Του Ιωάννη Δαμίγου
Καθώς αγνοείς το πρόβλημα, που ποτέ δεν σου δίδαξαν επιτήδεια, αυτό θα παρουσιάζεται στο διηνεκές με άλλα ονόματα μα με τις ίδιες όμως μορφές. Αν σου αφαιρέσω το μόνιμο έλλειμμα στην παιδεία, την επιμονή στην ανευθυνότητα και την άρνηση στην πραγματικότητα, που εκούσια εκπαιδεύτηκες συνθηκολογώντας στην ραστώνη της κουτοπονηριάς, αποτελείς ένα εθελοντικό πειραματόζωο. Όχι, δεν πρόκειται για την γνωστή καραμέλα, μα για εγκεφαλική βλάβη ετών άρνησης σκέψης, που προκαλεί τους κατά καιρούς απανταχού “ειδήμονες”, σε εύκολη και πάγια εκμετάλλευση.
Ο κατ’ εξοχήν δυνάστης μας, υπήρξε “πονηρή” πολιτική της Μεγάλης Βρετανίας. Αυτή, αναφέρεται ιστορικά στη διπλωματική στρατηγική της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, η οποία έμεινε γνωστή με τη μεταφορά “Πονηρή Αλβιών” (Perfidious Albion). Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια εξωτερική πολιτική που βασίζεται στον ρεαλισμό, τις συχνές αλλαγές συμμαχιών, τη μυστική διπλωματία και την προάσπιση των βρετανικών συμφερόντων εις βάρος των υποσχέσεων προς τρίτους. Το διαίρει και βασίλευε (Divide and Rule) υπήρξε η κύρια μέθοδος διοίκησης και ελέγχου των αποικιών. Το Λονδίνο ενίσχυε τις εθνοτικές, θρησκευτικές ή κοινωνικές διαφορές των τοπικών πληθυσμών. Με αυτόν τον τρόπο, απέτρεπε μια ενιαία εξέγερση εναντίον του. Στην ηπειρωτική Ευρώπη, η Βρετανία δεν ήθελε καμία χώρα να γίνει υπερδύναμη (π.χ. Γαλλία, Ρωσία, Γερμανία). Συμμάχησε πάντα με τον δεύτερο ισχυρότερο για να αποδυναμώσει τον πρώτο. Μετά τη δημιουργία τεχνητών κρίσεων ή συγκρούσεων, η Βρετανία εμφανιζόταν ως η “ουδέτερη” δύναμη που θα έφερνε τη λύση, διατηρώντας όμως τα δικά της γεωπολιτικά οφέλη. Για να ανακόψει την αυτοδιάθεση της Κύπρου και την Ένωση με την Ελλάδα, η Βρετανία ενέταξε σκόπιμα την Τουρκία ως ενδιαφερόμενο μέρος μέσω της Τριμερούς Διάσκεψης του Λονδίνου το 1955! Με αφορμή μια οικονομική απαίτηση ενός Βρετανού υπηκόου, η Βρετανία επέβαλε ναυτικό αποκλεισμό στην Ελλάδα (Παρκερικά). Στόχος ήταν να πιέσει την κυβέρνηση του Όθωνα και να περιορίσει τη ρωσική επιρροή. Άλλο παράδειγμα, η διαίρεση της Ινδικής Χερσονήσου το 1947 βασίστηκε σε θρησκευτικές γραμμές που καλλιεργήθηκαν επί δεκαετίες, αφήνοντας πίσω μια μόνιμη εστία πολέμου (Κασμίρ). Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Βρετανοί υποσχέθηκαν ανεξαρτησία στους Άραβες για να επαναστατήσουν κατά των Οθωμανών, ενώ ταυτόχρονα μοίραζαν κρυφά τα εδάφη με τη Γαλλία. Η ιστορική πραγματικότητα δείχνει ότι υπήρξε μια διαχρονική πολιτική εξυπηρέτησης των βρετανικών γεωστρατηγικών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Μεγάλη Βρετανία λειτουργούσε πάντα με βάση το δικό της εθνικό συμφέρον ως παγκόσμια ναυτική αυτοκρατορία. Αυτό σήμαινε ότι η στάση της απέναντι στην Ελλάδα εναλλασσόταν μεταξύ καταλυτικής υποστήριξης (όταν τα συμφέροντά τους συνέπιπταν) και σκληρής εχθρότητας ή επέμβασης (όταν οι ελληνικές επιδιώξεις απειλούσαν τη βρετανική σταθερότητα). Το Λονδίνο τάχθηκε αρχικά κατά της Επανάστασης του 1821, επιθυμώντας την ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για να αναχαιτίσει τη ρωσική κάθοδο στη Μεσόγειο. Με τον Τζορτζ Κάνινγκ το 1823, η Βρετανία αναγνώρισε τους Έλληνες ως εμπόλεμο μέρος, χορήγησε τα επαχθή επαναστατικά δάνεια και πρωτοστάτησε στη Ναυμαχία του Ναβαρίνου (1827) και στο Πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830) που κατοχύρωσε την ανεξαρτησία. Διπλωματία των Κανονιοφόρων και Οικονομικός Έλεγχος (19ος αιώνας). Όταν το ελληνικό κράτος προσπάθησε να ασκήσει ανεξάρτητη πολιτική, η Βρετανία αντέδρασε βίαια. Με τον Τζορτζ Κάνινγκ το 1823, η Βρετανία αναγνώρισε τους Έλληνες ως εμπόλεμο μέρος, χορήγησε τα “επαχθή” επαναστατικά δάνεια και πρωτοστάτησε στη Ναυμαχία του Ναβαρίνου (1827) και στο Πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830) που κατοχύρωσε την ανεξαρτησία. Όταν το ελληνικό κράτος προσπάθησε να ασκήσει ανεξάρτητη πολιτική, η Βρετανία αντέδρασε βίαια. Με αφορμή την αποζημίωση του εμπόρου Δον Πατσίφικο, ο βρετανικός στόλος επέβαλε σκληρό ναυτικό αποκλεισμό στην Ελλάδα, παραλύοντας το εμπόριο και ταπεινώνοντας τη χώρα. Νέος αγγλογαλλικός αποκλεισμός του Πειραιά το 1854, για να εμποδιστεί η Ελλάδα να συμμαχήσει με τη Ρωσία κατά των Τούρκων. Μετά την πτώχευση του 1893 και την ήττα του 1897, η Βρετανία επέβαλε τη δέσμευση των ελληνικών εσόδων για την αποπληρωμή των ξένων ομολογιούχων. Η Βρετανία πίεσε ασφυκτικά την Ελλάδα να βγει στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, εφαρμόζοντας ναυτικό αποκλεισμό που οδήγησε σε λιμό την Αθήνα. Ο Βρετανός Πρωθυπουργός Λόιντ Τζορτζ ενθάρρυνε την ελληνική απόβαση στη Σμύρνη, χρησιμοποιώντας τον ελληνικό στρατό ως ανάχωμα στα δικά του συμφέροντα. Όταν η πολιτική κατάσταση άλλαξε, η Βρετανία τήρησε “ουδετερότητα”, αφήνοντας την Ελλάδα ουσιαστικά αβοήθητη στην καταστροφή του 1922. Η Βρετανία υπήρξε στενός σύμμαχος της Ελλάδας κατά την ιταλική και γερμανική εισβολή. Καθώς πλησίαζε η απελευθέρωση, ο Τσόρτσιλ ενδιαφερόταν αποκλειστικά να μην πέσει η Ελλάδα στη σοβιετική σφαίρα επιρροής. Αυτό οδήγησε στην ένοπλη βρετανική επέμβαση στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1944 εναντίον του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, γεγονός που προλείανε το έδαφος για τον καταστροφικό Ελληνικό Εμφύλιο. Στην συνέχεια η Βρετανία αρνήθηκε πεισματικά το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και της Ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Όταν η Ελλάδα στήριξε τον αγώνα των Κυπρίων για Ένωση τη δεκαετία του 1950, η Βρετανία (ως αποικιακή δύναμη στο νησί) έβαλε σκόπιμα την Τουρκία στο “παιχνίδι”, ως ενδιαφερόμενο μέρος για να εξουδετερώσει τις ελληνικές διεκδικήσεις, δημιουργώντας τις ρίζες του σημερινού Κυπριακού προβλήματος.Ως μία από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις (μαζί με την Ελλάδα και την Τουρκία), η Βρετανία διατηρεί τις κυρίαρχες στρατιωτικές της βάσεις στην Κύπρο. Αν και επίσημα στηρίζει τη λύση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, η διπλωματία της συχνά τηρεί μια παραδοσιακά “ισορροπημένη” στάση. Η Μεγάλη Βρετανία αποτελεί σήμερα, τον πιο ανυποχώρητο και σκληρό επικριτή της Ρωσίας στη Δύση, με τις δύο χώρες να βρίσκονται σε κατάσταση ανοιχτού υβριδικού πολέμου. Η βρετανική επιμονή εκφράζεται μέσα από πρωτοφανή στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία, διαδοχικά κύματα αυστηρών κυρώσεων και μια ιστορικά ριζωμένη γεωπολιτική αντιπαλότητα που έχει αναζωπυρωθεί πλήρως.
Είναι αυτή η ξεπεσμένη πια αυτοκρατορία, που ενώ διατηρεί το οικονομικό “City” του Λονδίνου (City of London), ως το κορυφαίο χρηματοπιστωτικό κέντρο της Ευρώπης και το δεύτερο μεγαλύτερο παγκοσμίως, αμέσως μετά τη Νέα Υόρκη, εντούτοις καλείται να αντιμετωπίσει τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα. Διαχρονικά, η Μ. Βρετανία υπήρξε η υπεύθυνη για πολλά δεινά που προκάλεσε και εξακολουθεί να προκαλεί στην χώρα μας. Σε σημαντικά και καίρια ιστορικά σημεία, έβαζε πάντα “φρένο” σε οποιαδήποτε προσπάθεια καταβάλαμε, ακόμα και σε αυτήν την ισχνή, για συγκρότηση νέου Ελληνικού κράτους. Και είναι η αιτία, που κατάλληλα αποδυναμωμένους, μας οδήγησε σε νέες περιπέτειες εξάρτησης. Μετά, ήρθαν οι ΗΠΑ …