Του Κώστα Παπαθεοδώρου
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα ανάβει και φέτος στη ΔΕΘ, έτοιμος να παίξει τον ρόλο του εθνικού ευεργέτη. Θρυλείται πως θα «βρέξει» εξαγγελίες, ελαφρύνσεις και φιλοδωρήματα επιχειρώντας να στρογγυλέψει τις γωνίες πριν τις επικείμενες εκλογές. Θα εμφανιστεί- λένε- γενναιόδωρος, μοιράζοντας κάτι που δεν είναι δικό του. Θα διανείμει το αίμα της υπερφορολόγησης και της υπεραπόδοσης εσόδων από τα πάντα ίδια «μόνιμα υποζύγια», δηλαδή μισθωτούς, συνταξιούχους, μικρομεσαίους που πληρώνουν το πάρτι.
Πριν όμως μοιράσει ψίχουλα από τη δική τους τσέπη, ο πρωθυπουργός οφείλει κάτι πολύ πιο πυσιαστικό: λογοδοσία. Να εξηγήσει που πήγαν πραγματικά τα 36,6 δισεκατομμύρια ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης; Ποιοι τα καρπώθηκαν, ποιοι έμειναν απ’ έξω, και γιατί η χώρα εξακολουθεί να καίγεται, να πνίγεται και να καταρρέει στις υποδομές, ενώ τα ταμεία ξεχειλίζουν; Η γενναιοδωρία της ΔΕΘ είναι βιτρίνα. Η αλήθεια είναι αλλού και είναι σκοτεινή.
Η Ελλάδα ως τόπος και ως λαός υπέστη τις συνέπειες, αλλά το αποτέλεσμα καθορίστηκε από πολιτικές επιλογές. Η αποτυχία φέρει φαρδιά πλατιά την υπογραφή μιας κυβέρνησης που κατηύθυνε σκόπιμα και με χειρουργική ψυχρότητα, τον πακτωλό των δισεκατομμυρίων εκεί που είχε προαποφασίσει. Φέρει όμως και τη σφραγίδα μιας αντιπολίτευσης αδιάφορης, βαθιά νυχτωμένης, ανίκανης να αρθρώσει δομημένο λόγο. Ένας «θίασος ποικιλιών» που αναλώθηκε σε εσωτερικά ξεκατινιάσματα, τηλεοπτικά ριάλιτι και αρχηγικές ίντριγκες, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο στην εξουσία.
Αντί για ανελέητο κοινοβουλευτικό έλεγχο, οι πολιτικοί αντίπαλοι της κυβέρνησης επέδειξαν παροιμιώδη ασχετοσύνη, οκνηρία και αδιαφορία, εκτοξεύοντας φτηνά επικοινωνιακά πυροτεχνήματα στα παράθυρα αντί να ξεσκονίσουν τους ισολογισμούς και τη διαδρομή του χρήματος ευρώ προς ευρώ.
Τα 36,6 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης κατευθύνθηκαν σε περιορισμένο αριθμό μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων μέσω του «Σχεδίου Ελλάδα 2.0», αφήνοντας τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Το «Σχέδιο Ελλάδα 2.0» -όπως υποστηρίζουν οι γνωρίζοντες- σχεδιάστηκε ως ένα κλειστό, στεγανοποιημένο σύστημα, κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της οικονομικής ολιγαρχίας.
Συστημικές τράπεζες λειτούργησαν ως «πορτιέρηδες», πετώντας έξω τη συντριπτική πλειονότητα των μικρών επιχειρήσεων με θολά κριτήρια. Τα στοιχεία στάζουν αίμα και αλήθεια: 6,7 δισεκατομμύρια ευρώ από το δανειακό σκέλος κατέληξαν με συνοπτικές διαδικασίες σε μόλις 30 μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Ένα κλειστό κλαμπ εκλεκτών ενθυλάκωσε πάνω από το 40% των συνολικών δανείων, εκτοξεύοντας τα υπερκέρδη του.
Την ίδια ώρα, μόλις 2 δισεκατομμύρια ευρώ πετάχτηκαν ως φτωχικό αντίδωρο μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας για το σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οι εκατοντάδες χιλιάδες επαγγελματίες που ματώνουν καθημερινά στην αγορά εισέπραξαν την απόλυτη κοροϊδία, βλέποντας τις πόρτες των χαμηλότοκων χρηματοδοτήσεων κλειστές.
Ενώ οι ισχυροί απολάμβαναν σκανδαλωδώς χαμηλά επιτόκια της τάξης του 0,35% έως 1%, η πραγματική αγορά πνιγόταν στις συστημικές τράπεζες με επιτόκια που ξεπερνούσαν το 6% και το 7%.
Τα κονδύλια για την «ψηφιοποίηση» και την «πράσινη μετάβαση» έγιναν βορά σε ένα ασταμάτητο όργιο απευθείας αναθέσεων. Αντί να στηριχθεί η εγχώρια παραγωγή, τα λεφτά έφυγαν αμέσως στο εξωτερικό για την αγορά έτος-έτοιμων λογισμικών και εισαγόμενων φωτοβολταϊκών. Το μεγαλύτερο μέρος από τα 3,5 δισ. ευρώ των ψηφιακών έργων και τα δισεκατομμύρια των ΑΠΕ κατευθύνθηκε αυτόματα σε ξένους οίκους. Τα χρήματα έγιναν εισαγωγές για έτοιμα λογισμικά (Microsoft, Oracle κ.α.), servers, οπτικές ίνες και φωτοβολταϊκά πάνελ, ανεμογεννήτριες…
Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση μετέτρεψε τη χώρα σε έναν παθητικό καταναλωτή ξένων προϊόντων, καταδικάζοντας το εμπορικό ισοζύγιο σε μόνιμη αιμορραγία. Το κυβερνητικό αφήγημα περί «ψηφιακού θαύματος» καταρρέει μπροστά στην καθημερινή ξεφτίλα των δημόσιων συστημάτων.
Η πιο τρανταχτή και τρομακτική απόδειξη αυτής της σήψης ήρθε με το πρωτοφανές μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, όπου ο ελληνικός εναέριος χώρος «έσβησε» από τους χάρτες της πολιτικής αεροπορίας λόγω παρωχημένου εξοπλισμού και ψηφιακού θορύβου. Ενώ τα δισεκατομμύρια ρέουν, η κρίσιμη αναβάθμιση των συστημάτων επικοινωνίας των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας σέρνεται από το 2019, εκθέτοντας τη χώρα σε διεθνή διασυρμό και θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των πτήσεων.
Την ίδια στιγμή, τα ψηφιακά έργα του Δημοσίου, ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, έχουν μετατραπεί σε έναν αδιέξοδο λαβύρινθο. Διαγωνισμοί ακυρώνονται ο ένας μετά τον άλλον λόγω ασφυκτικών προθεσμιών, ενώ η αγορά προειδοποιεί ότι χωρίς πόρους συντήρησης, οι νέες πλατφόρμες θα μετατραπούν γρήγορα σε «ψηφιακά Ολυμπιακά Ακίνητα», έρμαια της απαξίωσης.
Η κυβέρνηση αγόρασε ακριβά, εισαγόμενα λογισμικά για να παρουσιάσει μια εφήμερη βιτρίνα εκσυγχρονισμού. Όμως η βάση, τα θεμέλια των εθνικών υποδομών, παραμένουν σαθρά. Το Σύστημα Μαξίμου πανηγυρίζει για την απορρόφηση των κονδυλίων, αλλά η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Η κυβέρνηση εξαγόρασε την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές, αφήνοντας τα κρίσιμα συστήματα να καταρρέουν στην πρώτη κρίση.
Εκατοντάδες εκατομμύρια σπαταλήθηκαν σε πλατφόρμες-φαντάσματα που κρασάρουν με την πρώτη ευκαιρία. Η γραφειοκρατία μεταλλάχθηκε, φορτώνοντας με ψηφιακό άγχος τον πολίτη και τους επαγγελματίες, ενώ τα νοσοκομεία και τα σχολεία παραμένουν τεχνολογικά ανάπηρα.
Η μεγαλύτερη ύβρις, όμως, συντελέστηκε στις βασικές υποδομές της χώρας. Ενώ η κλιματική κατάρρευση καίει και πνίγει την Ελλάδα, τα κονδύλια για την πολιτική προστασία και τη θωράκιση των υποδομών έμειναν κλειδωμένα στα συρτάρια ή σπαταλήθηκαν με εγκληματικές καθυστερήσεις.
Το σιδηροδρομικό δίκτυο παραμένει μια παγίδα θανάτου, το εθνικό σύστημα υγείας ψυχορραγεί λόγω υποστελέχωσης, και η επαρχία στερεύει από νερό εξαιτίας των απαρχαιωμένων δικτύων.
Τα χρήματα που θα έπρεπε να χτίσουν αναχώματα για το αύριο, έγιναν τσιμέντο και κέρδος για τις μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες που υλοποιούν πανάκριβα έργα βιτρίνας.
Όταν όμως τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης στερέψουν οριστικά, η Ελλάδα θα ξυπνήσει από το τεχνητό λήθαργο των δισεκατομμυρίων και θα αντικρίσει την ίδια γυμνή αλήθεια. Ένα παραγωγικό μοντέλο παρωχημένο, εξαρτημένο αποκλειστικά από το γκαρσονιλίκι του τουρισμού και την κατανάλωση των εισαγωγών. Ένα δημόσιο χρέος που πνίγει το μέλλον και μια κοινωνία γονατισμένη από την ακρίβεια και την ανασφάλεια.
Αυτά τα 36,6 δισεκατομμύρια ευρώ είχαν τη δύναμη να γίνουν το καύσιμο για τη γέννηση μιας νέας Ελλάδας. Θα μπορούσαν να αναστήσουν την παιδεία, να μετατρέψουν τα δημόσια νοσοκομεία σε κάστρα υγείας και να κρατήσουν στη χώρα τους χιλιάδες νέους επιστήμονες που φεύγουν στο εξωτερικό. Αντίθετα, η κυβερνητική βουλιμία και η αντιπολιτευτική αφασία τα μετέτρεψαν σε λίπασμα για να συντηρηθεί το ίδιο σάπιο σύστημα διαπλοκής.
Η ευκαιρία δεν χάθηκε λόγω αβελτηρίων. Θυσιάστηκε σκόπιμα στον βωμό του εφήμερου κέρδους των λίγων.
