Του Απόστολου Λουλουδάκη
«Αυτό που μας διδάσκει η Ιστορία είναι ότι οι λαοί και οι κυβερνήσεις δεν έμαθαν ποτέ τίποτα από αυτήν»
– Χέγκελ, Φιλοσοφία της Ιστορίας
Η Ιστορία αρέσκεται να επαναλαμβάνεται, τις περισσότερες φορές ως κακόγουστη επιθεώρηση, αλλά στην περίπτωση της 26ης Μαΐου 2026, προτιμά να φορά τα μεταξωτά εσώρουχα του γαλλικού γιακωβινισμού. Ο Αλέξης Τσίπρας, μετά από έναν μακρύ και βασανιστικό πολιτικό χειμώνα στις κοσμοπολίτικες σκιές των «Ινστιτούτων», των πεντάστερων συμποσίων και των VIP μετακινήσεων, αποφάσισε επιτέλους να δεχτεί τη θεία φώτιση και να μας σώσει ξανά.
Η ημερομηνία της μεγάλης αναγγελίας του νέου του ιδιοκτήτου—με συγχωρείτε, πολιτικού—φορέα δεν επιλέχθηκε με βάση το πεζό ημερολόγιο των κοινών θνητών. Όχι, οι μύστες της πολιτικής γεωμαντείας γνωρίζουν καλά ότι βρισκόμαστε ακριβώς στην 7η Πραιριάλ του Έτους 234 της Γαλλικής Δημοκρατίας. Το επαναστατικό ημερολόγιο* της Γαλλικής Επανάστασης όριζε τους μήνες με βάση τις εποχικές και αγροτικές εργασίες, επιχειρώντας να αποσυνδέσει τον χρόνο από τη μοναρχική παράδοση και να τον συνδέσει με τη φυσική και παραγωγική ζωή. Είναι αυτός ο μήνας των λειμώνων, της πλούσιας χλόης και των βοσκοτόπων. Και τι πιο ταιριαστό για μια ολοκαίνουργια πολιτική στάνη, όπου τα απολωλότα πρόβατα της κεντροαριστεράς καλούνται να μηρυκάσουν μια ακόμη φορά το ίδιο, αειθαλές και καλοπληρωμένο χορτάρι της ελπίδας;
Για να καταλάβει κανείς το βάθος αυτού του πολιτικού μελοδράματος, πρέπει να ανατρέξει στον Εμίλ Ζολά και στο μνημειώδες έργο του, «Ζερμινάλ». Εκεί, οι πεινασμένοι, μαυρισμένοι από το κάρβουνο ανθρακωρύχοι έσκαβαν στα τυφλά μες στα έγκατα της γης, φτύνοντας αίμα και περιμένοντας τη μεγάλη έκρηξη της άνοιξης. Στη δική μας, εγχώρια και πολύ πιο «γκλάμουρ» εκδοχή, η κυοφορία του «Ζερμινάλ» δεν έλαβε χώρα σε κάποιο σκοτεινό και υγρό ορυχείο, αλλά στα φωτεινά, κλιματιζόμενα γραφεία των Αθηνών, με θέα την Ακρόπολη και μερικά σούσι στο τραπέζι.
Οι «ανθρακωρύχοι» του Αλέξη, αφού εξάντλησαν κάθε περιθώριο υπόγειας ιντριγκαδόρικης διαβούλευσης και αφού μέτρησαν με το υποδεκάμετρο τις δημοσκοπικές αποτυχίες των πρώην συντρόφων τους (τους οποίους προηγουμένως είχαν φροντίσει να σπρώξουν στο γκρεμό), αποφάσισαν ότι το έδαφος είναι αρκετά ώριμο για να βλαστήσει ο νέος σπόρος. Το σύνθημα «ούτε νωρίς ούτε αργά, τώρα είναι η ώρα» δεν είναι παρά η αγωνιώδης κραυγή του σπόρου που κουράστηκε να περιμένει τη σειρά του στον πάγκο και φοβάται μήπως χάσει τη νέα κρατική χρηματοδότηση πριν προλάβει να γίνει κυβερνητική καρέκλα.
Η 7η Πραιριάλ, λοιπόν, ξημερώνει με την υπόσχεση μιας μεγάλης, παρθένας ανθοφορίας. Ο Πραιριάλ είναι ο μήνας που όλα πρασινίζουν – αν και στην περίπτωσή μας, το χρώμα της επιλογής παραμένει ένα άλυτο μυστήριο για τους στυλίστες, καθώς το επαναστατικό ροζ έχει ξεθωριάσει στα πλυντήρια της εξουσίας και το πράσινο είναι ήδη πιασμένο από άλλους, παλαιότερους ιδιοκτήτες του σοσιαλιστικού real estate.
Ωστόσο, οι κακοπροαίρετοι της πολιτικής πιάτσας θυμούνται ότι ο Πραιριάλ δεν ήταν μόνο ο μήνας των λουλουδιών, αλλά και ο μήνας του διαβόητου «Νόμου της 22ας Πραιριάλ». Εκείνου του υπέροχου, δημοκρατικότατου νομοθετήματος της Γαλλικής Επανάστασης που καταργούσε με συνοπτικές διαδικασίες τους μάρτυρες υπεράσπισης στις δίκες και επέβαλλε τη λαιμητόμο μέσα σε πέντε λεπτά. Στον νέο, σύγχρονο φορέα, η «λαιμητόμος» βέβαια δεν χύνει αίμα –αυτό λερώνει τα κοστούμια– αλλά καρατομεί πολιτικές καριέρες. Τα στελέχη που μέχρι χθες ορκίζονταν πίστη σε άλλες, προσωρινές ηγεσίες, τώρα στήνονται στην ουρά έξω από το «επαναστατικό δικαστήριο» του Αλέξη. Η μόνη αποδεκτή υπεράσπιση; Μια δήλωση απόλυτης, όψιμης μεταμέλειας και η παραδοχή ότι «ο Αλέξης είναι ο ένας και μοναδικός Θεός». Ο Πραιριάλ του πρώην πρωθυπουργού υπόσχεται σύνθεση και αγάπη, αλλά μόνο για όσους δηλώσουν υποταγή πριν το μεσημέρι.
Φυσικά, πάνω από αυτή την ανοιξιάτικη, δήθεν αυθόρμητη γιορτή πλανάται πάντα το μεγάλο, καλοκαιρινό φάντασμα: ο υπαρξιακός τρόμος του «Θερμιδόρ». Ο Θερμιδόρ, ο μήνας της μεγάλης κάψας και του ιδρώτα, έχει μείνει στην Ιστορία για την 9η ημέρα του, όταν οι συντηρητικοί αστοί βαρέθηκαν την επαναστατική αρετή και τις υστερίες του Ροβεσπιέρου, τον έστειλαν πακέτο στο ικρίωμα και εγκαθίδρυσαν τη δική τους, βολική, καπιταλιστική κανονικότητα. Για τον Τσίπρα, βέβαια, το Θερμιδόρ δεν είναι απειλή· είναι μια οικεία κατάσταση, σχεδόν μια δεύτερη φύση, αν θυμηθούμε το ένδοξο 2015. Οι επικριτές του, με εκείνη τη γνωστή, στάζουσα γαλλική ειρωνεία, ήδη ψιθυρίζουν στα καφέ του Κολωνακίου ότι η ίδρυση του νέου κόμματος δεν είναι η αρχή μιας νέας «εφόδου στον ουρανό», αλλά η προαναγγελία του επόμενου, προσοδοφόρου συμβιβασμού. Αναρωτιούνται αν ο νέος φορέας θα φέρει έναν δημιουργικό καύσωνα ανατροπών ή αν θα είναι απλώς η επίσημη, πολυτελής θεσμοθέτηση ενός «πολιτικού Θερμιδόρ», όπου οι εναπομείναντες αφελείς ριζοσπάστες θα θυσιαστούν για μια ακόμη φορά στο βωμό της «σοβαρής», «συστημικής» και «ευρωπαϊκής» διακυβέρνησης.
Το σίγουρο είναι ότι οι σύγχρονοι sans-culottes –οι δύσμοιροι Έλληνες φορολογούμενοι που έχουν μείνει κυριολεκτικά χωρίς παντελόνι από τα μνημόνια, την ακρίβεια και τα pass– παρακολουθούν το θέαμα με κομμένη την ανάσα ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, με το ανέκφραστο βλέμμα ανθρώπων που έχουν πάψει προ πολλού να περιμένουν οτιδήποτε.
Κοιτούν τον ορίζοντα, όπως οι ήρωες του Ζολά, αλλά αντί για την έλευση της κοινωνικής δικαιοσύνης, βλέπουν την επιστροφή των ίδιων ακριβώς προσώπων, με τις ίδιες ακριβώς υποσχέσεις, απλώς σε νέα, πιο γυαλιστερή συσκευασία. Η χρήση του επαναστατικού ημερολογίου μάς διδάσκει ότι οι εποχές αλλάζουν με μαθηματική νομοτέλεια: ο Ζερμινάλ σπέρνει αυταπάτες, ο Πραιριάλ ανθίζει τις φιλοδοξίες και ο Θερμιδόρ θερίζει τα κορόιδα. Το μόνο ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν ο Αλέξης θα καταφέρει να θερίσει ξανά τους καρπούς της νέας του άνοιξης ή αν η 26η Μαΐου θα καταγραφεί ως η ημέρα που η ελληνική κεντροαριστερά ανακάλυψε ξανά τον τροχό, για να διαπιστώσει, μερικούς μήνες μετά, ότι ήταν απλώς τετράγωνος και δεν τσουλάει με τίποτα.
Ίσως τελικά ο μόνος πραγματικά διαχρονικός νόμος της πολιτικής να είναι εκείνος του Μπρυμαίρ: κάθε εποχή πιστεύει πως εφευρίσκει το μέλλον, λίγο πριν ανακυκλώσει το παρελθόν.
———————————-;———-
*Μετά την Γαλλική επανάσταση δόθηκαν νέα ονόματα στους μήνες του έτους .Ακολουθεί η ονομασία των Δήμων .
Οι μήνες του ημερολογίου της γαλλικής επανάστασης κατά σειρά ήταν οι: Vendémiaire (“Τρυγητής”), Brumaire (“Ομιχλώδης”), Frimaire (“Παχνώδης”), Nivôse (“Χιονώδης”), Pluviôse (“Βροχώδης”), Ventôse (“Ανεμώδης”), Germinal (“Βλασταίος”), Floréal (“Ανθώδης”), Prairial (“Λειβάδιος”), Messidor (“Θεριστής”), Thermidor (“Θερμός”) και Fructidor (“Οπωρώδης”). Reply