Ανησυχητική διολίσθηση στην ανεξαρτησία και την ελευθερία της Ενημέρωσης στην ΕΕ παρουσιάζει η πέμπτη ετήσια έκθεση της Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη (Liberties). Οι δημοσιογράφοι στοχοποιούνται και αντιμετωπίζουν απειλές και εκστρατείες δυσφήμισης, αγωγές SLAPPS, ενώ η ιδιοκτησία των μέσων συγκεντρώνεται σε ελάχιστα χέρια και η εμπιστοσύνη των πολιτών έχει καταρρακωθεί.
Τα ευρήματα της έκθεσης θα πρέπει να θέσουν τους αξιωματούχους της ΕΕ «σε ύψιστη επιφυλακή», καθώς η ελευθερία και η πολυφωνία των μέσων βρίσκονται «υπό διαρκή επίθεση» σε όλη την Ευρώπη, όπως αναφέρει δημοσίευμα της Guardian. Η οργάνωση προειδοποίησε επίσης ότι η ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων διαβρώνεται σταδιακά από πολιτικές παρεμβάσεις και περικοπές προϋπολογισμών, ενώ οι δημοσιογράφοι παρεμποδίζονται ολοένα και περισσότερο από περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και την πρόσβαση στην πληροφόρηση.
Σωματική βία, διαδικτυακές απειλές, κρατική παρακολούθηση
«Ένα υγιές, πλουραλιστικό σύστημα μέσων ενημέρωσης είναι δείκτης και καθρέφτης της δημοκρατίας», δήλωσε η Eva Simon, υπεύθυνη δημόσιας πολιτικής της οργάνωσης. «Όπου το κράτος δικαίου αποδυναμώνεται – μέσω σκόπιμων κυβερνητικών ενεργειών ή αμέλειας – η ελευθερία των μέσων υπονομεύεται».
Η ασφάλεια των δημοσιογράφων ειδικότερα έφτασε σε αυτό που η έκθεση χαρακτήρισε «σημείο κρίσης» στην Ευρώπη το 2025, με ρεπόρτερ και εργαζόμενους στα ΜΜΕ να αντιμετωπίζουν «ακραία σωματική βία και συστηματική νομική παρενόχληση», συμπεριλαμβανομένων βομβιστικών επιθέσεων που στόχευαν ερευνητές -δημοσιογράφους.
Συνολικά, καταγράφηκαν 118 επιθέσεις κατά δημοσιογράφων στην Ιταλία πέρυσι, εκ των οποίων οι 15 περιλάμβαναν σωματική βία. Είκοσι Ιταλοί δημοσιογράφοι – κυρίως όσοι ερευνούν το οργανωμένο έγκλημα – ζουν υπό αστυνομική προστασία, ο υψηλότερος αριθμός στην Ευρώπη.
Η διαδικτυακή παρενόχληση επίσης αυξήθηκε. Ρεκόρ 377 σοβαρών διαδικτυακών επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένων απειλών θανάτου, στόχευσαν δημοσιογράφους το 2025, ενώ στη Μάλτα, την Ουγγαρία και τη Ρουμανία, πολιτικοί εξαπέλυσαν εκστρατείες δυσφήμισης χαρακτηρίζοντας τα μέσα ενημέρωσης «δυνάμεις του σκότους» ή «μηχανές ξένης προπαγάνδας», σύμφωνα με την έκθεση.
Η κρατική παρακολούθηση δημοσιογράφων, όπως των Francesco Cancellato και Ciro Pellegrino από το ερευνητικό μέσο Fanpage στην Ιταλία και των Victor Ilie και Luiza Vasiliu στη Ρουμανία, αποτέλεσε ζήτημα σε αρκετές χώρες, ενώ οι καταχρηστικές αγωγές παρέμειναν αυξανόμενη απειλή.
Οι αγωγές SLAPP εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ευρέως για τη φίμωση δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης, παρά την ύπαρξη οδηγίας της ΕΕ, η οποία δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί αποτελεσματικά σε αρκετά κράτη-μέλη.
Συγκέντρωση ιδιοκτησίας και περικοπές
Η έκθεση εξέφρασε επίσης ανησυχία για τη συνεχιζόμενη συγκέντρωση της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης και την έλλειψη διαφάνειας στην ιδιοκτησία σε όλη την ΕΕ το περασμένο έτος.
Ανέδειξε την Ουγγαρία, όπου ένα ίδρυμα που στηρίζει τον απερχόμενο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν ελέγχει την πλειονότητα των μέσων ενημέρωσης, και τη Γαλλία, όπου λίγοι δισεκατομμυριούχοι, συμπεριλαμβανομένου του συντηρητικού Βενσάν Μπολορέ, κατέχουν μεγάλο μέρος των μέσων της χώρας.
Ωστόσο, η συγκέντρωση αποτελούσε αυξανόμενη ανησυχία και σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Γερμανία, η Ισπανία και ιδιαίτερα η Σλοβακία, όπου η εξαγορά της Nový Čas από τον όμιλο Penta σημαίνει ότι πλέον ελέγχει και τις δύο μεγαλύτερες ταμπλόιντ εφημερίδες της χώρας.
Η δημόσια τηλεόραση και ραδιοφωνία υπέστησαν «σοβαρή συστημική πολιτική παρέμβαση, περικοπές προϋπολογισμού και δομικές αλλαγές που έθεσαν σε κίνδυνο τη βασική τους αποστολή» σε όλη την Ένωση το 2025, ανέφερε η έκθεση, με πλήρη «κρατικό έλεγχο» να είναι εμφανής σε ορισμένες χώρες-μέλη της ΕΕ.
Ο χρόνος προβολής υπέρ της κυβέρνησης έφτασε σε ρεκόρ 73% στην Ουγγαρία πέρυσι, ενόψει των εκλογών της 12ης Απριλίου φέτος, τις οποίες ο Όρμπαν έχασε από τον αντίπαλό του Πέτερ Μαγιάρ. Στη Σλοβακία επίσης, η Σλοβακική Τηλεόραση και Ραδιόφωνο (STVR) βρισκόταν «σε αυτό το σημείο υπό άμεσο πολιτικό έλεγχο», αναφέρεται.
Η οικονομική έκθεση αναφέρει τη Γαλλία ως παράδειγμα για συγχώνευση όλων των δημόσιων οργανισμών, τη Γερμανία γιατί έκλεισε 16 ραδιοφωνικούς σταθμούς και δύο τηλεοπτικά ειδησεογραφικά κανάλια, και τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα του Βελγίου να αντιμετωπίζει μεγάλες περικοπές προϋπολογισμού.
Στα τάρταρα η εμπιστοσύνη των πολιτών
Η έκθεση ανέδειξε επίσης τη μείωση της εμπιστοσύνης του κοινού στα μέσα ενημέρωσης στην Ευρώπη, με μόνο τρεις από τις 22 χώρες της ΕΕ που εξετάστηκαν, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας και της Ιρλανδίας, να καταγράφουν «σχετικά υψηλά» επίπεδα εμπιστοσύνης και ορισμένες, ιδίως η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Βουλγαρία, «εξαιρετικά χαμηλά».
Η έκθεση αναφέρει ότι πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ αποτυγχάνουν να εφαρμόσουν επαρκώς τη σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας κατά των SLAPP και του Ευρωπαϊκού Νόμου για την Ελευθερία των Μέσων (EMFA).
ΑΠΟ ΤΟ TVXS