Του Γιώργου Καρελιά

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μακρά ιστορία. Είναι το παλιότερο κόμμα από όσα έφτασαν στην εξουσία στο μισό αιώνα της Μεταπολίτευσης. Όμως, ακόμα και τα «ιστορικά» κόμματα κάποτε εξαφανίζονται, όταν οι συνθήκες αλλάξουν.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν το πρώτο κόμμα της παραδοσιακής Αριστεράς που έφτασε στην κυβέρνηση. Το επίτευγμα ήταν πολύ μεγάλων διαστάσεων, αν συνυπολογίσουμε ότι επί δεκαετίες αυτός κομματικός χώρος περιστρεφόταν γύρω από το 3% και άλλοτε έμπαινε και άλλοτε όχι στη Βουλή.

Το επίτευγμα ήταν συγκυριακό και οφειλόταν σε δύο παράγοντες.

Πρώτον, στην κρίση που ξέσπασε το 2009 και ταρακούνησε τα δύο μέχρι τότε παραδοσιακά κόμματα εξουσίας, ΝΔ και ΠΑΣΟΚ. Και

Δεύτερον, στην «αύρα» του Αλέξη Τσίπρα, του νεότερου Έλληνα πολιτικού που έγινε πρωθυπουργός.

Και οι δύο αυτοί λόγοι εξέλιπαν το 2019 και το 2023. Η κρίση έφυγε, για την ακρίβεια δεν ήταν όπως στη δεκαετία 2009-2019. Και όπως προηγουμένως τιμωρήθηκαν η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ μεταξύ 2009-2014, ήρθε και η ώρα τιμωρίας του ΣΥΡΙΖΑ. Τίποτα δεν είναι περίεργο ούτε ανεξήγητο.

Η ευκαιρία για ένα «νέο» ΣΥΡΙΖΑ χάθηκε τον Ιούλιο του 2023, όταν ο Τσίπρας, υπό το βάρος της βαριάς ήττας, παραιτήθηκε. «Παραμέρισε», όπως είπε, για να έρθει το «νέο κύμα» του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά αυτό δεν ήρθε ποτέ. Ήρθε ο Στέφανος Κασσελάκης και μετά η κατηφόρα.

Μεταξύ 2023 και 2025 έχασε και το ΠΑΣΟΚ την ευκαιρία να γίνει ξανά υπολογίσιμο κόμμα, που θα μπορούσε να σταθεί με αξιώσεις απέναντι στη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη. Οι δύο βασικοί του αντίπαλοι (ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ) υποχωρούσαν και το ΠΑΣΟΚ καρκινοβατούσε. Οι λόγοι έχουν αναλυθεί, δεν έχει νόημα η επανάληψή τους.

Σήμερα βρισκόμαστε σε άλλη φάση. Δύο νέα κόμματα (Τσίπρα και Καρυστιανού) έχουν ιδρυθεί κι ενός άλλου (Σαμαρά) επίκειται η ίδρυση. Και το μόνο που μένει να απαντηθεί είναι πόση ζημιά θα προκαλέσουν στη ΝΔ και  αν θα είναι τόση που θα αφαιρέσει από τον κ. Μητσοτάκη τον πολυπόθητο στόχο της τρίτης θητείας.

Η επανάκαμψη του Αλέξη Τσίπρα έχει τρεις επιπτώσεις στο πολιτικό σκηνικό:

Πρώτον, διαλύει το πρώην κόμμα του, τον ΣΥΡΙΖΑ, που αυτές τις μέρες παλεύει να κρατήσει το κεφάλι του έξω από το νερό.

Δεύτερον, αφαιρεί «με το καλημέρα» από το ΠΑΣΟΚ τη δεύτερη θέση. Βεβαίως, αυτό μένει να πιστοποιηθεί από τις δημοσκοπικές κάλπες του φθινοπώρου. Όμως, στο ΠΑΣΟΚ ουδείς πλέον μιλάει για (εκλογική) «νίκη με μια ψήφο διαφορά», αλλά κοιτάζουν τη διαφορά του από τη δεύτερη ΕΛ.Α.Σ. Και

Τρίτον, αν η σημερινή εικόνα διατηρηθεί και το φθινόπωρο, ο πρώην πρωθυπουργός καθίσταται, ντε φάκτο πλέον, βασικός αντίπαλος του σημερινού.

Όσα συμβαίνουν στον ΣΥΡΙΖΑ είναι αντανάκλαση αυτής της εικόνας. Τα στελέχη του δεν μπορούν να πάνε κόντρα στη διάθεση των ψηφοφόρων, οι οποίοι μετακινούνται μαζικά προς το νεότευκτο κόμμα του κ. Τσίπρα. Γι’ αυτό και οι βουλευτές, οι οποίοι βλέπουν ήδη προς τα πού πάει το πράγμα, είτε παραιτούνται είτε ανεξαρτητοποιούνται, με την προσδοκία ότι θα γίνουν δεκτοί στον κόμμα του πρώην πρωθυπουργού.

Κι επειδή εκεί δεν θα γίνουν δεκτοί όλοι, στον εναπομείναντα ΣΥΡΙΖΑ γίνεται προσπάθεια να σωθεί ό,τι σώζεται. Η εκλογή της Ρένας Δούρου από ελάχιστους βουλευτές, η αποτυχία, για δεύτερη φορά, του Παύλου Πολάκη να γίνει αρχηγός και η φόρμουλα της «συλλογικής ηγεσίας», που εμπνεύστηκε ο Νίκος Παππάς, είναι τα τελευταία «σπαράγματα» ενός ιστορικού κομματικού χώρου. Ο οποίος στις επόμενες εκλογές θα παλέψει για την είσοδό του στη Βουλή, επανερχόμενος στην προ του 2009 κατάσταση, όταν κυνηγούσε του όριο του 3%.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μακρά ιστορία. Είναι το παλιότερο κόμμα από όσα έφτασαν στην εξουσία στο μισό αιώνα της Μεταπολίτευσης. Όμως, ακόμα και τα «ιστορικά» κόμματα κάποτε εξαφανίζονται, όταν οι συνθήκες αλλάξουν (πιο γνωστό παράδειγμα είναι η κραταιά-και προδικτατορικά- Ένωση Κέντρου, που εξαφανίστηκε στη Μεταπολίτευση).

Οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Διότι ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε την κατιούσα μετά την αποχώρηση του τελευταίου ηγέτη του (2023) και σήμερα, μετά την επιστροφή του, αντιμετωπίζει το φάσμα της εξαφάνισης. Ό,τι και να λέμε, η σημασία του προσώπου είναι καθοριστική στην ελληνική πολιτική ζωή, ακόμα και στην Αριστερά.  Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπόρεσε χωρίς τον Τσίπρα και μάλλον περιθωριοποιείται με την επανάκαμψή του σε άλλο ρόλο. Οι ψηφοφόροι του έχουν φύγει και γι’ αυτό φεύγουν οι βουλευτές και τα άλλα στελέχη.

Και όσοι μένουν και δίνουν την (τελευταία;) μάχη; Γι’ αυτούς την κατάσταση φαίνεται να περιγράφουν οι τέσσερις λέξεις του ποιητή: «Για ένα πουκάμισο αδειανό…».

ΑΠΟ ΤΟ IEIDISEIS.GR