«Το μυστικό της επιτυχίας είναι να είσαι έτοιμος όταν έρθει η δική σου ώρα».
Βενιαμίν Ντισραέλι, Άγγλος πρωθυπουργός
Ζήτημα εμπιστοσύνης
Στο πρώτο εξάμηνο του 2000, στα διεθνή αλλά και στα εγχώρια ΜΜΕ, κυριαρχούσε η αμφισβήτηση για την ελληνική ολυμπιακή προετοιμασία. Αυτό με τη σειρά του επηρέαζε την εσωτερική κοινή γνώμη και έκανε πιο δύσκολη την επιχείρηση προσαρμογής των πολιτών στο εγχείρημα.
Το ζητούμενο λοιπόν ήταν να αλλάξουν συμπεριφορά όχι μόνο οι εμπλεκόμενοι στη διοργάνωση αλλά και οι κάτοικοι, κυρίως στο Λεκανοπέδιο.
Πώς αλλάζει όμως η συμπεριφορά μιας κοινωνίας;
Ο μόνος τρόπος ήταν να εμπιστευτούν αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Δεν ήταν «αναγκαίο κακό», «ρίσκο» ή «λάθος επιλογή». Ήταν συμφέρον για τη χώρα και τον καθημερινό βίο των κατοίκων της. Επειδή αρκετοί ήταν επιφυλακτικοί με την κυβέρνηση και το κράτος, έπρεπε να εμπιστευτούν την Αγ- γελοπούλου.
Αλλά, πάλι, πώς κερδίζεται η εμπιστοσύνη;
Η πρόεδρος της Επιτροπής ΑΘΗΝΑ 2004 –που διέθετε ήδη πολιτική εμπειρία– κατάλαβε ότι, για να πείσει, ιδίως όσους ζουν στο Λεκανοπέδιο, να πάρουν μέρος στη διοργάνωση, έπρεπε να αρχίσει νωρίς. Παρά την αντίθετη γνώμη κάποιων υπουργών, για να μην… πιεστούν οι πολίτες και αντιδράσουν κατά της κυβέρνησης.
Πήρε μέρος η ίδια στην καμπάνια που, χωρίς να ασκεί πίεση, επιδίωκε να πείσει αναδεικνύοντας τους λόγους για τους οποίους έπρεπε να αλλάξουν προβληματικές δημόσιες συμπεριφορές και να εγκαταλειφθούν παγιωμένες αρνητικές προσω- πικές συνήθειες. Γιατί οι κάτοικοι –του Λεκανοπέδιου τουλάχιστον– έπρεπε να ζήσουν το θέρος του 2004 διαφορετικά, αλλά και με συγκεκριμένο αντάλλαγμα. Όχι μόνο την ικανοποίηση για την επιτυχία της χώρας – την οποία έπρεπε να τη βγάλουν ασπροπρόσωπη. Υπήρχε πρακτική ωφέλεια στη ζωή τους στη συνέχεια. Άξιζε τον κόπο να συνδράμουν τους Αγώνες και να τους απολαύσουν, γνωρίζοντας ότι από την επομένη θα υπήρχαν καλύτερες συνθήκες στην πόλη.
Η συμβολή τους στο προσδοκώμενο κέρδος ήταν εφικτή και στο χέρι τους. Για παράδειγμα, να μην παρκάρουν οπουδήποτε ή, καλύτερα, να εγκαταλείψουν το ΙΧ και να κυκλοφορούν με τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Να μην καπνίζουν στους δημόσιους χώρους, να τιμήσουν την παράδοση της ελληνικής φιλοξενίας και να φέρονται με ευγένεια στους ξένους. Να δρουν και να σκέφτονται ως κοσμοπολίτες.
Η Οργανωτική Επιτροπή πέτυχε ένα θαύμα, πείθοντας τους οδηγούς στην Αθήνα να μην παραβιάζουν τους λεωφορειόδρομους. Τους κατοίκους να μη βαρυγκομούν με τα μέτρα ασφαλείας, να τηρούν τους κανόνες και τις υποδείξεις των Αρχών, να συμβάλλουν στον καθαρισμό της πόλης και να φροντίσουν για την αισθητική της. Τους εμπόρους να προσαρμόσουν τη διακίνηση εμπορευμάτων σε ειδικά, νυχτερινά, ωράρια. Όλοι δέχτηκαν τους περιορισμούς που επέβαλαν στην πόλη κάποια αθλήματα – από τη φάση των δοκιμών ήδη.
Η συνήθεια κάποιων ταξιτζήδων να χαρατσώνουν τους ξένους σχεδόν μηδενίστηκε. Η αξίωση για δωρεάν εξασφάλιση προσβάσεων και διευκολύνσεων από αξιωματούχους και ημέτερους υποχώρησε. Σήμερα ακούγεται ίσως παράδοξο, αλλά έτσι λειτούργησαν τα πράγματα εκείνο το καλοκαίρι.
Για να γίνουν αυτά, χρειάστηκε σχέδιο, υπομονή και επιχειρήματα. Με όλα τα διατιθέμενα μέσα. Η καμπάνια ξεκίνησε στις αρχές του 2003, με ενημέρωση σε ομάδες του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων και των μεταναστών. Η Αγγελοπούλου θα γράψει:
«Οι Αθηναίοι έκαναν περισσότερα απ’ όσα τους ζητήσαμε. Αληθινό μάθημα για το πώς μπορεί να φέρει κανείς αλλαγή: Το κοινό ενημερώθηκε αναλυτικά για τους λόγους που επέ- βαλλαν τους νέους κανόνες, τους δέχτηκε και τους ενσωμά- τωσε στη ζωή του, και μ’ αυτόν τον τρόπο ήρθε να συμπαρα- ταχθεί στην επιτυχία των Αγώνων».
Η ίδια χρησιμοποίησε μια μέθοδο στην οποία αποδείχτηκε ταλαντούχα – και την εφάρμοσε και πολλά χρόνια αργότερα ως διοργανώτρια της 200ετηρίδας από την Ελληνική Επανάσταση του 1821: την αυτοπρόσωπη παρουσία. Συνεργάστηκε η ίδια με υπουργεία, ΜΚΟ, αυτοδιοικητικές αρχές, ιδρύματα, εκκλησίες, επιμελητήρια, περιβαλλοντικές και φιλοζωικές οργανώσεις, προσκόπους. Πήγε σε χώρους εργασίας, γειτονιές και δρόμους… Κατά τον τελευταίο χρόνο της προετοιμασίας των Αγώνων, ενημέρωνε προσωπικά για την πορεία τους, τη βελτίωση που θα επέφεραν οι νέες υποδομές στην ποιότη- τα της καθημερινότητας και ζητούσε ενδιαφέρον από όλους. Ακόμα και τα συνδικάτα έπεισε να μεταθέσουν ενδεχόμενες κινητοποιήσεις εκείνο το καλοκαίρι…
Θεωρούσε τους κατοίκους και τις οργανώσεις τους φυσικούς συμμάχους της και επιδίωξε με ειλικρίνεια τη συνεργασία τους.
Οι πρώτοι που θα την επιβράβευαν θα ήταν οι πολίτες… Ακόμα και πληροφορίες για την αυστηρή συμπεριφορά της απέναντι στους εμπλεκόμενους υπουργούς την ενίσχυαν. Ενώ στα ΜΜΕ μερικοί την αποκαλούσαν ακόμα και θηλυκή… «Φίρερ» και κάποιοι τη χαρακτήριζαν «σκύλα», στη βάση της κοινωνίας έβρισκε ανταπόκριση.
Πώς γίνεται ολυμπιακή μια πρωτεύουσα;
Το γιγαντιαίο εγχείρημα οργάνωσης Ολυμπιακών Αγώνων στην περίπτωση της Αθήνας –περισσότερο ίσως από οποια- δήποτε άλλη ολυμπιακή πόλη– έπρεπε να διεκπεραιωθεί, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, στα όρια του αστικού ιστού. Ήταν ήδη επιβαρυμένος ποικιλοτρόπως, και για να καταστεί φιλικός έπρεπε να γίνουν πολλές παρεμβάσεις. Οποιαδήποτε όμως επέμβαση στις υποδομές και τις λειτουργίες μιας οχληρής πρωτεύουσας δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί, και κυρίως να αποδώσει, αν δεν εξασφαλίσει κοινωνική συναίνεση.
Αυτό που κατάφερε η Οργανωτική Επιτροπή ΑΘΗΝΑ 2004 ήταν κάτι περισσότερο: Η συναίνεση από προϋπόθεση με- τεξελίχθηκε σε συμμετοχή και σε δυναμικό στοιχείο επιτυχί- ας των Αγώνων. Συμπεριέλαβε το ευρύτερο δυνατό φάσμα της κοινωνίας, των δομών και των εκπροσώπων της. Πολιτι- κοί φορείς, υπηρεσίες του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα, τοπική αυτοδιοίκηση, κοινωνικοί εταίροι, οργανώσεις, ομάδες πολιτών διαμόρφωσαν νέες συνθήκες, που αναβάθ- μιζαν την Αθήνα σε πραγματική ολυμπιακή πόλη.
Οι αρχικές διαμαρτυρίες περιορίστηκαν νωρίς και όσοι τάσσονταν κατά των Αγώνων δεν έβρισκαν ακροατήρια. Ο σκοπός του προγράμματος παρεμβάσεων ήταν να αλλάξει την Αθήνα, όχι να την ψιμυθιώσει προσωρινά. Τις μέρες των Αγώνων να υπάρχει πραγματική ατμόσφαιρα γιορτής, με τους πολίτες παρόντες και συμμέτοχους. Πέτυχε και ήταν ορατό διά γυμνού οφθαλμού!
Για αυτές τις αλλαγές σε μια –μάλλον άναρχη σε πολλά– πρωτεύουσα απαιτείται αξιόπιστη συνεργασία με όλους. Με αυτό το πνεύμα, η Οργανωτική Επιτροπή έκανε συμφωνίες και κατέστρωσε από κοινού σχέδια με τους εµπλεκόµενους φορείς της αυτοδιοίκησης και του ιδιωτικού τοµέα – όπως είχε κάνει και με τα υπουργεία. Ήταν δείγμα αξιοπιστίας και σοβαρότητας και έπιασε τον στόχο.
Η έννοια «ολυµπιακή λειτουργία της πόλης» αφορούσε, εκτός από την Αθήνα, και άλλες ολυµπιακές πόλεις: Θεσσαλονίκη, Βόλο, Πάτρα, Ηράκλειο, Αρχαία Ολυµπία – και 42 ολυµπιακούς ∆ήµους του Λεκανοπεδίου. Ήταν ένα τεράστιο ολυμπιακό δίκτυο, που έπρεπε, ενόψει των Αγώνων, να εξελιχθεί σε ενιαία οντότητα και να διέπεται από τους δικούς του εσωτερικούς κανόνες. Για να συμβεί αυτό, έπρεπε να απο- κλειστεί οτιδήποτε μπορούσε να διαταράξει την εσωτερική συνοχή του. Ρήγματα σε ένα σημείο θα προκαλούσαν «ντόµινο» αποδιοργάνωσης σε ολόκληρο τον ιστό της οργάνωσής του.
Απόδειξη ότι λειτούργησε, ιδίως στη διάρκεια των Αγώνων, ήταν ότι το τηλέφωνο έκτακτης ανάγκης που είχε πάντα μαζί της η Γιάννα Αγγελοπούλου χτύπησε μόνο μία φορά: την παραμονή των Αγώνων, με την υπόθεση Κεντέρη-Θάνου. Δεν το ξαναχρειάστηκε και ξεχάστηκε στην τσάντα της. Ήταν δείγμα ότι όλα πήγαιναν καλά. Τόσο στην πόλη όσο και στον οργανωτικό μηχανισμό διοίκησης και αγωνιστικής εξέλιξης… Η σύνθεση και μετατροπή όλων των παραµέτρων της λειτουργίας της πόλης σε περιβάλλον διοργάνωσης υψηλών προδιαγραφών διασφάλισε το πρώτο ζητούμενο: γρήγορη, άνετη και ασφαλή µετάβαση των αθλητών, θεατών και εργαζοµένων προς και από τις εγκαταστάσεις. Ήταν το κλειδί της επιτυχίας του αγωνιστικού προγράμμματος. Ταυτόχρονα έδινε τη δυνατότητα να βιώσουν όλοι –επισκέπτες και κάτοικοι– το φιλικό, σύγχρονο και ασφαλές πρόσωπο της Αθήνας, σε πλαίσιο παροχής ποιοτικών υπηρεσιών, σε κλίμα γιορτής και με κουλτούρα συµµετοχής.
Εκτός από την οργανωμένη φιλοξενία των µελών της ολυμπιακής οικογένειας, η διαμονή των επισκεπτών-θεατών καλύφθηκε από δίκτυο δύο εκατοντάδων ξενοδοχείων –ανακαινισμένα στην πλειοψηφία τους– στην ευρύτερη περιφέρεια της Αθήνας. Επισκέπτες και μέλη της ολυμπιακής οικογένειας φιλοξενήθηκαν επίσης και σε εννέα κρουαζιερόπλοια, που κατέπλευσαν στον Σαρωνικό και ελλιμενίστηκαν στην ειδικά διαμορφωμένη Ολυμπιακή Ζώνη Φιλοξενίας Πειραιά.
Η πόλη έγινε μαγική. Σε κάθε μέτωπο, υπήρχε συμβολή των κατοίκων. «Τις αλλαγές που ζητήσαμε από τους Έλληνες, τότε, τις αποδέχτηκαν και τις αγκάλιασαν», θα σημειώσει αρ- γότερα η Αγγελοπούλου.
Ωστόσο, μετά τους Αγώνες πολλά από τα στοιχεία της αλλα- γής δεν διατηρήθηκαν. Δεν υπήρχε κανείς να τα ανανεώνει…
Σημασία στη λεπτομέρεια
Το σύστηµα διαχείρισης των καθημερινών λειτουργιών στο Λεκανοπέδιο και τις ολυµπιακές πόλεις στηριζόταν στην αρχή ότι κάθε πρόβληµα που προέκυπτε έπρεπε να επιλύεται στο, κατά το δυνατόν, χαµηλότερο, διοικητικό και τοπικό, επίπεδο. Για να αποφεύγεται η συµφόρηση του κεντρικού συστήµατος, που θα συνεπαγόταν καθυστερήσεις στην επίλυση των θεµάτων.
Οι τοµείς που θα ίσχυαν κανόνες για την πρακτική «ολυμπιακοποίηση» της πρωτεύουσας ήταν καθορισμένοι: κυκλοφορία οχημάτων, καθαριότητα, ανεφοδιασµός της αγοράς, λειτουργία των εµπορικών καταστηµάτων, αποφόρτιση του οδικού δικτύου από και προς τις ολυµπιακές εγκαταστάσεις και τους χώρους διαμονής.
Προηγήθηκαν επακριβής καθορισμός των πεδίων εφαρµογής μέτρων, βελτίωση της εικόνας με έργα αναπλάσεων, αποµάκρυνση οχλουσών χρήσεων, προσαρμογή, κατά το δυνατόν, του περιβάλλοντος στη φύση της διοργάνωσης. Όλα αυτά έπρεπε να εξεταστούν στις λεπτομέρειές τους, ώστε να λειτουργούν χωρίς πιθανότητα αστοχίας. Ειδικά στην αμιγώς ολυμπιακή περίοδο λειτουργίας της πόλης: από 2 Αυγούστου έως 4 Σεπτεµβρίου 2004.
Κανείς δεν μπορούσε ως τότε να φανταστεί τον βαθμό συμμόρφωσης των πολιτών. Ακόμα και στη διαχείριση –περισυλλογή, εµβολιασµός, στείρωση– περίπου 2.500 αδέσπο- των ζώων της Αττικής, κατά τη διάρκεια των Αγώνων.
Το φυσικό περιβάλλον
Η Οργανωτική Επιτροπή υιοθέτησε βασικές αρχές περιβαλλοντικής πολιτικής, με επιδίωξη τη διεξαγωγή των Αγώνων σε υγιές περιβάλλον – κατά το δυνατόν.
Οι δράσεις ανάπτυξης περιβαλλοντικής συνείδησης συν- δέθηκαν με την ουσία των Αγώνων. Αυτή η δραστηριότητα, παρότι δέχτηκε επικρίσεις, είχε πρακτικό και εκπαιδευτικό χα- ρακτήρα. Συμπεριέλαβε την ορθολογική χρήση στερεών και υγρών αποβλήτων, προστασία φυσικών πόρων, διατήρηση του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος κατά περιοχή. Επίσης, ειδική μέριμνα για χρησιµοποιούµενα χηµικά και με- ταλλικά προϊόντα, αναβάθμιση των υπηρεσιών καθαρισµού στην πόλη και τις ολυμπιακές εγκαταστάσεις, περιορισμό της ηχορύπανσης, απεντομώσεις χώρων και –σε προτεραιότητα– την ανακύκλωση.
Το ειδικό λογότυπο Περιβάλλοντος –που τόνιζε ότι «η φύση και ο άνθρωπος δηµιουργούν το περιβάλλον των Αγώνων σαν ένας οργανισµός»– αποτυπώθηκε σε προϊόντα και αντικείμε- να. Μπλουζάκια, σακίδια, καρφίτσες πέτου, πιάτα, κούπες, τσάντες, αφίσες και αυτοκόλλητα. Η διαρκής ενημέρωση κρατούσε στο προσκήνιο τους κανόνες προστασίας του περιβάλλοντος. Ο συνδυασμός ευαισθητοποίησης του κοινού και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης του προσωπικού της Επιτροπής και των Εθελοντών έγινε με συγκεκριμένες δράσεις: καθαρισµός Πάρνηθας, δενδροφυτεύσεις, εγκατάσταση σημείων Περιβαλλοντικής Πληροφόρησης, ενίσχυση του πράσινου στις ολυμπιακές εγκαταστάσεις και τους εμπλεκόμενους Δήμους και ειδικές παρεμβάσεις σε περιοχές υψηλής προτεραιότητας για προστασία. Ειδικά στο Ολυµπιακό Κωπηλατοδρόµιο Σχοινιά, για το οποίο υπήρχαν ενστάσεις για καταστροφή του οικοσυστήματος.
Η περιβαλλοντική αναβάθμιση συμπεριέλαβε και τις εισόδους της χώρας, δρόμους, αεροδρόμια και λιμάνια.
Έτσι διαμορφώθηκαν, με ό,τι πιο σύγχρονο μέσο υπήρχε εκείνη την περίοδο, οι όροι για «πράσινους Αγώνες» – έννοια που είχε ήδη αναδειχθεί στο Σίδνεϊ. Ατυχώς, μετά τους Αγώνες αυτές οι δράσεις εγκαταλείφθηκαν.
Το μήνυμα της Αθήνας
Η συστηματική ένταξη του πληθυσμού στο κλίμα της προετοιμασίας των Αγώνων απέδωσε σε μεγάλο βαθμο προσδοκώμενα για την ανάδειξη του μηνύματος της Αθήνας: «Μοναδικοί Αγώνες µε Ανθρώπινο Μέτρο».
Υπήρξε άρτια διοργάνωση, καλύτερες δυνατές συνθήκες για τους αθλητές, αναβάθμιση της ολυμπιακής ιδέας, ελεγχόμενη εμπορική διακίνηση ολυμπιακών ειδών, προβολή της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονοµιάς της Αθήνας. Όλα μαζί αναδείκνυαν το σύγχρονο πρόσωπο της χώρας και τόνιζαν τις ολυμπιακές αξίες στη νέα εποχή.
Το σήμα της Αθήνας ήταν ένα στεφάνι από κλαδί ελιάς: μια εικαστική ταυτότητα της πόλης, που απεικόνιζε το όραµα και τις αξίες του Ολυμπισμού. Τα χρώματα, οι γραμματοσειρές και οι μασκότ Αθηνά και Φοίβος –με τις 35 πόζες αγωνισµά- των τους– ενίσχυσαν το μήνυμα και ανέδειξαν το σχεδιαστικό όραµα των Αγώνων.
Η διαχείριση της εικόνας με σύγχρονη αντίληψη αποτυπώθηκε παντού: στα τέσσερα κύρια σήµατα –Περιβάλλοντος, Εθελοντισµού, Πολιτισµού και Λαµπαδηδροµίας–, στα εισιτήρια, τα υλικά, τις κάρτες, τα λογότυπα, στις στολές και τις ειδικές αφίσες που σχεδίασαν είκοσι οκτώ καλλιτέχνες, στα βάθρα, τα μετάλλια, τα μηχανήματα και τα υλικά των αγωνισμάτων, στις διαγραμμίσεις των δρόμων… παντού.
Το γαλάζιο και το πορτοκαλί της ολυμπιακής Αθήνας κυριάρχησαν και αναδείκνυαν την ήρεμη δύναμη της σύγχρονης Ελλάδας.
Η ανθρωποκεντρική διάσταση της προετοιμασίας τονίστηκε με το πρόγραμμα Πολιτισμός Αθήνα 2004, που έθετε την αγωνιστική δραστηριότητα σε ατμόσφαιρα γιορτής στην πόλη. Η ελληνική πρωτεύουσα αναμορφώθηκε αισθητά και απέκτησε ζωντανούς ρυθμούς με μουσική, χορό, θεατρικά δρώμενα, ευρηματικά παιχνίδια. Μόλις νύχτωνε, το πανηγύρι έπαιρνε άλλη μορφή, «θορυβώδη» και διασκεδαστική για τον τοπικό πληθυσμό και τους επισκέπτες…
Η δύναμη των εθελοντών
Καθώς στην Ελλάδα δεν προϋπήρχε εκτεταμένη κουλτούρα εθελοντισμού σε αντίστοιχες διοργανώσεις, κανείς δεν μπο- ρούσε να φανταστεί το εύρος και την ποιότητα της ανταπό- κρισης, όταν η Οργανωτική Επιτροπή ζήτησε να υποβληθούν αιτήσεις εθελοντικής προσφοράς – με το σλόγκαν «Θα είμαι και εγώ εκεί».
Ορισμένα κόμματα –της Αριστεράς κυρίως– τάχθηκαν κατά του εθελοντισμού στους Αγώνες και ζήτησαν να μποϊκοταριστεί το πρόγραμμα. Ένα μάλιστα μιλούσε για «εθελοντισμό της εμποροπανήγυρης που θα κουβαλάει πετσέτες και καφέδες σε μηχανές». Άλλο υποστήριξε ότι «τα προσωπικά στοιχεία των εθελοντών θα δημιουργούσαν μηχανισμό παρακολούθησης και ελέγχου χιλιάδων ανθρώπων από τις αστυνομικές αρχές». Η παρέμβασή τους δεν είχε απήχηση.
Εθελοντικό κίνημα συνεισφοράς εμφανίστηκε ήδη από τη φάση της διεκδίκησης των Αγώνων. Μόνο η εφημερίδα Τα Νέα συγκέντρωσε 64.500 ονόματα εθελοντών, από όλη την Ελλάδα, και τα παρέδωσε στην Επιτροπή. Τέσσερις από αυτούς, από το Γύθειο, την Πάτρα, τη Νίκαια και τα Βριλήσσια, συνόδευαν την ελληνική αποστολή στη Λωζάνη, όταν η ΔΟΕ ανέθεσε τους Αγώνες στην Αθήνα.
Η Γιάννα Αγγελοπούλου περιόδευσε στη χώρα για να προσελκύσει εθελοντές. Πίστευε στην αξία τους – καθώς με έναν τρόπο πρώτη εθελόντρια ήταν η ίδια που ανέλαβε ένα τιτάνιο έργο χωρίς αμοιβή…
Από 168.001 αιτήσεις –διεθνές ρεκόρ προσέλευσης ανά- λογα με τον πληθυσμό–, οι περίπου 45.000 ήταν από το εξωτερικό, από εκατόν ενενήντα χώρες, ανάμεσά τους μεγάλος αριθμός ομογενών. Νέοι και εκπρόσωποι μεγαλύτερων ηλικιών από την Ελλάδα και ομογενείς δεύτερης και τρίτης γε- νιάς ήταν πρόθυμοι να υπηρετήσουν το ολυμπιακό ιδεώδες και τη χώρα τους. Σύµφωνα µε τον αρχικό σχεδιασµό, ο αριθµός των αναγκαίων εθελοντών υπολογίστηκε στους 45.000 για τους Ολυµπιακούς και 15.000 για τους Παραολυµπιακούς Αγώνες. Οι εκτιµήσεις διορθώθηκαν µε βάση την εµπειρία από τις δοκιµαστικές διοργανώσεις, στο πλαίσιο του λεπτοµε- ρούς ελέγχου της λειτουργίας των εγκαταστάσεων.
Ο τελικός αριθµός των διαπιστευµένων εθελοντών ήταν 39.494 και για τους Παραολυµπιακούς Αγώνες 11.089. Κατηγοριοποιήθηκαν σε ειδικότητες, ανάλογα με το βιογραφικό τους, και πέρασαν από ειδική εκπαίδευση για να προσφέρουν επαρκώς τις υπηρεσίες τους. Ο χρόνος απασχόλησης του εθελοντή ήταν συνάρτηση του βιογραφικού του και του τοµέα στον οποίο θα πρόσφερε. Συνήθως 12-15 ηµέρες.
Για τους ίδιους τους εθελοντές, η εμπειρία ήταν συναρπαστική και αποδείχτηκαν κινητήρια δύναμη και ψυχή των Αγώνων. Βοηθούσαν αθλητές, επισκέπτες και θεατές κατά τη διάρκεια του πιο συναρπαστικού αθλητικού γεγονότος στον κόσμο. Βρίσκονταν παντού. Από τα γκισέ των εισιτηρίων, στα σημεία πληροφόρησης, στις εξέδρες με τις ντουντούκες υποδέχονταν τους θεατές, κατηύθυναν τους ξένους, συνέδραμαν την αστυνομία, έδιναν απαντήσεις με χαμόγελο και ευγένεια. Εκ παραλλήλου, χόρευαν στα διαλείμματα των αγωνισμάτων και συμμετείχαν στον ενθουσιασμό για τις επιδόσεις στους αγωνιστικούς χώρους…
Η Αγγελοπούλου θα γράψει μετά τους Αγώνες: «Υπήρχαν δεκάδες χιλιάδες αφοσιωμένοι άνθρωποι –ένα οργανωμένο σώμα μεγαλύτερο από το Ναυτικό ή την Αεροπορία, για να έχουμε μια τάξη μεγέθους–, που είχαν αποδείξει στην πράξη την προθυμία τους να υπηρετήσουν τη χώρα τους. Ήταν όλοι τους, για να παραφράσω τον Τζον Κένεντι, άνθρωποι που δεν ρωτούσαν τι θα έκανε η πατρίδα τους γι’ αυτούς, αλλά τι θα μπορούσαν να κάνουν οι ίδιοι για την Ελλάδα…»
Απόδημοι, Λαμπαδηδρομία, Εκεχειρία
Μεγάλη συνεισφορά στο ολυμπιακό επίτευγμα είχε η ελληνική Οµογένεια. Μέσω των Αγώνων συνδέθηκε με τις ρίζες της και ήταν παρούσα σε κάθε φάση της διεκδίκησης και της προετοιμασίας. Η στρατηγική προσέγγισης των Αποδήμων Ελλήνων από την Οργανωτική Επιτροπή βασίστηκε στην αµφίδροµη επικοινωνία με πρωτοβουλίες και δραστηριότητες σε συγκεκριµένα πλαίσια. Αξιοθαύμαστη ήταν η υποστήριξη που πρόσφεραν οι απόδημοι Έλληνες στο διεθνές σκέλος της Ολυµπιακής Λαµπα- δηδροµίας – λίγους μήνες πριν από την έναρξη των Αγώνων.
Στις 25 Μαρτίου του 2004, η πρωθιέρεια, Θάλεια Προκοπίου, παρέδωσε στον ακοντιστή Κώστα Γκατσιούδη την Ολυμπιακή Φλόγα. Η Επιτροπή πήρε τα μέτρα της ώστε να μην επαναληφθεί το προηγούμενο της τελετής Αφής του 2000, όταν εξαιτίας κακοκαιρίας η Δάδα δεν άναψε.
Έτσι ξεκίνησε, για πρώτη φορά στην ολυμπιακή παράδοση, το ταξίδι της Ολυμπιακής Φλόγας και στις πέντε ηπείρους, για να επιστρέψει στον βωμό του Ολυμπιακού Σταδίου, στις 13 Αυγούστου, για την έναρξη των Αγώνων. Μετέφερε το μήνυμα της Ιερής Εκεχειρίας και της συναδέλφωσης των λαών σε ολόκληρο τον κόσμο και για πρώτη φορά σε χώρες της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής.
Οι 12.102 λαμπαδηδρόμοι και οι πάνω από 2.000 συνοδοί τη διακίνησαν με όλα τα μέσα επί 78 συνεχείς ημέρες, για 78.000 μίλια συνολικά, σε 27 χώρες στον πλανήτη και 174 προορισμούς σε όλους τους νομούς της Ελλάδας. Η Λαμπαδηδρομία έδωσε δυναμική στους Αγώνες – ως προολυμπιακή ενέργεια κινητοποίησης και ενημέρωσης. Η διεθνής διαδρομή της ήταν η πρώτη τόσο μεγάλης κλίμακας επιχείρηση ειρήνης στην Ιστορία και είχε ιδιαίτερη αξία. Ειδικά μετά την 11η Σεπτεμβρίου επέδρασε ευεργετικά στην αποφόρτιση της ψυχο- λογίας της παγκόσμιας κοινής γνώμης.
Πήραν μέρος επώνυμοι παράγοντες και προσωπικότητες σε όλες τις χώρες που πέρασε. Αλλά και απλοί πολίτες που έγιναν συνοδοί της, από κάθε εθνικότητα, σε κάθε γωνία της Γης. Το τελετουργικό της διακίνησης σε κάθε χώρα διαμόρφωνε εντυ- πωσιακές εικόνες, με ισχυρούς συμβολισμούς πανανθρώπινης συνεργασίας. Σε συνδυασμό με το αρχαίο ελληνικό φορτίο της δι- οργάνωσης, ανέδειξε τον πανανθρώπινο πανηγυρικό χαρακτήρα της πολυήμερης διεθνούς γιορτής της Αθήνας.
Η διαδρομή της Φλόγας παγκοσμιοποίησε την επίδραση των ελληνικών Αγώνων και, ως πολιτική πρωτοβουλία, έδωσε άλλη διάσταση στην ελληνική Ολυμπιάδα. Έστειλε μήνυμα συνεργασίας και συμφιλίωσης των λαών, στις δεκαεπτά μέρες της παγκόσμιας γιορτής του αθλητισμού, που σχεδίαζε στην Αθήνα η Οργανωτική Επιτροπή. Ήταν στοιχείο που επισκίαζε και τις τελευταίες εκδηλώσεις επιφυλακτικότητας, ιδίως από βρετανικά ΜΜΕ.
Για την Εκεχειρία δραστηριοποιήθηκε ιδιαίτερα η κυβέρνηση, με τον Γ. Παπανδρέου, και ανέδειξε το αίτημα δημιουργίας Διεθνούς Κέντρου – που αποδέχθηκε και η ΔΟΕ. Σε ειδική εκδήλωση εκατόν ένας αρχηγοί κρατών, εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών, άνθρωποι των γραμμάτων και της τέχνης υπέγραψαν τη Διακήρυξη της Εκεχειρίας.
Δεν έφεραν την ειρήνη στον κόσμο, αλλά προσπάθησαν να ανοίξουν ένα μικρό παράθυρο ευκαιρίας…
ΑΥΡΙΟ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ
