Του Ανδρέα Παπασταύρου

Επετεύχθησαν κάποια (όχι τα αναμενόμενα από τον Αμερικανό Πρόεδρο) αποτελέσματα, αλλά όπως φάνηκε, επρόκειτο περισσότερο για μια ευκαιρία για τους δύο ηγέτες, να εκτιμήσει ο ένας τη δύναμη και τους στόχους του άλλου

H επίσκεψη του Προέδρου Τραμπ στο Πεκίνο (14-15/5/2026), επισφραγίζοντας την πιο σημαντική διμερή σχέση στον κόσμο, όντως υπήρξε ιστορική, αλλά όχι όπως θα την εννοούσε ο Αμερικανός Πρόεδρος. Ο Σι Τζινπίνγκ, την χαρακτήρισε ως ορόσημο (milestone). Όμως η λέξη αυτή, μπορεί να εννοείται ως «επίτευγμα», αλλά επίσης και να σηματοδοτεί μια μακρά πορεία.

Επετεύχθησαν κάποια (όχι τα αναμενόμενα από τον Αμερικανό Πρόεδρο) αποτελέσματα, αλλά όπως φάνηκε, επρόκειτο περισσότερο για μια ευκαιρία για τους δύο ηγέτες, να εκτιμήσει ο ένας τη δύναμη και τους στόχους του άλλου.

Αν και απέχει από το αλκοόλ, ο Τραμπ ύψωσε το ποτήρι του σε μια πρόποση,  ακούγοντας τον Σι να του ομιλεί για την «Μεγάλη Αναζωογόνηση (rejuvenation)» της Κίνας, που θα «πορευτεί χέρι-χέρι» με το «Να κάνουμε την Αμερική Μεγάλη Πάλι (MAGA)». Και η φιλαρμονική παιάνιζε, προς τέρψη του σπουδαίου επισκέπτη, το αγαπημένο του YMCA.

Η έγκυρη γερμανική Süddeutsche Zeitung, αναφερόμενη στην πρόποση αυτή, άσκησε σκληρή κριτική στον Τραμπ: «Πρόποση στην ίδια του την πτώση. Δεν είναι δυνατόν να περιγραφεί πόσο πρωτόγονη είναι η προσέγγιση του Τραμπ και πόσο χαροποιεί τους εχθρούς των ΗΠΑ. Μετά από την αυτοκτονία του ως Υπερδύναμη, δύσκολα θα διεκδικήσουν εκ νέου οι ΗΠΑ το status τους.»

Ο Ντόναλντ Τραμπ έδειχνε να απολαμβάνει πολύ την παρέα του Σι Τζινπίνγκ. Φάνηκε επίσης να εντυπωσιάζεται από τη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, στο Πεκίνο. Έγραψε λοιπόν στο ιδιωτικό του Truth Social, μέσα από το προεδρικό αεροσκάφος,  μόλις 3 ώρες μετά από την αναχώρηση: «Η Κίνα έχει Αίθουσα Χορού. Και οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν». Βρήκε ακόμη μια ευκαιρία να τονίσει την αναγκαιότητα για αντίστοιχη αίθουσα στον Λευκό Οίκο, προϋπολογισμού (μέχρι τώρα) 400 εκατομμυρίων δολλαρίων. Κατά τα λοιπά, ο ιντερνετικώς πολυγραφότατος Τραμπ είχε τηρήσει ηχηρή σιγή όσο διαρκούσε η επίσκεψη.

Αποτελέσματα της επίσκεψης

O Γκάρντιαν αναφέρει για τον Τραμπ πως ήλθε, είδε και απήλθε χωρίς να έχει να επιδείξει κάτι που να δικαιολογεί τον θόρυβο πριν από την επίσκεψή του. Ούτε σύντομη λήξη του πολέμου στο Ιράν, ούτε σαφής απάντηση για την τύχη της Ταϊβάν, παρά μόνο το ασαφές περίγραμμα  μεγαλειωδών εμπορικών συμφωνιών (corporate mega-deals).

Ταϊβάν:

Όπως αναμενόταν, η Ταϊβάν είχε πρωτεύουσα θέση στις συνομιλίες. Ο Σι υπήρξε σαφής και απερίφραστος: «Η Ταϊβάν είναι το πιο σημαντικό ζήτημα στις σινο-αμερικανικές σχέσεις. Εάν οι χειρισμοί είναι λανθασμένοι, τα δύο έθνη θα μπορούσαν να συγκρουσθούν ή να έλθουν σε σύρραξη.»

Η Κίνα, ως εικός, αντιμετωπίζει πολύ αρνητικά την ενδεχόμενη πώληση από τις ΗΠΑ στην Ταϊβάν εξοπλιστικού «πακέτου» 14 δισεκατομμυρίων δολλαρίων. Ο Τραμπ κατά την πτήση της επιστροφής, είπε πως ο Σι αναφέρθηκε λεπτομερώς στην πώληση αμερικανικών όπλων στην Ταϊβάν. Φαίνεται ότι στο σημείο αυτό ο Κινέζος ηγέτης απεκόμισε κάποιο κέρδος, διότι ο Τραμπ δεν θεώρησε ως δεδομένη των πώληση αυτή, αλλά αντίθετα είπε ότι θα αποφασίσει «σύντομα». Με την αμφισημία του Αμερικανού Προέδρου, όμως, τούτο μπορεί να σημαίνει πολλά.

Ιράν:

Φαίνεται ότι τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν σύμφωνα με τις προσδοκίες του Τραμπ για περισσότερη συμπαράσταση από το Πεκίνο. Η κινεζική αντιπροσωπεία έδειξε να έχει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ζήτησε από τον Τραμπ να χαλαρώσει τις κυρώσεις εναντίον της Τεχεράνης, όσον αφορά στο πετρέλαιο με αποδέκτη την Κίνα. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Τραμπ, ο Σι του εξέφρασε ετοιμότητα να συνδράμει στην απεμπλοκή του Ορμούζ.
Δεν είναι σαφές εάν και με πόση ένταση ο Σι ζήτησε από τον Τραμπ την εγκατάλειψη της στήριξης προς την Ταϊβάν, με αντάλλαγμα την άσκηση κινεζικής πίεσης επί του Ιράν.  Είναι ωστόσο κατανοητή  η σύνδεση μεταξύ εμπορικών σχέσεων και της νήσου. Στο πλαίσιο αυτό, η ανακωχή μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας στο θέμα των σπανίων γαιών είναι εύθραυστη και κινδυνεύει  να καταρρεύσει εάν ο Λευκός Οίκος τασσόταν εμφανώς υπέρ της ανεξαρτησίας του νησιού.

Πάντως, για να καθησυχάσει τους Κινέζους, λίγες ώρες μεςτά από την αναχώρησή του, ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο  της προτίμησής του (Fox) πως «Δεν νομίζω κάποιος να ανεξαρτητοποιηθεί. Και, ξέρετε, δεν  θα ταξιδέψουμε 9.500 μίλια για να πολεμήσουμε. Δεν το θέλω. Θέλω να ηρεμήσουν. Θέλω να ηρεμήσει η Κίνα.»

Όπως αναφέρει το BBC, επρόκειτο για ένα από τα οξύτερα σχετικά σχόλια Αμερικανού Προέδρου, που προκάλεσε αμέσως πλήθος αντιδράσεων από τη νήσο, που σημείωναν ότι η Ταϊβάν δεν βλέπει τον λόγο επίσημης κήρυξης ανεξαρτησίας. Χειρισμός άωρος.

Φαιντανύλη:

Οι ΗΠΑ ζήτησαν μεγαλύτερη βοήθεια από την Κίνα όσον αφορά στα κινεζικά συστατικά της φαιντανύλης, συνθετικού ναρκωτικού, πενήντα φορές ισχυρότερου από την ηρωίνη και 80 φορές από τη μορφίνη, με αμέτρητα θύματα στις ΗΠΑ.

Εμπορικές συμφωνίες 

Αεροσκάφη:

Το ότι η ανακωχή είναι εύθραυστη φαίνεται και από τα όρια που έχει θέσει η Κίνα στις εμπορικές συμφωνίες. Η  αναμενόμενη παραγγελία  αεροσκαφών Μπόϊνγκ από το Πεκίνο, η πρώτη τέτοιου είδους σημαντική συμφωνία εδώ και 9 χρόνια, αφορά σε 200 αντί για τα προαναγγελθέντα 500 αεροσκάφη. Είναι κατά πολύ χαμηλότερη από τις αμερικανικές προσδοκίες, σε σημείο που η μετοχή της εταιρείας σημείωσε  πτώση τις τελευταίες δύο ημέρες. Ας σημειωθεί ότι η Airbus είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής αεροσκαφών στην Κίνα, με περίπου 2.200 μονάδες σε λειτουργία.

Λοιπά:
Δεν φαίνεται να συζητήθηκε το θέμα των ημιαγωγών της Nvidia, ούτε αποσαφηνίσθηκαν παραγγελίες αγροτικών προϊόντων ή η πώληση πετρελαίου από τις ΗΠΑ στην Κίνα.  Οι φυσικοί πόροι παραμένουν αδιευκρίνιστοι, αλλά πάντοτε αποτελούν σημαντικά θέματα μεταξύ των δύο χωρών.

Σε εκκρεμότητα μένουν και οι δασμοί. Τούτο είναι πολύ κρίσιμο, καθώς το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών παρουσίασε πτώση στις αρχές του 2026. Με την αναχώρησή του από το Πεκίνο, είναι άγνωστο  εάν η μειλιχιότητα που επέδειξε εκεί ο Τραμπ δεν ανεχώρησε και αυτή. Ο Σι, ωστόσο, προσδοκά ότι η Ουάσινγκτον δεν θα επιχειρήσει  να επιβάλει νέους δασμούς μετά από την απόρριψη των δασμών του 2025 από το Ανώτατο Δικαστήριο.

Οψόμεθα, αναλόγως των εξελίξεων. Πάντως, ο μόνος άλλος ηγέτης με τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν τόσο μειλίχιος, ήταν ο Βλαδίμηρος Πούτιν, κατά τη συνάντηση των δύο στην Αλασκα.

Διεθνής σχολιασμός της συνάντησης

Ο κινεζικός Τύπος παρουσίασε τις απόψεις του Υπουργείου Εξωτερικών της  χώρας για την επίσκεψη Τραμπ: Η Κίνα εξέφρασε τη συνεπή θέση της (ήτοι εξακολουθεί να ισχύει η καταδίκη της αμερικανικής επίθεσης εναντίον του Ιράν) και επεσήμανε ότι η σύγκρουση έβλαψε την περιφερειακή σταθερότητα, το παγκόσμιο εμπόριο και τον εφοδιασμό σε ενέργεια.

Ο διεθνής Τύπος, στην πλειοψηφία του είναι επικριτικός για τον Τραμπ και θεωρεί ότι η σύγκριση μεταξύ των δύο ηγετών απέβη εις βάρος του. Ταυτόχρονα, αναδύεται σταθερά η Κίνα ως παγκόσμια Υπερδύναμη, προς την οποία, πλέον, στρέφονται και σύμμαχοι των ΗΠΑ. Τούτο χρεώνεται, εν πολλοίς, και στην πολιτική και πολιτεία του Ντόναλντ Τραμπ.

Η επίσκεψη όμως, είχε και έναν μεγάλο Έλληνα νικητή: τον Θουκυδίδη.  Η αναφορά του Σι στον σπουδαιότατο Έλληνα ιστορικό, αποτελεί ακόμη έναν φόρο τιμής, από τον ηγέτη μιας Υπερδύναμης που πορεύεται προς πρωτεύοντα θώκο στον κόσμο. Αν και μέσα από το βιβλίο άλλου θαυμαστή του, του Αμερικανού πολιτειολόγου και διεθνολόγου Γκράχαμ Άλλισον, ο Θουκυδίδης και η παγίδα του ανέβηκαν πάλι στην κορυφή των διεθνών εξελίξεων. Ίσως τούτο βοηθήσει και κάποιους καλαμοβάμονες ηγέτες διεθνώς να  αφιππεύσουν για λίγο και εκτός  από τον διαλογο των Μηλίων, να διαβάσουν και τον Επιτάφιο του Περικλέους, αλλά και τη Σικελική Εκστρατεία. Ίσως έτσι καταστούν σοφότεροι, ίσως, προς όφελος όλων.

Η επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο ήταν όντως υψηλής συμβολικής σημασίας. Απέδειξε ότι, πλέον, ο άνεμος είναι σταθερά, όλο και περισσότερο, ανατολικός! Όπως είχε πει ο Μάο, «Ο Ανατολικπος Άνεμος υπερισχύει του Δυτικού Ανέμου.»

*Ο Ανδρέας Παπασταύρου είναι Πρέσβης επί τιμή

ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ