Την σφοδρή αντίδραση πολιτών, φορέων και κομμάτων έχει προκαλέσει, όπως ήταν αναμενόμενο, το περιστατικό λογοκρισίας που σημειώθηκε στη Φλώρινα το βράδυ της Δευτέρας (22/12), όταν ο δήμαρχος της πόλης, Βασίλης Γιαννάκης, διέκοψε συναυλία του συγκροτήματος Banda Entopica, την ώρα που ερμήνευε τραγούδι στη μακεδονική γλώσσα.
Όπως κατήγγειλαν, με ανακοίνωσή τους, τα μέλη του συγκροτήματος δέχθηκαν επιθέσεις και απειλές από τον δήμαρχο. «Ο δήμαρχος επενέβη την ώρα της εργασίας μας, προσβάλλοντας και φωνάζοντας στα μέλη τη μπάντας. Παράλληλα, άτομο από το κοινό ανέβηκε στη σκηνή σπρώχνοντας τον τρομπετίστα μας ενώ απειλούσε ότι θα καλέσει το 100», ξεκαθαρίζει το συγκρότημα στην ανακοίνωσή του.
“Εγώ πληρώνω”, “στην πόλη μου δεν θα τραγουδάτε τέτοια τραγούδια”, “ποιος σας άφησε να τραγουδήσετε Σλάβικα;” , ήταν μερικές από τις φράσεις που ανερυθρίαστα απηύθυνε ο δήμαρχος στα μέλη του συγκροτήματος.
Ανακοίνωση συμπαράστασης στο συγκρότημα εξέδωσε νωρίτερα σήμερα, Σάββατο (27/12), η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, τονίζοντας πως “τέτοιου είδους λογοκρισία μας επιστρέφει σε σκοταδιστικές εποχές, όταν το κράτος επέβαλε απαγορεύσεις γλωσσών και καθιστούσε υποχρεωτική την αλλαγή βαπτιστικών ονομάτων”.
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
“Το βράδυ της Δευτέρας, 22 Δεκεμβρίου 2025 στη Φλώρινα, η εμφάνιση του μουσικού συγκροτήματος “Banda Entopica”, ενώ αυτό βρισκόταν στη σκηνή, διακόπηκε λόγω της ερμηνείας τραγουδιού στη μακεδονική γλώσσα, ενώ τα μέλη του συγκροτήματος ανέφεραν ότι δέχθηκαν επιθέσεις και απειλές.
Τέτοιου είδους λογοκρισία μας επιστρέφει σε σκοταδιστικές εποχές, όταν το κράτος επέβαλε απαγορεύσεις γλωσσών και καθιστούσε υποχρεωτική την αλλαγή βαπτιστικών ονομάτων.
Τα τραγούδια είναι μέρος των τοπικών πολιτισμικών παραδόσεων και βασικός τρόπος καλλιτεχνικής έκφρασης, η δε χρήση μιας άλλης γλώσσας, καθώς και η διατήρηση ιδιαίτερων εθίμων, αποτελεί άσκηση προστατευομένων δικαιωμάτων και ελευθεριών που, όχι μόνο δεν μπορεί να απαγορεύεται, αλλά πρέπει να ενθαρρύνεται στο πλαίσιο της δημοκρατικής ισότητας και του πλουραλισμού.
Η απαγόρευση ή παρεμπόδιση της εκτέλεσης τραγουδιού λόγω της χρήσης της μακεδονικής γλώσσας, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί στο όνομα κανενός δημοσίου συμφέροντος. Η γλωσσική ποικιλομορφία και η διατήρηση ιδιαίτερων εθίμων αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτιστικής ελευθερίας και του δημοκρατικού πλουραλισμού και η στοχοποίηση καλλιτεχνών για τη γλώσσα ή το ρεπερτόριό τους παραπέμπει σε πρακτικές ασύμβατες με ένα κράτος δικαίου.
Περαιτέρω, η λογοκρισία καλλιτεχνικού έργου λόγω της γλώσσας στην οποία εκφράζεται συνιστά σοβαρή παραβίαση της αρχής της μη διάκρισης και της ελευθερίας της έκφρασης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας, όπως αυτές κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα, στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στο διεθνές δίκαιο.
Οι δημόσιες αρχές οφείλουν να απέχουν από πράξεις λογοκρισίας και να διασφαλίζουν ένα περιβάλλον σεβασμού και ελευθερίας για όλους, ανεξαρτήτως της γλώσσας στην οποία εκφράζονται. Ταυτόχρονα οι παρεμβάσεις των αρχών δεν θα πρέπει να υπονομεύουν την καλλιτεχνική αυτονομία, αλλά να διασφαλίζουν την καλλιτεχνική έκφραση και τα πολιτισμικά δικαιώματα των ατόμων.
Η προστασία της ελευθερίας της τέχνης δεν είναι ζήτημα αισθητικής προτίμησης, αλλά θεμελιώδες δημοκρατικό δικαίωμα, το οποίο δεν μπορεί να τίθεται υπό αμφισβήτηση με βάση κινδυνολογικές εικασίες ή την επίκληση μιας «εθνικής ορθότητας».
Μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία οφείλει να σέβεται τη γλωσσική πολυμορφία και κάθε μορφής ετερότητας με βάση τις αρχές της ισότητας και του πλουραλισμού. Είναι ο εκφοβισμός και οι απαγορεύσεις που διαρρηγνύουν την κοινωνική ειρήνη και όχι οι χοροί και τα τραγούδια. Οι πολιτισμικές παραδόσεις και οι καλλιτεχνικές εκφράσεις αυτών αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πραγματικότητας την οποία οφείλουν οι αρχές να αναγνωρίζουν και κατ’ επέκταση να προστατεύουν”.
Ο Σύλλογος Μουσικών Βορείου Ελλάδος στο πλευρό των “Banda Entopica”
Με ανακοίνωσή του το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Μουσικών Βορείου Ελλάδος καταδίκασε επίσης την κίνηση του δημάρχου Φλώρινας, Βασίλη Γιαννάκη.
Συγκεκριμένα αναφέρει:
“Για την ελευθερία στην έκφραση, για το αναφαίρετο δικαίωμα στο μεροκάματο.
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Μουσικών Βορείου Ελλάδος καταδικάζει απερίφραστα την απαράδεκτη κίνηση του δημάρχου Φλώρινας Βασίλη Γιαννάκη, που διέκοψε την συναυλία των “Banda Entopica”.
Είναι απαράδεκτο στις ημέρες μας, να υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι προσβάλλουν μουσικούς με χυδαία λόγια, διακόπτουν συναυλίες και προπηλακίζουν μουσικούς, με το νταηλίκι του “εγώ πληρώνω”. Αυτή η νοοτροπία δεν υπάρχει ούτε στα χειρότερα σκυλάδικα και παραπέμπει στο παρακράτος της δεκαετίας του ’60…
Η γελοία αιτιολογία ότι τραγουδούσαν στα σλάβικα αλυτρωτικά τραγούδια, αποδεικνύει την παντελή έλλειψη ιστορικής γνώσης και πολιτιστικού επιπέδου του εν λόγω δημάρχου και της κουστωδίας του… Η μουσική μόνο ενώνει!
Τα σύνορα που έχουν χαραχθεί από τις διακρατικές συνθήκες μετά από τους πολέμους, μπορεί να όρισαν τα σύνορα των κρατών, αλλά ποτέ δεν θα ορίσουν τα σύνορα της μουσικής και του πολιτισμού των ανθρώπων, ούτε των ηθών και εθίμων.
Ίδια μουσική παίζεται στην Θράκη και στις δύο όχθες του Έβρου, κλαρίνα ακούνε και τσάμικα χορεύουν και στην Ήπειρο και στην Αλβανία. Το ίδιο συμβαίνει και στα σύνορα με την Βόρεια Μακεδονία και την Βουλγαρία, το ίδιο συμβαίνει σε όλον τον πλανήτη…
Το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού ειδικά μέσα από την Τέχνη, αποτελεί αναφαίρετο και αδιαπραγμάτευτο ανθρώπινο δικαίωμα.
Είμαστε ξεκάθαρα στο πλευρό των “Banda Entopica” και στην διάθεσή τους για οποιαδήποτε θεσμική ή νομική στήριξη. Καλούμε το δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Φλώρινας να πάρει θέση και να ζητήσει άμεσα δημόσια συγγνώμη από τους μουσικούς της μπάντας”.
Αγία Φανφάρα: Θα τραγουδάμε ό,τι θέλουμε, ελεύθερα και όπως το αισθανόμαστε.
Το εικοσαμελής μπάντα χάλκινων και βαλκανικής μουσικής Αγία Φανφάρα εξέδωσε επίσης ανακοίνωση συμπαράστασης στους Banda Entopica, δηλώνοντας μάλιστα την αλληλεγγύη της και στα μακεδονικά. “солидарност στα αδέρφια μας από την Banda Entopica”, γράφει χαρακτηριστικά.
Αναλυτικά η ανακοίνωση της μπάντας:
“солидарност στα αδέρφια μας από την Banda Entopica, που δέχτηκαν επίθεση κατά τη διάρκεια συναυλίας τους στη Φλώρινα από το δήμαρχο της πόλης και ομάδα ατόμων που θεωρούν πως μπορούν να επιβάλουν τη δική τους στενή αντίληψη για την παράδοση.
Σύνηθες μήλον της έριδας; Ένα ακόμα από τα «απαγορευμένα τραγούδια», Η Σόφκα (Σοφούλα/Σοφάκι), το οποίο η μπάντα ερμήνευσε όχι ορχηστρικά, όπως είναι το «πρέπον» (σύμφωνα με ποιους;), αλλά με τους αυθεντικούς του στίχους, γραμμένους σε μια γλώσσα που εδώ και δεκαετίες επιχειρείται να αποσιωπηθεί η ίδια η ύπαρξή της, όπως και η ύπαρξη των ανθρώπων που τη μιλούσαν στην περιοχή πριν τη χάραξη των βαλκανικών συνόρων τον 20ό αιώνα.
Η μουσική, τα έθιμα, το φαγητό, οι χοροί, η κοινή μας μοίρα είναι αυτά που μας ενώνουν, όλους τους ανθρώπους που ζούμε σε αυτή τη χερσόνησο και σε ολόκληρο τον πλανήτη. Και θα τραγουδάμε ό,τι θέλουμε, ελεύθερα και όπως το αισθανόμαστε. Η έξαρση των εθνικιστικών φαντασιώσεων, οι προσπάθειες επιβολής περιοριστικών ή στερεοτυπικών αντιλήψεων για την παράδοση -και όχι μόνο- καθώς και κάθε μορφή αποκλεισμού, μας βρίσκει κάθετα αντίθετους.
————–
Ιδού η μετάφραση ενός μέρους των προκλητικών ( ; ) στίχων:
Σήκω θα πάμε, Σοφούλα κόρη μου, στην πόλη Γουμένισσα.
Ωχ αμαν – αμαν, άσπρη Σοφία, στην πόλη Γουμένισσα.
Εκεί θα πάμε, Σοφούλα κόρη μου, στο γιατρό.
Ωχ αμαν – αμαν, άσπρη Σοφία, στον Γκόνο Ρουσίν.
Αυτός να μας πει, Σοφούλα κόρη μου, ποια είναι η αρρώστια σου.
Ωχ αμαν – αμαν, άσπρη Σοφία, ποιά είναι η αρρώστια σου?
Πες μας, πες Γκόντσσε να Μπάϊο, ποιά είναι η αρρώστια της;
Ωχ αμάν – αμάν, Γκόντσσε να μπάιο, της Σοφίας την αρρώστια.
Της Σοφίας η αρρώστια, αγαπητέ θείε Ντίνο, ή κορίτσι ή αγόρι.
Ωχ αμάν – αμάν, αγαπητέ θείε Ντίνο, ή κορίτσι ή αγόρι!”
Γκιντίκι: “Φτάνει πια..έχουμε γεμίσει Μπέους παντού”
Το συγκρότημα Γκιντίκι επίσης δήλωσε τη συμπαράστασή του στους Banda Entopica με δημόσια ανακοίνωση, στην οποία, μεταξύ άλλων, στηλιτεύει “τις παθογένειες αυτής της χώρας”.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του συγκροτήματος:
“Το περιστατικό με τους Banda Entopica στη Φλώρινα (όπως και με τους Pagan στην Ξάνθη) κρύβει μέσα του πολλές από τις παθογένειες αυτής της χώρας.
Πρώτα απ’ όλα, ο δήμαρχος-νταής και σερίφης της πόλης του, που νιώθει ότι όλα του ανήκουν. Με ατάκες όπως «εγώ σας πληρώνω», «στην πόλη μου δεν θα τραγουδάτε τέτοια τραγούδια», «ποιος σας άφησε να τραγουδήσετε σλάβικα;», κάνει ολοφάνερο ότι κάποιοι άνθρωποι θεωρούν περιουσία τους την πόλη και τα χρήματα του δήμου. Φτάνει πια..έχουμε γεμίσει Μπέους παντού.
Έπειτα, όλα τα fake news. Η είδηση που έφτασε στα αυτιά μας ήταν ότι τα παιδιά έπαιζαν αλυτρωτικά τραγούδια που έβριζαν τους Έλληνες -κάτι εντελώς αναληθές. Το τραγούδι που έπαιξαν ήταν ερωτικό: το «Σόφκα».
Το βασικότερο απ’ όλα, όμως, είναι ο ρατσισμός και η καταπίεση που έρχονται για ακόμη μία φορά στην επιφάνεια στη Μακεδονία. Έχουμε την τάση να ξεχνάμε ότι οι Έλληνες, πέρα από καταπιεσμένοι, έχουν υπάρξει και καταπιεστές απέναντι σε κομμάτια του ίδιου τους του πληθυσμού. Είναι δική μας ευθύνη να προστατεύσουμε την ελευθερία των ανθρώπων να μιλάνε τη γλώσσα τους και να τραγουδάνε τα τραγούδια τους. Διαφορετικά, δεν έχουμε δικαίωμα να μιλάμε και να διεκδικούμε για την καταπίεση των Ελλήνων από τρίτους ή για την καταπίεση άλλων λαών.
Και κάτι ακόμη για το τέλος. Τα παιδιά έγραψαν:
«Θεωρούμε απαραίτητο να διευκρινίσουμε ότι από τα περίπου 2.000 άτομα, μόνο μια δεκαριά αντέδρασαν με αυτόν τον τρόπο. Οι υπόλοιποι ήταν εκεί για αυτό που κάνουμε όλοι μαζί: μουσική, γλέντι, ενότητα».
Αναρωτιόμαστε πώς αντέδρασαν οι υπόλοιποι 1.990 που βρίσκονταν εκεί απέναντι σε αυτούς τους 10 ρατσιστές και τραμπούκους. Γιατί, αν δεν αντέδρασαν, κατά την άποψή μας αυτό είναι το πιο λυπηρό και προβληματικό στοιχείο (και όχι το ότι οι λούμπεν έκαναν τις λουμπενιές τους). Όσο επιτρέπουμε τέτοιες συμπεριφορές, δεν πλήττονται μόνο οι μπάντες, αλλά κατά βάση οι ίδιες οι μικροκοινωνίες.
Την επόμενη φορά που θα γίνει μια συναυλία στη Φλώρινα, ενδεχομένως αυτοί να είναι ξανά εκεί -ίσως και περισσότεροι. Η διοργάνωση θα σκεφτεί δύο και τρεις φορές ποιους θα καλέσει για να μη δημιουργήσει πρόβλημα, και η μπάντα ακόμη περισσότερο ποια τραγούδια θα παίξει. Και κάπως έτσι επεκτείνεται το σκοτάδι, η φίμωση και η καταπίεση.
*Και για να προλάβουμε όλα τα τρολ που θα έρθουν, δεν μιλάμε για τραγούδια που προσβάλουν εθνικότητες ή πληθυσμιακές ομάδες. Όπως επίσης δεν θα ακυρώσουμε όλη την παραδοσιακή μας μουσική επειδή υπάρχουν κάποια τραγούδια που μπορεί να μην συμφωνούμε με όσα λένε ή ακόμη και να τα βρίσκουμε σήμερα προσβλητικά”.