Toυ Μελέτη Ρεντούμη
Η απόφαση για τη δημιουργία και τα εγκαίνια του νέου Κέντρου Κυβερνοάμυνας στο Πεντάγωνο από τον Πρωθυπουργό και τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών στον τομέα της εθνικής ασφάλειας.
Σε μια εποχή όπου οι πόλεμοι δεν διεξάγονται πλέον μόνο στη στεριά, στη θάλασσα και στον αέρα, αλλά και στο ψηφιακό πεδίο, η Ελλάδα επιχειρεί να καλύψει ένα κρίσιμο κενό και να ενισχύσει ουσιαστικά τις δυνατότητές της απέναντι στις σύγχρονες απειλές.
Η κυβερνοασφάλεια έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικότερους πυλώνες της εθνικής άμυνας. Κράτη, στρατιωτικοί οργανισμοί, ενεργειακές υποδομές, τράπεζες, δίκτυα τηλεπικοινωνιών και δημόσιες υπηρεσίες αποτελούν καθημερινά στόχους κυβερνοεπιθέσεων που προέρχονται είτε από εχθρικά κράτη είτε από οργανωμένες ομάδες κυβερνοεγκλήματος.
Οι επιθέσεις αυτές μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές οικονομικές ζημιές, να παραλύσουν κρίσιμες υποδομές ή ακόμη και να επηρεάσουν την επιχειρησιακή ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Πιο συγκεκριμένα, οι διεθνείς εξελίξεις έχουν καταδείξει ότι ο κυβερνοχώρος αποτελεί πλέον το πέμπτο πεδίο πολέμου, δίπλα στην ξηρά, τη θάλασσα, τον αέρα και το διάστημα. Η εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι επιθέσεις σε ενεργειακά δίκτυα στην Ευρώπη, αλλά και οι συνεχείς επιχειρήσεις ψηφιακής κατασκοπείας μεταξύ μεγάλων δυνάμεων έχουν αναδείξει τη σημασία ύπαρξης εξειδικευμένων κέντρων κυβερνοάμυνας με δυνατότητα παρακολούθησης, πρόληψης, ανίχνευσης και άμεσης αντίδρασης.
Υπό αυτό το πρίσμα, το νέο Κέντρο Κυβερνοάμυνας έρχεται να προσφέρει στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα των ψηφιακών απειλών.
Η συγκέντρωση εξειδικευμένου προσωπικού, προηγμένων συστημάτων παρακολούθησης και τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης σε έναν κεντρικό επιχειρησιακό κόμβο αναμένεται να αυξήσει σημαντικά την ταχύτητα αντίδρασης σε περιστατικά ασφαλείας και να βελτιώσει τη συνεργασία μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών φορέων.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια δομή που έλειπε από την ελληνική αμυντική αρχιτεκτονική σε σχέση με τις διεθνείς πρακτικές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν εδώ και χρόνια το US Cyber Command, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει αναπτύξει το National Cyber Force, ενώ χώρες όπως η Γαλλία, το Ισραήλ, η Γερμανία και η Εσθονία έχουν επενδύσει σημαντικούς πόρους στην ανάπτυξη εξειδικευμένων μονάδων κυβερνοπολέμου.
Η Ελλάδα διέθετε ήδη δομές κυβερνοασφάλειας και εξειδικευμένο προσωπικό, ωστόσο η δημιουργία ενός κεντρικού επιχειρησιακού κέντρου με στρατηγικό ρόλο αποτελεί ποιοτικό άλμα προς ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο άμυνας.
Η σημασία του νέου κέντρου γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη η γεωπολιτική θέση της χώρας. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περιοχή αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, ενώ παράλληλα αποτελεί ενεργειακό και τηλεπικοινωνιακό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου.
Αυτό σημαίνει ότι κρίσιμες υποδομές όπως δίκτυα ενέργειας, λιμάνια, αεροδρόμια, τηλεπικοινωνιακά συστήματα και χρηματοπιστωτικά δίκτυα θα πρέπει να προστατεύονται όχι μόνο από φυσικές αλλά και από ψηφιακές απειλές.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η λειτουργία του Κέντρου Κυβερνοάμυνας αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την αποτρεπτική ισχύ της χώρας. Η αποτροπή δεν αφορά μόνο την κατοχή οπλικών συστημάτων, αλλά και την ικανότητα ενός κράτους να αποτρέπει έναν αντίπαλο από το να επιτεθεί στις κρίσιμες υποδομές του. Όσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα ανίχνευσης και αντιμετώπισης μιας κυβερνοεπίθεσης, τόσο υψηλότερο γίνεται το κόστος για τον επιτιθέμενο.
Παράλληλα, το κέντρο μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας. Η ανάγκη στελέχωσης με ειδικούς στην κυβερνοασφάλεια, στην τεχνητή νοημοσύνη, στην ανάλυση δεδομένων και στα αμυντικά πληροφοριακά συστήματα αναμένεται να δημιουργήσει ένα νέο οικοσύστημα γνώσης και καινοτομίας, ενισχύοντας τη συνεργασία των Ενόπλων Δυνάμεων με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και ελληνικές τεχνολογικές εταιρείες.
Επιπλέον, η ύπαρξη μιας τέτοιας δομής ενισχύει τη θέση της Ελλάδας εντός του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι σύγχρονες στρατιωτικές συμμαχίες δίνουν πλέον ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανταλλαγή πληροφοριών κυβερνοασφάλειας και στη συλλογική αντιμετώπιση ψηφιακών απειλών. Ένα σύγχρονο εθνικό κέντρο κυβερνοάμυνας επιτρέπει στη χώρα να συμμετέχει πιο ενεργά σε κοινές επιχειρήσεις, ασκήσεις και πρωτοβουλίες κυβερνοασφάλειας.
Συμπερασματικά, το νέο Κέντρο Κυβερνοάμυνας στο Πεντάγωνο δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη στρατιωτική εγκατάσταση. Αντιπροσωπεύει τη μετάβαση της Ελλάδας σε ένα νέο μοντέλο άμυνας, όπου η προστασία των δεδομένων, των δικτύων και των κρίσιμων υποδομών αποκτά αντίστοιχη σημασία με την προστασία των συνόρων.
Σε έναν κόσμο όπου μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να προκαλέσει ζημιές αντίστοιχες με εκείνες μιας συμβατικής στρατιωτικής ενέργειας, η επένδυση στην κυβερνοάμυνα δεν είναι πολυτέλεια αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από τη διαρκή επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό, τεχνολογία και διεθνείς συνεργασίες, όμως η δημιουργία του αποτελεί αναμφίβολα ένα σημαντικό βήμα προς την ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας και της αμυντικής θωράκισης της χώρας.
Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός