Του Γιώργου Καρελιά
Τι δεν θα έκανε σήμερα ο Ανδρέας Παπανδρέου. Μερικές υπενθυμίσεις με αφορμή τα τριάντα χρόνια από τον θάνατό του.
Το σύνθημα «Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς» δονούσε τις εκδηλώσεις του ΠΑΣΟΚ τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια μετά το θάνατό του. Σιγά-σιγά ατόνησε.
Όμως, ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν έπαψε ποτέ να είναι πολιτικά «παρών». Κάθε χρόνο, με αφορμή τρεις επετείους(της γέννησης , του θανάτου του και της ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ), πλημμυρίζει η επικαιρότητα από τη μορφή του. Με κάθε λογής αφιερώματα.
Η πολιτική δράση και το έργο του δίνουν αφορμές όχι μόνο στο κόμμα του.
Εκ δεξιών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κάνει αναφορές στη «δεκαετία του ‘80».Αρνητικά επιχειρεί να την περιγράψει, αλλά εις μάτην. Δεν υποβαθμίζεται, διότι έχει καταγραφεί στην ιστορική μνήμη ως κάτι το ξεχωριστό, στα όρια του μύθου. Ειδικά η τετραετία 1981-1985 εξηγεί αυτό το φαινόμενο.
Εξ αριστερών, ο Αλέξης Τσίπρας δεν κρύβει ότι προσπαθεί να τον μιμηθεί και να τον αντιγράψει.
EUROKINISSI
Σήμερα συμπληρώνονται 30 χρόνια από το θάνατό του. Κι αν μένει κάτι που αξίζει να απαντηθεί είναι ένα ερώτημα με δύο συναφή σκέλη:
1.Τι κάνει σήμερα- ή εδώ και χρόνια- το δημιούργημά του, το ΠΑΣΟΚ, αλλά και ευρύτερα η αποκαλούμενη προοδευτική παράταξη, την οποία ο ίδιος επαναθεμελίωσε και την κατέστησε ισότιμη στον πολιτικό ανταγωνισμό και παράταξη εξουσίας επί τρεις δεκαετίες; Και
2.Τι(δεν) θα έκανε σήμερα ο Ανδρέας;
Η απάντηση είναι κοινή και στα δύο ερωτήματα.
Πρώτον, στην πολιτική πρέπει να ξέρεις ποιος είναι ο αντίπαλός σου, να το λες στον κόσμο, ώστε να μην είναι μπερδεμένος όταν φτάνει στην κάλπη.
Δεύτερον, πρέπει, επίσης, να λες ποιος(θα) είναι σύμμαχός σου, αν χρειαστείς στήριγμα για να σχηματίσεις κυβέρνηση.
Τι συμβαίνει με το ΠΑΣΟΚ τα τελευταία 15 χρόνια; Μετά το σοκ που υπέστη, όταν διαχειρίστηκε μόνο του τη χρεοκοπία(2009-2011), τη συγκυβέρνηση με τη ΝΔ(2012-2014) και τη «φυγή» του μεγαλύτερου κομματιού της εκλογικής του βάσης προς τον ΣΥΡΙΖΑ(2012-2019), έχασε τον προσανατολισμό του και δεν έχει πια χαρακτηριστικά του κόμματος εξουσίας. Κάνει διμέτωπο-και εσχάτως σχεδόν μονομέτωπο εναντίον της ΕΛ.Α.Σ του Τσίπρα- με αποτέλεσμα να αδυνατεί να προσελκύσει τις μεγάλες μάζες των πρώην ψηφοφόρων του. Ο ιδρυτής του δεν(θα) έκανε τίποτα από αυτά.
Τι συμβαίνει ευρύτερα με την προοδευτική παράταξη, της οποίας ο Ανδρέας έγινε ηγέτης της και την έκανε κυβερνώσα δύναμη; Είναι πολυδιασπασμένη και κανένα από τα δύο βασικά κομμάτια της, η Κεντροαριστερά και η Αριστερά, δεν επιδίωξε συνειδητά την επανένωσή της, ώστε να καταφέρει να σταθεί ισότιμα απέναντι στην κυβερνώσα ΝΔ. Το ΠΑΣΟΚ και η νεότευκτη ΕΛ.Α.Σ του Τσίπρα θεωρητικά έχουν κοινό αντίπαλο τη ΝΔ, αλλά ουσιαστικά θα δώσουν μάχη για τη μεταξύ τους επικράτηση. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ κλείνουν το μάτι σε νέα κυβερνητική συνεργασία με τη ΝΔ. Και στελέχη της ΕΛ.Α.Σ λένε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν είναι όμορο κόμμα και προτείνουν την αυτοδιάλυσή του. Ο Ανδρέας δεν θα έκανε τίποτα από αυτά. Θα έπαιρνε μαζί του τον κόσμο της άλλης(όμορης) πλευράς.
Το έκανε, όταν χρειαζόταν, παραμερίζοντας πολιτικές συγκρούσεις και προσωπικές πικρίες. Όπως τις παραμονές των εκλογών του 1993, όταν παραμέρισε όσα υπέστη την περίοδο του 1989, απευθύνθηκε στον κόσμο της Αριστεράς, τον(ξανα)πήρε μαζί του και επανήλθε στην πρωθυπουργία θριαμβευτής(47%).
Ιδού πώς έκανε αυτήν την «πρόσκληση» μέσω της συνέντευξης που μου είχε δώσει για την τότε ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ.
Συνέντευξη στον Γ. Καρελιά για την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ Αρχείο Γ. Καρελιά
Βεβαίως, οι σημερινοί «διάδοχοί» του δεν έχουν, ούτε κατ’ ελάχιστον, το ηγετικό διαμέτρημα του Ανδρέα. Όμως, μπορούν να «κλέψουν» κάτι από την κληρονομιά του. Και να ακολουθήσουν το παράδειγμά του. ‘Έστω κάποιες από τις πράξεις του. Διότι, εντέλει, αυτό είναι που μετράει. Όπως έχει πει ο Σαρτρ, «δεν υπάρχει άλλη πραγματικότητα από την πράξη».
Για να παραφράσουμε το σύνθημα που προτάξαμε στην αρχή, ο Ανδρέας (εξακολουθεί να) «ζει», όλοι επικαλούνται το παράδειγμα και το έργο του. Αλλά δεν το ακολουθούν, δεν τους «οδηγεί».
Ο Γάλλος σοσιαλιστής Ζαν Ζορές είχε πει: «Από τους βωμούς του παρελθόντος πάρε τη φλόγα, όχι τις στάχτες». Φλόγα δεν υπάρχει. Οι σημερινοί φαίνεται να προτιμούν τις στάχτες…
ΑΠΟ ΤΟ NEWS 24 7