Των Γρηγόρη Γεροτζιάφα και Δέσποινας Σίνου
Α. Grigoris Gerotziafas καθηγητής Ιατρικής σχολής Δημόσιου Πανεπιστήμιου της Γαλλίας- Université Sorbonne Paris
Μεταφέρω εδώ αυτολεξεί τη διατύπωση του κ. Αθανασιάδη (στέλεχος της ΕΛΑΣ), όπως την άκουσα στην εκπομπή του κ. Μεληγγώνη:
«Στη Γαλλία επιτρέπεται να ιδρύονται ιδιωτικά πανεπιστήμια. Ας πούμε, επιτρέπεται να ιδρύονται ιδιωτικές Ιατρικές. Ξέρετε πόσες υπάρχουν; Μία, στη Lille.»
Για την αποκατάσταση της ιστορικής και θεσμικής αλήθειας: η μοναδική ιδιωτική ιατρική σχολή της Γαλλίας —η Faculté de Médecine, Maïeutique, Sciences de la Santé (FMMS) του Καθολικού Πανεπιστημίου της Lille— δεν είναι προϊόν κάποιας πρόσφατης νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης. Ιδρύθηκε το 1876, δυνάμει του γαλλικού νόμου του 1875 για την ελευθερία της ανώτατης εκπαίδευσης, στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης ιστορικής συγκυρίας: της αντίδρασης των καθολικών βιομηχάνων και αστών του Nord απέναντι στον θετικισμό και τον αντικληρικαλισμό της νεοσύστατης Τρίτης Δημοκρατίας, μετά την ήττα του 1870-71 και την Κομμούνα του Παρισιού.
Πρόκειται δηλαδή για θεσμό 150 ετών, όχι για δείγμα σύγχρονης εμπορευματοποίησης της ανώτατης εκπαίδευσης.
Το καθεστώς της FMMS είναι επίσης νομικά σαφές και ελεγχόμενο: υπάγεται στον χαρακτηρισμό EESPIG (Établissement d’Enseignement Supérieur Privé d’Intérêt Général), θεσμό που καθιερώθηκε με τον νόμο Fioraso του 2013 ακριβώς για να διαχωρίσει τα μη κερδοσκοπικά ιδρύματα δημοσίου συμφέροντος —χωρίς μετόχους, με πολυετή σύμβαση με το κράτος και τακτικό έλεγχο— από τον αναδυόμενο κερδοσκοπικό ιδιωτικό τομέα. Τα πτυχία της, εξάλλου, εκδίδονται σε σύμπραξη με το δημόσιο Πανεπιστήμιο της Lille και έχουν πανομοιότυπη κρατική ισχύ.
Καθώς ο κ. Αθανασιάδης είναι καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, όφειλε να γνωρίζει —ή τουλάχιστον να είχε ερευνήσει πριν μιλήσει δημόσια— το κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο του τέλους του 19ου αιώνα που οδήγησε στην ίδρυση καθολικών σχολών, πανεπιστημίων και νοσοκομείων στη Γαλλία. Δεν το έκανε, και έτσι παραπληροφορεί —συνειδητά ή όχι— τους τηλεθεατές, παρουσιάζοντας ως τεκμήριο μιας σύγχρονης πολιτικής επιλογής ό,τι στην πραγματικότητα είναι απολίθωμα μιας εντελώς διαφορετικής ιστορικής στιγμής.
Ας ονομάσουμε τα πράγματα με το όνομά τους: προβάλλοντας την μισή αλήθεια, ο κ. Αθανασιάδης, ως στέλεχος της ΕΛΑΣ διαπράττει λαθροχειρία επιχειρήματος —μεταφέρει και εστιάζει τη συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στις ιδιωτικές ιατρικές σχολές, ενώ στην Ελλάδα το επίκεντρο της νεοφιλελεύθερης αντιμεταρρύθμισης στην ανώτατη εκπαίδευση είναι ακριβώς οι ιδιωτικές Ιατρικές και Νομικές Σχολές.
Η Γαλλία παραμένει, ακόμη και σήμερα, αντιπαράδειγμα: το Γαλλικό ιδιωτικό πανεπιστημιακό τοπίο αφορά κατά κύριο λόγο σχολές management και εμπορικές σχολές. Για ιδιωτικές ιατρικές σχολές δεν γίνεται καν συζήτηση —ούτε στους πιο ριζοσπαστικούς νεοφιλελεύθερους ακαδημαϊκούς κύκλους της χώρας.
Το να αποφασίζει πολιτικά η ΕΛΑΣ να στηρίξει και να βελτιώσει τον νόμο Πιερρακάκη και τη λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημιακών Ιατρικών και Νομικών Σχολών στην Ελλάδα, είναι δικαίωμά της.
Το να βγαίνουν τα στελέχη της στις τηλεοράσεις υποστηρίζοντας τα ακριβώς αντίθετα από όσα υποστήριζαν μέχρι προχθές, είναι δικό τους πολιτικό —και κυρίως προσωπικό— πρόβλημα.
Το να πιστεύουν ότι στους περίπου 6.000 φοιτητές (και στις οικογένειές τους) που κατ’ εκτίμηση έχουν εγγραφεί στα πανεπιστήμια του νόμου Πιερρακάκη θα βρουν εκλογική πελατεία, είναι επίσης δικό τους πρόβλημα πολιτικού σχεδιασμού.
Ας βρίσκουν σοφιστείες για νόμους που δεν πρόκειται να ανατραπούν· δημοκρατία έχουμε, προς το παρόν.
Αλλά να πουλάνε παραμύθια στον κόσμο για ιδιωτικές ιατρικές σχολές σε χώρες σαν την Γαλλία — Basta.
Β. Despina Sinou καθηγήτρια στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο της Γαλλίας- Université Sorbonne Paris Nord
Ο Grigoris Gerotziafas κι εγώ υπηρετούμε χρόνια στο γαλλικό δημόσιο πανεπιστήμιο, όχι μόνο ως διδάσκοντες αλλά και από διοικητικές θέσεις ευθύνης. Γνωρίζουμε επομένως καλά το νομικό πλαίσιο. Το να ακούγεται από επίσημα ή δημοσιογραφικά χείλη, όπως το βλέπω κατά κόρον να γίνεται από χτες, ότι στη Γαλλία υπάρχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια, είναι το λιγότερο αστοχία και παραπληροφόρηση. Στη Γαλλία βάσει του νόμου υπάρχουν μόνο δημόσια πανεπιστήμια – τα ιδιωτικά απαγορεύονται. Αυτά που επιτρέπεται να λειτουργούν είναι τα καθολικά ινστιτούτα – κάποια από τα οποία φέρουν καταχρηστικά στην ταμπέλα τους το όνομα “πανεπιστήμιο”, τα περισσότερα ονομάζονται “ελεύθερες σχολές” – και οι τεχνικές και εμπορικές σχολές (αντίστοιχες με τα δικά μας ΙΕΚ). Αντίστοιχα με την Ιατρική της Λιλ που αναφέρεται στη συνέντευξη υπάρχει και η Ελεύθερη Νομική Σχολή της Λιλ. Κανένας στη Γαλλία δε θα ισχυριστεί ότι πρόκειται για πανεπιστήμια. Τα πτυχία των ιδιωτικών αυτών ιδρυμάτων, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν αναγνωρίζονται καν από το κράτος και φυσικά κανένα από αυτά δεν παράγει έρευνα ούτε διδακτορικά. Δεν ελέγχονται και δε χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Παιδείας, παρά μόνο από τους ιδιωτικούς φορείς με βάση το εκάστοτε ιδιοκτησιακό καθεστώς (Καθολική Εκκλησία, επιχειρηματικοί όμιλοι κτλ.). Το να παρουσιάζεται επομένως η Γαλλία ως παράδειγμα ισότιμης συνύπαρξης ιδιωτικού-δημοσίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι σοβαρό σφάλμα που πρέπει να αποκατασταθεί.
Για να δει κανείς τη διαφορά στη νοοτροπία: ενώ εμείς επαναφέρουμε στη συζήτηση τα ιδιωτικά και κατά πόσο δεν είναι καλό να τα πειράξουμε, στη Γαλλία των μηδενικών διδάκτρων και στα μεταπτυχιακά αυτή τη στιγμή η συζήτηση επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο τα δημόσια πανεπιστήμια θα παρακάμψουν το νέο νόμο του Μακρόν που επιφέρει αθέμιτη διάκριση μεταξύ Ευρωπαίων φοιτητών και φοιτητών τρίτων χωρών, επιβάλλοντας στους τελευταίους υπέρογκα έξοδα εγγραφής (5.000 € και πάνω). Πανεπιστήμια όπως η Σορβόνη (του Γρηγόρη) και το Sorbonne Paris Nord (το δικό μου) έχουν αποφασίσει να μην εφαρμόσουν το νέο νόμο επικαλούμενα το αυτοδιοίκητο και αυτό παρά τις απειλές του υπουργείου για μείωση της χρηματοδότησής μας. Στην Ελλάδα βέβαια τα παχυλά δίδακτρα στα μεταπτυχιακά των δημοσίων πέρασαν σχεδόν αμαχητί και έχουν γίνει πλέον θεσμός.
Και κάτι τελευταίο: η μονομερής επίκληση του ευρωπαϊκού δικαίου ως δικαιολογητική βάση για την εδραίωση ενός αμφίβολης νομιμότητας status quo είναι έωλη και πολιτικά και νομικά. Το ευρωπαϊκό δίκαιο έχει και άλλες διατάξεις και η “ασφάλεια δικαίου” πολλές ερμηνείες. Αλλά γι’ αυτά θα επανέλθω…
