Αντιπαράθεση έχει προκληθεί ανάμεσα στην εφημερίδα Documento και τον εκδοτικό οίκο Gutenberg, με αφορμή την κυκλοφορία αποσπασμάτων από το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα «Ιθάκη». Ο εκδοτικός οίκος καταγγέλλει ότι πρόκειται για παράνομη υποκλοπή ηλεκτρονικών αρχείων και έχει ήδη προβεί σε νομικές ενέργειες, ενώ από την πλευρά του το Documento απαντά κάνοντας λόγο για «απόπειρα φίμωσης» και υπερασπιζόμενο το δικαίωμα της δημοσιογραφικής κριτικής.
Aναλυτικά η ανακοίνωση του εκδοτικού οίκου:
«Ο εκδοτικός οίκος Gutenberg βρίσκεται στη δυσάρεστη θέση να υπενθυμίσει το αυτονόητο προς όλους: Η απόφαση του πότε και πώς θα δημοσιευτεί ένα έργο ή μέρος αυτού, καθώς και η αναπαραγωγή του, αφορά αποκλειστικά τον δημιουργό του και τον εκδοτικό οίκο στον οποίο έχουν εκχωρηθεί τα σχετικά δικαιώματα.
Οι διατάξεις που προστατεύουν την πνευματική ιδιοκτησία για παράνομη κτήση, αναπαραγωγή και δημοσίευση είναι σαφείς και αυστηρές.
Σε αυτό το πλαίσιο ο εκδοτικός μας οίκος ενημερώνει πως για πρώτη φορά, στη πολυετή διαδρομή μας στο χώρο του βιβλίου, αναγκαστήκαμε να προβούμε σε νομικές ενέργειες προκειμένου να σταματήσει η κυκλοφορία δημοσιευμάτων που περιέχουν αποσπάσματα του βιβλίου «ΙΘΑΚΗ» του Αλέξη Τσίπρα, τα οποία προφανώς έχουν παρανόμως αποκτηθεί μέσω υποκλοπής ηλεκτρονικών αρχείων.
Δηλώνουμε ρητά ότι ο εκδοτικός μας οίκος επιφυλάσσεται να ασκήσει, κάθε ένδικο μέσο σε περίπτωση νέων δημοσιεύσεων ή τυχόν αναδημοσιεύσεων που παραβιάζουν τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί Προστασίας της Πνευματικής Ιδιοκτησίας».
Τι απαντά το Documento
Το Documento απάντησε στον εκδοτικό οίκο:
«Το είδαμε και αυτό. Ο εκδοτικός οίκος που εκδίδει το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα «Ιθάκη», οδηγεί αύριο το Documento ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου, μετά από αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που συνοψίζονται στο εξής αίτημα: να κατεβάσουμε δημοσίευμα που κάνει κριτική σε όσα γράφει ο πρώην πρωθυπουργός στο βιβλίο του παραθέτοντας μάλιστα το σχετικό απόσπασμα. Το δημοσίευμα αφορά όσα λέει ο Αλέξης Τσίπρας για το θέμα των τηλεοπτικών αδειών και συγκεκριμένα την «αυτοκριτική» του , ότι στάθηκε επιθετικός απέναντι στους καναλάρχες.
Είναι πραγματικά λυπηρό, ο εκδοτικός οίκος Gutenberg (που κάποτε είχε στο τιμόνι της τον Γιώργο Δαρδανό), να κινείται λογοκριτικά για ένα βιβλίο του πολιτικού που υπερασπίζεται τη Δημοκρατία και την ελευθερία του λόγου, εναντίον της εφημερίδας Documento που είναι θύμα επιθέσεων και διώξεων για το θάρρος της να δημοσιογραφεί ελεύθερα και τον έχει στηρίξει επί χρόνια. Σημεία των καιρών ή των συγκεκριμένων ανθρώπων; Τελικώς η εξουσία είναι εξουσία και ο διαχρονικός της εχθρός είναι η δημοσιογραφία όταν τολμά να ασκήσει έλεγχο. Ο δε συγγραφέας της Ιθάκης θέλει τη δημοσιογραφία χώρα Λωτοφάγων.
Το αίτημα να αποσυρθεί το δημοσίευμα, επικαλείται τα πνευματικά δικαιώματα που δήθεν παραβιάζονται. Φυσικά δεν υπάρχει καμία παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων. Ο νόμος περί Πνευματικών δικαιωμάτων (Ν. 2121/1993 ) είναι σαφής:
Ο συγγραφέας ενός βιβλίου – ακόμη κι αν είναι πρωθυπουργός ή δημόσιο πρόσωπο- έχει πλήρη πνευματικά δικαιώματα επί του έργου του:
- •Κανείς δεν μπορεί να αναπαράγει, διανέμει, ή δημοσιεύει αποσπάσματα πέραν του επιτρεπτού χωρίς άδεια. Από αυτό εξαιρείται μόνο η παράθεση σύντομων αποσπασμάτων για λόγους κριτικής, ανάλυσης, ενημέρωσης ή εκπαίδευσης, υπό την προϋπόθεση ότι:
- γίνεται καλή τη πίστει (όχι για εμπορική εκμετάλλευση),
- αναφέρεται η πηγή και το όνομα του συγγραφέα,
- και δεν θίγεται η κανονική εκμετάλλευση του έργου.
Επιπλέον σε ό,τι αφορά τα πολιτικά πρόσωπα και μάλιστα έναν πρώην πρωθυπουργό υπερτερεί το δημόσιο συμφέρον και το δημόσιο πρόσωπο.
Όταν το έργο (π.χ. βιογραφία ή απομνημονεύματα) αφορά γεγονότα δημόσιας ζωής, πολιτικές αποφάσεις, ή ιστορικά θέματα, τότε το δικαίωμα του κοινού στην ενημέρωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Η νομολογία (ΕΔΔΑ και ελληνικά δικαστήρια) δέχεται ότι:
- Οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ μπορούν να δημοσιεύσουν αποσπάσματα αναγκαία για την ενημέρωση του κοινού, χωρίς αυτό να θεωρείται παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων.
- Ειδικά αν τα αποσπάσματα χρησιμοποιούνται για κριτική ή ανάλυση πολιτικής συμπεριφοράς, ιστορική τεκμηρίωση, ή σχολιασμό, το δημόσιο συμφέρον υπερισχύει.
Ο συγγραφέας (ειδικά ο πρωθυπουργός – συγγραφέας) δεν μπορεί να απαγορεύσει:
- Τη δημοσίευση σύντομων αποσπασμάτων για ενημέρωση ή σχολιασμό.
- Την αναφορά ή παράθεση στοιχείων που αφορούν δημόσια γεγονότα ή δηλώσεις του.
Είναι καθαρό, πως τα ασφαλιστικά μέτρα δεν έχουν κανένα νομικό έρεισμα. Αντιθέτως, εξυπηρετούν την προσπάθεια φίμωσης και ελέγχου του δημοσιογράφου. Εδώ και μέρες Μέσα Ενημέρωσης δημοσιεύουν περιεχόμενο του βιβλίου που ευνοεί την ωραιοποιημένη εικόνα που επιθυμεί ο συγγραφέας και ο εκδοτικός οίκος. Ως Documento, εφημερίδα έρευνας, άποψης και διεισδυτικής ματιάς, δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τον Αλέξη Τσίπρα ως κονφερασιέ ή ινφλούεσερ που θέλει να πουλήσει βιβλία. Τον αντιμετωπίζουμε ως ιστορικό πρόσωπο που καταθέτει την άποψή και θα κριθεί εκ των πραγμάτων για αυτή.
Ξέρουμε ότι ενοχλούμε. Ξέρουμε ότι χαλάμε το rebranding, όχι την πώληση. Αλλά έτσι πρέπει να είναι η δημοσιογραφία. Σκύλος του δημοσίου συμφέροντος. Όχι Σκύλλα και Χάρυβδη σε ένα παραμύθι, για να περάσουμε εμείς καλά και αυτός καλύτερα.»
