Γράφει ο Γιώργος Λακόπουλος

Από την «Αλλατίνη» και την Πλάκα στα «ήρεμα νερά» της πολιτικής. Το αποτύπωμα του Στέφανου Μάνου.

Ήταν πολιτική σχολή — ένας ιδιότυπος νεοφιλελευθερισμός που ασπάστηκαν τρεις-τέσσερις πολιτικοί όλοι κι όλοι.

Ο παλιός Μητσοτάκης, ο Στέφανος Μάνος, ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος και, με τον τρόπο του, ο Αλέκος Παπαδόπουλος. Ουδείς μακροημέρευσε στο πεδίο που επιδίωξε να σταδιοδρομήσει.

Ο Μάνος έγινε θρύλος. Η προστασία της Πλάκας, η εισαγωγή των πεζοδρομήσεων, η αύξηση των συνενώσεων αρτιότητας σε είκοσι στρέμματα στην αδόμητη — το 1978 — Αττική, τα δημόσια έργα με αυτοχρηματοδότηση, ο άκρατος αντικρατισμός, η εναντίωση στον συνδικαλισμό και σε ό,τι συνιστούσε λαϊκή συμμετοχή, και άλλα… τολμηρά και παράδοξα για την εποχή του.

«Ό,τι μεγάλο άλλαζε τη ζωή των ανθρώπων με τη ΝΔ έχει την υπογραφή μου»

Ας μου επιτραπεί μια προσωπική αναφορά. Δεν είχα προσωπική σχέση μαζί του, αλλά ένα διάστημα, όταν τελείωνε την εκπομπή του με τον Θ. Πάγκαλο στον ραδιοφωνικό σταθμό της οικογένειας Αγγελόπουλου στο Μαρούσι, κάναμε ενδιαφέρουσες πολιτικές συζητήσεις.

Εκεί άκουσα και τον ισχυρισμό: «Ό,τι μεγάλο άλλαζε τη ζωή των ανθρώπων με τη ΝΔ έχει την υπογραφή μου». Εξίσου εντυπωσιακό με την εμφάνισή του σε δελτίο ειδήσεων με… Playmobil και την επίδειξη ζαχαροπλαστικής από την τηλεόραση.

Ετοιμαζόταν για τις ευρωεκλογές του 1999 με δικό του κόμμα και του πρότεινα να βάλει επικεφαλής στο ψηφοδέλτιο έναν νέο καλλιτέχνη που είχε μαζί του. Το σημείωσε με ενδιαφέρον και… έβαλε τον εαυτό του.

Η εκλογική αποτυχία στην Α΄ Αθήνας και η υπόθεση της «Αλλατίνη»

Εκεί ο ίδιος μου θύμισε μια παλιά ιστορία. Το καλοκαίρι του 1989 είχα δεχθεί — με ευπρέπεια και αυτοσαρκασμό, είναι αλήθεια — την οργή του, γιατί με θεώρησε υπεύθυνο για την εκλογική αποτυχία του στην Α΄ Αθήνας, την οποία δεν ξέχασε.

Άγνωστο αν το εννοούσε. Αλλά την απέδιδε σε εκτενές ρεπορτάζ μου — για το «Βήμα» — σε μια υπόθεση που θεωρήθηκε σκάνδαλο της εποχής.

Καθώς πριν μετακομίσει στην πολιτική διοικούσε την οικογενειακή «Αλλατίνη», συνδέθηκε με δικαστική απόφαση για τη γιγαντιαία μεταφορά συντελεστή δόμησης για 70.350 τ.μ. Καλή «μπίζνα» για επιχείρηση που είχε χρεοκοπήσει — για πολλούς εξαιτίας του.

Παρένθεση: Παρά τη διαμαρτυρία του εκείνη την περίοδο, στο Συγκρότημα ίσχυε ο κανόνας που έχω συναντήσει σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς και ισχύει στο site που φιλοξενεί τη στήλη: Διεύθυνση και ιδιοκτησία καλύπτουν πάντα τον συντάκτη και ποτέ τον ενιστάμενο πολιτικό. Ό,τι έχει να πει, επιστολή με την υπογραφή του και όχι τηλέφωνο. Κλείνει η παρένθεση.

Από τον παλαιό Καραμανλή στο πρότζεκτ του Ελληνικού

Πάντως στις εκλογές του Νοεμβρίου οι ψηφοφόροι τον αποκατέστησαν και μετά την επικράτηση Μητσοτάκη το 1990 έδρασε ως υπουργός του. Πρώτα στο περιβάλλον του οποίου υπήρξε άτεγκτος προστάτης — αλλά μια χαρά δέχθηκε υφυπουργό τον πρόεδρο του Συλλόγου… καταπατητών, Χρήστο Κατσιγιάννη.

Ειρήσθω εν παρόδω ότι τα δοξαστικά που — ορθώς — αποδίδονται στον πράγματι πρωτοποριακό Έλληνα αστό πολιτικό, αφορούσαν τη θητεία του στις κυβερνήσεις του παλαιού Καραμανλή.

Με τον νεότερο δεν πρόλαβε, αφού τον απομάκρυνε νωρίς. Αστικός μύθος ανέφερε ότι εναντιώθηκε στον επί θύραις πρωθυπουργό, το 1998, γιατί δεν του έταζε το «πρότζεκτ» του Ελληνικού. Είχε εμπνευσμένα σχέδια με τη μεταφορά συντελεστή… αντιδόνησης σε μπετοναρισμένες γειτονιές της Αθήνας.

Υπήρχε όμως και έτερο βουβάλι της ίδιας κυβέρνησης: ο Γιώργος Σουφλιάς ήθελε να γράψει ιστορία διαμορφώνοντας το «μεγαλύτερο πάρκο της Ευρώπης». Τελικά έχασαν και οι δύο. Μεταξύ μας: και των δύο τα πλάνα παρέκαμπταν κάτι που οι επόμενοι δεν εξέτασαν καν — την απορρύπανση του εδάφους που για εξήντα χρόνια φιλοξενούσε αεροδρόμιο.

Ιδιωτικοποιήσεις, μεγάλα έργα και η πτώση του 1993

Με τον νεότερο Μητσοτάκη δεν είχε σχέση — αν κριθεί από τη μετά θάνατον… αποδοκιμασία του για «κάποιες πολιτικές επιλογές». Εννοώντας τους πολιτικούς έρωτες με τον νεότερο Παπανδρέου, παρότι μοιράστηκαν τον ίδιο θαυμασμό για τον Σημίτη.

Με τον πατέρα όμως συγκυβέρνησε και για τον ίδιο δεν ακούστηκε ποτέ καμία επίκριση για διαφθορά ή κάτι παρεμφερές. Το σκάνδαλο της πώλησης της ΑΓΕΤ στον «μαφιόζο» Παντσαβόλτα της ιταλικής «Καλτσεστρούτσι» βάρυνε τους Παλαιοκρασσά και Ανδριανόπουλο.

Δεν ήταν ποτέ καθαρό ποιος επηρέαζε ποιον στο κεφάλαιο των ιδιωτικοποιήσεων, που έφτασε στην πιο περίεργη εκδοχή της: δωρεάν εκχώρηση των λεωφορείων στους οδηγούς τους. Ή την πιο βάρβαρη δημοσιονομική σταθεροποίηση, με το 50άρικο στη βενζίνη που υπερδιπλασίασε το βάρος στα νοικοκυριά.

Στα μεγάλα πλάνα του Μάνου ήταν η πλήρως ιδιωτική κινητή τηλεφωνία με απόσυρση από τον ΟΤΕ, το Μετρό, η Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου, η Αττική Οδός, το αεροδρόμιο των Σπάτων, και άλλα.

Ως υπουργός του Σημίτη, ο Λαλιώτης τόνιζε — στην ουσία κατήγγειλε — ότι σε ό,τι αφορά το αεροδρόμιο, με την επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης που έκανε ο ίδιος, το Δημόσιο κέρδισε εκατό δισ. δραχμές, κάτι που ο Μάνος απέρριπτε και αντέστρεφε.

Εκ των πραγμάτων πάντως, ο εκλιπών ήταν παρών στα πράγματα που — μάλλον με πρόσχημα το Μακεδονικό — οδήγησαν τον Σαμαρά στην ανατροπή του Μητσοτάκη το 1993 από τα «διαπλεκόμενα συμφέροντα», συμβάσεις με τα οποία ο Μάνος… υπέγραψε κατά την πτώση!

Λαμπροί επικήδειοι για τον βιομήχανο που έγινε πολιτικός

Με τον θάνατό του, η επικαιρότητα τον φώτισε ως οραματιστή, πρωτοπόρο, συγκρουσιακό, ασυμβίβαστο, αντισυμβατικό, μεταρρυθμιστή… Αναβίωσε η πολιτική διαδρομή του με μιντιακή ομοφωνία για υπόδειγμα πολιτικού. Η πληρέστερη παρουσίασή του έγινε από την — ομοϊδεάτισσά του — Μιράντα Ξαφά στο ieidiseis.gr.

Ο βιομήχανος που έγινε πολιτικός, μπορεί να μην πέτυχε όσα επιδίωξε στην πολιτική. Αλλά εξασφάλισε αυτό που ο Γεώργιος Παπανδρέου θεωρούσε το σημαντικότερο: λαμπρούς επικήδειους.

Τι άλλο τελικά είναι η μνήμη στον δημόσιο χώρο;

ΑΠΟ ΤΟ IEIDISEIS.GR