Γράφει ο Χρήστος Καπούτσης

Η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν υπέγραψαν κοινή αμυντική συμφωνία, σε μια περίοδο όπου η Μέση Ανατολή βρίσκεται στο πιο επικίνδυνο σημείο των τελευταίων δεκαετιών.

Η υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας έγινε στη ΜΕΚΚΑ και έχει προφανώς σημειολογικό  και γεωθρησκευτικό συμβολισμό.

Η Μέκκα ή Μάκκα είναι πόλη της Σαουδικής Αραβίας και αποτελεί την ιερότερη πόλη των Μουσουλμάνων. Ο προφήτης των Μουσουλμάνων, ο Μωάμεθ, γεννήθηκε στη Μέκκα.

Δεν πρόκειται για μια τυπική διακήρυξη καλών προθέσεων, ανάμεσα σε ΤΟΥΡΚΊΑ ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ ΚΑΙ ΠΑΚΙΣΤΑΝ. Πρόκειται για μια πολιτική και στρατιωτική σύγκλιση τριών κρατών με σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, που φιλοδοξούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις της ευρύτερης περιοχής.

Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και ισχυρή αμυντική βιομηχανία.

Η Σαουδική Αραβία είναι από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς οπλικών συστημάτων στον κόσμο και κυρίαρχη δύναμη στον αραβικό Κόλπο.

Το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο, έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς της Ασίας και πολύχρονη εμπειρία σε συμβατικές και ασύμμετρες επιχειρήσεις. Το Πακιστάν έχει άριστες σχέσεις με την Κίνα.

Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι πρόκειται για συμμαχία τύπου ΝΑΤΟ με ρήτρα συλλογικής άμυνας.

Ωστόσο, ακόμη και αν δεν περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής, δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας, ανταλλαγής πληροφοριών, κοινών ασκήσεων, αμυντικής βιομηχανίας και συντονισμού απέναντι στις μεγάλες κρίσεις της περιοχής.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται, οι Χούθι απειλούν ξανά τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σημείο παγκόσμιας ενεργειακής ευπάθειας και η αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν διατηρεί ολόκληρη την περιοχή σε κατάσταση υψηλής έντασης.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Τουρκία επιχειρεί να αναβαθμίσει τον γεωπολιτικό της ρόλο, οικοδομώντας ένα ευρύτερο δίκτυο στρατηγικών συνεργασιών που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τον Περσικό Κόλπο και τον Ινδικό Ωκεανό.

Η Ελλάδα διατηρεί στρατηγική αμυντική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, η οποία περιλαμβάνει την ανάπτυξη ελληνικής συστοιχίας Patriot και προσωπικού στο Ριάντ για την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών. Από την άλλη πλευρά, η Σαουδική Αραβία υπογράφει τώρα μια νέα αμυντική συμφωνία με την Τουρκία, παρά το γεγονός ότι Αθήνα και Άγκυρα εξακολουθούν να έχουν σοβαρές διαφορές στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Αυτό υπενθυμίζει μια διαχρονική αλήθεια των διεθνών σχέσεων: δεν υπάρχουν μόνιμοι φίλοι ούτε μόνιμοι αντίπαλοι. Υπάρχουν μόνιμα συμφέροντα.

Η Ελλάδα οφείλει να διατηρήσει και να ενισχύσει τις δικές της στρατηγικές συμμαχίες, χωρίς αυταπάτες αλλά και χωρίς εφησυχασμό.

Βέβαια,  η νέα τριμερής συμφωνία ΤΟΥΡΚΙΑΣ – ΣΑΟΥΔΙΚΗΣ ΑΡΑΒΙΑΣ – ΠΑΚΙΣΤΑΝ, δεν στρέφεται ευθέως κατά της Ελλάδας.

Όμως ενισχύει τη διεθνή θέση της Τουρκίας, διευρύνει το στρατηγικό της αποτύπωμα από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τον Περσικό Κόλπο και τον Ινδικό Ωκεανό και δημιουργεί νέα δεδομένα που η ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική δεν μπορεί να αγνοήσει.

Η παράμετρος αμερικανική διπλωματία, θα πρέπει να αναλυθεί, αφού δύσκολα θα υποστηριχτεί ότι η τρίμερης στρατιωτική συμφωνία, είναι  αντίθετη προς τα αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα, για τους εξής λόγους:

Πρώτον: Η Σαουδική Αραβία παραμένει ο σημαντικότερος αραβικός στρατηγικός εταίρος της Ουάσιγκτον στον Κόλπο.

Δεύτερον: Η Τουρκία, παρά τις κατά καιρούς εντάσεις με τις ΗΠΑ, εξακολουθεί να αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου, έχοντας καθοριστική σημασία για τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο.

Τρίτον: Το Πακιστάν, παρά τις διακυμάνσεις των σχέσεων του με την Ουάσιγκτον, παραμένει πυρηνική δύναμη με κρίσιμο ρόλο στον Ινδικό Ωκεανό, στο Αφγανιστάν και στην ισορροπία απέναντι στην Κίνα και την Ινδία.

Ποιο μήνυμα εκπέμπεται προς το Ιράν;

Το μήνυμα είναι ότι απέναντι στην ιρανική επιρροή διαμορφώνεται ένας ευρύτερος σουνιτικός άξονας στρατιωτικής συνεργασίας. Δεν σημαίνει ότι οι τρεις χώρες ετοιμάζονται για πόλεμο με το Ιράν, αλλά ότι επιδιώκουν να αυξήσουν την αποτρεπτική τους ισχύ και τον στρατηγικό συντονισμό τους.

Ποιο μήνυμα εκπέμπεται προς το Ισραήλ; Η Σαουδική Αραβία δεν επιθυμεί μετωπική σύγκρουση με το Ισραήλ, αλλά μετά τον πόλεμο στη Γάζα και τις ευρύτερες περιφερειακές εξελίξεις θέλει να καταστήσει σαφές ότι διαθέτει και εναλλακτικά στρατηγικά ερείσματα.

Η Τουρκία, αντίθετα, έχει υιοθετήσει ιδιαίτερα σκληρή ρητορική κατά του Ισραήλ. Συνεπώς, η συμμετοχή της στη συμφωνία προσδίδει και έναν πρόσθετο πολιτικό συμβολισμό, χωρίς όμως να σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία υιοθετεί όλες τις τουρκικές θέσεις.

Και οι Ηνωμένες Πολιτείες;

Η Ουάσιγκτον πιθανότατα βλέπει θετικά κάθε περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας που:

περιορίζει την ιρανική επιρροή, προστατεύει τις ενεργειακές οδούς, μειώνει την ανάγκη άμεσης αμερικανικής στρατιωτικής εμπλοκής, και διατηρεί την Τουρκία στρατηγικά δεμένη με τη Δύση, παρά τις κατά καιρούς αποκλίσεις της.

Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ ενδέχεται να θεωρούν αυτή τη συνεργασία ως έναν πολλαπλασιαστή ισχύος υπέρ της δυτικής περιφερειακής ισορροπίας, χωρίς να σημαίνει ότι ελέγχουν πλήρως τις αποφάσεις των τριών κρατών.

Η ελληνική διάσταση στην αμερικανική διπλωματία;

Πιθανόν,  δεν πρόκειται για επιλογή “Ελλάδα ή Τουρκία”, αλλά για μια στρατηγική εξισορρόπησης, στην οποία η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να διατηρεί ανοικτούς διαύλους και με τις δύο χώρες, ενώ οι ΗΠΑ φαίνεται να ανέχονται ή και να αξιοποιούν αυτή την ευρύτερη περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, εφόσον εξυπηρετεί τη σταθερότητα των ενεργειακών οδών και την ανάσχεση της ιρανικής επιρροής.   

Δημοσιογράφος , Στρατιωτικός – Διπλωματικός Αναλυτής  Γεωπολιτικής και Διεθνών Σχέσεων 

ΑΠΟ ΤΟ MILITAIRE.GR