Του Γιαννάκη Λ.Ομήρου
Μαρτυρία
Μπορεί η 1η Μαΐου 2004 να θεωρείται η τυπική ημερομηνία ένταξης της Κύπρου στην Ε.Ε, ωστόσο η ουσιαστική ημερομηνία είναι η 13η Μαΐου του 2002.
Η Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κοπεγχάγη, στις 12 και 13 Δεκεμβρίου 2002, υπήρξε καθοριστική για την ευρωπαϊκή ενσωμάτωση της Κύπρου. Τα δεκαπέντε κράτη-μέλη της Ε.Ε. συνήλθαν στην πρωτεύουσα της Δανίας για να αποφασίσουν τη μεγαλύτερη διεύρυνση στην ιστορία της Ένωσης. Διεύρυνση με δέκα υποψήφιες χώρες. Οι χώρες αυτές ήταν η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Κύπρος.
Τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου συνοδεύσαμε τον Πρόεδρο Κληρίδη στην Κοπεγχάγη.
Το πρώτο Σχέδιο Ανάν είχε κατατεθεί στις 11 Νοεμβρίου 2002 και το αναθεωρημένο, δεύτερο, στις 10 Δεκεμβρίου. Γύρω από αυτό το θέμα το κλίμα στην Κύπρο ήταν εξαιρετικά τεταμένο, με έντονες αντιπαραθέσεις για το περιεχόμενό του και το κατά πόσον θα έπρεπε να γίνει αποδεκτό ως λύση του Κυπριακού. Σε ό,τι αφορά, δε, τη Σύνοδο Κορυφής της Κοπεγχάγης, οι συζητήσεις οξύνονταν περαιτέρω, καθώς υπήρχε η υπόνοια ότι στην πρωτεύουσα της Δανίας θα επιδιωκόταν η λύση του Κυπριακού με συνοπτικές διαδικασίες.
Παρά το ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που είχε συνέλθει στο Ελσίνκι, στις 10 και 11 Δεκεμβρίου 1999, αποσύνδεσε την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. από προηγούμενη λύση του Κυπριακού, εντούτοις ήταν φανερό ότι ασκούνταν πιέσεις προκειμένου να υπογραφεί συμφωνία λύσης πριν από την κατάληξη στα τελικά συμπεράσματα της Κοπεγχάγης, τα οποία θα προνοούσαν για τα δέκα υποψήφια κράτη, περιλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας, που θα εντάσσονταν στην Ε.Ε.
Στο άρθρο 9 παρ. (β) των τελικών συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι αναφερόταν:
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει ότι η πολιτική επίλυση του προβλήματος θα διευκόλυνε την προσχώρηση της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εάν μέχρι την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης δεν έχει επιτευχθεί λύση, η απόφαση του Συμβουλίου, όσον αφορά την προσχώρηση, θα ληφθεί χωρίς το ανωτέρω να αποτελεί προϋπόθεση. Εν προκειμένω το Συμβούλιο θα λάβει υπόψη όλα τα σχετικά στοιχεία.
Τελικά στις 13 Μαίου του 2002 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προχώρησε στην ιστορική απόφαση της διεύρυνσης. Όσον αφορά την Κύπρο, στις παραγράφους 10-12 των συμπερασμάτων, το Συμβούλιο ανέφερε:
10. «Σύμφωνα με την προαναφερόμενη παράγραφο 3, δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κύπρο ολοκληρώθηκαν, η Κύπρος θα γίνει δεκτή ως νέο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει τη σαφή του προτίμηση για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση μιας ενωμένης Κύπρου. Σε αυτό το πλαίσιο εκφράζει ικανοποίηση για τη δέσμευση των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με στόχο την επίτευξη συνολικής διευθέτησης του κυπριακού προβλήματος έως τις 28 Φεβρουαρίου 2003 με βάση τις προτάσεις του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πιστεύει ότι οι εν λόγω προτάσεις προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία για την επίτευξη διευθέτησης και απευθύνει έκκληση στους ηγέτες της ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής κοινότητας να επωφεληθούν αυτής της ευκαιρίας.
11. Η Ένωση επαναλαμβάνει ότι είναι πρόθυμη να προσαρμόσει τους όρους διευθέτησης στη Συνθήκη Προσχώρησης σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες στηρίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε περίπτωση διευθέτησης, το Συμβούλιο, ενεργώντας ομόφωνα βάσει προτάσεων της Επιτροπής, θα αποφασίσει σχετικά με προσαρμογές των όρων προσχώρησης της Κύπρου στην Ε.Ε., όσον αφορά την τουρκοκυπριακή κοινότητα.
12. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε ότι, εάν δεν υπάρξει διευθέτηση, η εφαρμογή του κεκτημένου στο βόρειο τμήμα της νήσου αναστέλλεται, έως ότου το Συμβούλιο λάβει ομόφωνα διαφορετική απόφαση, βάσει πρότασης της Επιτροπής. Εν τω μεταξύ, το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή, σε συνεννόηση με την κυπριακή κυβέρνηση, να εξετάσει τρόπους για να προωθηθεί η οικονομική ανάπτυξη του βορείου τμήματος της Κύπρου και για να έλθει πιο κοντά στην Ένωση».
Ο εφιάλτης τέλειωσε. Οι μεθοδεύσεις για επιβολή λύσης στο Κυπριακό με διαδικασίες «εξπρές» είχαν πέσει στο κενό. Επιστρέψαμε στην Κύπρο μέσα σε κλίμα γενικής ευφορίας. Είχε διασφαλιστεί η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., χωρίς να τεθεί ως προϋπόθεση η λύση του Κυπριακού.
Πρώην Προέδρου της Βουλής Των αντιπροσώπων
