τραμπ) συμφωνία για τον ΠΛΗΡΗ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟ της Χαμάς και όλων των άλλων ενόπλων ομάδων στη Γάζα. Πρόκειται για ένα μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ΕΙΡΗΝΗ και ΑΣΦΑΛΕΙΑ».
Αστερίσκοι και ασάφειες, μη δημιουργικές
Κατόπιν στο κείμενο του Τραμπ αναφέρεται πως « η Συμφωνία θα εφαρμοσθεί σε προσεκτικά δομημένες φάσεις. Καθώς θα ολοκληρώνεται ο αφοπλισμός, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποχωρήσουν (ή θα αποχωρούν;) και η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης θα συνεργαστεί με ένα νέο παλαιστινιακό αστυνομικό Σώμα, προκειμένου να αναλάβουν την ευθύνη για την παγίωση της ασφάλειας στη Γάζα, τόσο για τους κατοίκους της όσο και για τους γείτονές της».
Παρεμπιπτόντως, ο Πρόεδρος Τραμπ δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει στο μήνυμά του τους διαμεσολαβητές, οι οποίοι ήταν η Αίγυπτος, το Κατάρ και η (διεθνώς απομονωμένη) Τουρκία.
Το κείμενο του Προέδρου Τραμπ όμως δεν είναι πολύ σαφές. Η φράση «as disarmament is completed» μπορεί να σημαίνει «καθώς ολοκληρώνεται ο αφοπλισμός», ή σε λίγο πιο δημιουργική απόδοση, «μόλις ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός.» Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, σημαίνει ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποχωρήσουν πριν να παραδώσει η Χαμάς τον οπλισμό της. Αντιθέτως, η θέση της Χαμάς είναι πρωτίστως να καταστεί σαφής η αποχώρηση των Ισραηλινών.
Σύμφωνα με το Πρακτορείο Αλ Τζαζίρα, το οποίο αναφέρει ότι του περιήλθε αντίγραφο της Συμφωνίας, σε αυτήν ορίζεται πως ο ακριβής οδικός χάρτης του αφοπλισμού της Χαμάς θα πρέπει να ετοιμασθεί εντός 14 ημερών, με πιθανές παρατάσεις υποκείμενες στην έγκριση ενός διεθνούς σώματος επαλήθευσης και στη συμφωνία όλων των μερών. Δεδομένων των συνθηκών, ας μου επιτραπούν επιφυλάξεις.
Αντιδράσεις
Σύμφωνα πάντοτε με την προαναφερθείσα πηγή, ο εκ των διαπραγματευτών της Χαμάς, Γκαζί Χαμάντ, υποστήριξε ότι η Χαμάς δεν πρόκειται να εφαρμόσει κανένα τμήμα της συμφωνίας εάν οι ισραηλινές δυνάμεις δεν εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Ο ίδιος, o οποίος δήλωσε ότι η Χαμάς έκανε παραχωρήσεις για να σώσει τον παλαιστινιακό λαό, πρόσθεσε πως ο αφοπλισμός εξαρτάται από την αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα, καθώς και από την πρόοδο της ανοικοδόμησης στην παλαιστινιακή περιοχή.
Μέχρι στιγμής, δεν έχουν υπάρξει νεώτερες ισραηλινές αντιδράσεις. Ωστόσο, η ιστοσελίδα της ισραηλινής εφημερίδας Γεντιότ Αχρονότ (Ynews), αναφερόμενη στην επικείμενη υπογραφή της συμφωνίας, τόνισε πως σύμφωνα με άποψη επίσημης ισραηλινής πηγής, το Ισραήλ εμμένει στην απομάκρυνση όλων των όπλων από τη Γάζα πριν από την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων. Πρόσθεσε πως το κείμενο δεν ανταποκρίνεται στην απαίτηση αυτή, καθώς και ότι η αποθήκευση των όπλων υπό διεθνή εποπτεία δεν αρκεί.
Εξ άλλου, ο Ισραηλινός Υπουργός Ασφαλείας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, με την ηπιότητα του λόγου που τον διακρίνει, τόνισε ότι η καταστροφή της Χαμάς και η ενθάρρυνση της μετανάστευσης των Παλαιστινίων, είναι η μόνη λύση στην οποία το Ισραήλ είναι έτοιμο να συμμετάσχει. «Με τον διάβολο, που έχει ως λάβαρο την καταστροφή μας, δεν δεσμεύεσαι να σταματήσεις την εξάλειψη των τρομοκρατών και δεν υπογράφεις Συμφωνίες».
Ειδικότερες προβλέψεις της Συμφωνίας
Σημειώνεται, πάντως ότι, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα δημοσιεύματα, η Συμφωνία (κατ’ουσίαν οδικός χάρτης), προβλέπει την έναρξη της διαδικασίας αφοπλισμού με την είσοδο στη Γάζα της Εθνικής Επιτροπής (μεταβατική ομάδα Παλαιστινίων τεχνοκρατών για τη διοίκηση της Γάζας), καθώς και της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (International Stabilisation Force, ISF).
H τελευταία συμφωνήθηκε μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς στο πλαίσιο του Σχεδίου Ειρήνης (Οκτώβριος 2025). Θα συμμετέχουν στρατιώτες της Ινδονησίας, του Μαρόκου, του Καζακσταν, του Κοσσυφοπεδίου και της Αλβανίας, υπό αμερικανική διοίκηση. Η ISF θα μεριμνήσει για την οργάνωση της νέας Αστυνομίας της Γάζας και για λοιπά θέματα Ασφαλείας. Κατ’αρχάς θα αποτελείται από 200 άτομα, τελούντα υπό την έγκριση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού (δόθηκε στις 26 τρέχοντος).
Η Συμφωνία προβλέπει, επίσης, ότι τα όπλα θα παραδοθούν στην Εθνική Επιτροπή προς φύλαξη, αποκλειομένων των ισραηλινών ή άλλης, μη παλαιστινιακής Αρχής. Ως προς αυτό, οψόμεθα.
Η ανάρτηση του Προέδρου Τραμπ αναφέρει προσέτι πως «η Συμφωνία αποτελεί ένα κρίσιμο στάδιο προς τη διακυβέρνηση της Γάζας από μια νέα παλαιστινιακή κυβέρνηση, η οποία θα συνεργασθεί με το Συμβούλιο της Ειρήνης και συνεπώς η Γάζα θα είναι στα χέρια μιας παλαιστινιακής κυβέρνησης που θα υπηρετεί τον ΛΑΟ της».
Σημειώνεται ότι ουδεμία μνεία υπάρχει για παλαιστινιακό κράτος και για το μέλλον της Γάζας γενικότερα, εκτός από την ασφάλεια του Ισραήλ. Όμως, Παλαιστίνη χωρίς Γάζα δεν νοείται, όπως και Γάζα χωρίς Παλαιστίνη. Τούτο αποκτά μεγαλύτερη σημασία, όταν μαινόμενοι έποικοι στη Δυτική Όχθη εγκληματούν εις βάρος των Παλαιστινίων κατοίκων της και ο στρατός δεν παρεμβαίνει. Όταν…
Πάντως, τα προβλήματα που τίθενται με τέτοιου είδους ρυθμίσεις, και από πλευράς Διεθνούς Δικαίου, είναι πολλά και δυσεπίλυτα ή άλυτα.
Με αυτά και αυτά σκέπτομαι ένα απόφθεγμα του Ισραηλινού πρώην Πρωθυπουργού Εχούντ Μπάρακ: «Στη Μέση Ανατολή, απαισιόδοξος σημαίνει αισιόδοξος με πείρα».
Ένα μέλλον που θα δυσκόλευε και το καλύτερο μέντιουμ
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε έναν όλο και μεγαλύτερο αναβρασμό που κινδυνεύει να συμπαρασύρει όλη την περιοχή. Η διαπίστωση αυτή δεν διακρίνεται για την πρωτοτυπία της, πλην όμως γίνεται ολοένα και πιο επίκαιρη. Η Συμφωνία του Συμβουλίου Ειρήνης είναι αναντίρρητα μεγάλης σημασίας, αλλά όπως συχνά συμβαίνει διεθνώς επ’εσχάτων, οι ατέλειές της είναι πολλές. Είναι προφανείς οι σκοπιμότητές της, ιδίως κατά την παρούσα συγκυρία, όταν χρειάζονται επειγόντως κάποιες επιτυχίες, για να αντισταθμίσουν το περιρρέον αυξανόμενο χάος. Όμως οι αστερίσκοι της είναι ολόκληροι αστερισμοί. Και αν οι αστερισμοί χρησιμεύουν στον προσανατολισμό, οι συγκεκριμένοι κάνουν το αντίθετο.
* Ο κ. Παπασταύρου είναι πρέσβης επί τιμή
ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ