«Η τελειότητα επιτυγχάνεται όχι όταν δεν υπάρχει τίποτα να προσθέσεις, αλλά όταν δεν υπάρχει τίποτα να αφαιρέσεις». Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, Γάλλος συγγραφέας
Η μαγεία της τελετής Έναρξης
Το τελικό και μεγαλύτερο στοίχημα της Επιτροπής ΑΘΗΝΑ 2004, πριν αρχίσει το αγωνιστικό πρόγραμμα, ήταν η τελετή Έναρξης των Αγώνων. Θα έκρινε πολλά ως πρώτη και κρίσιμη αξιολόγηση της προσπάθειας που προηγήθηκε.
Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου ως σκηνοθέτης, ο Γ. Κουμεντάκης ως μουσικός διευθυντής και ο Τίτος Κομνηνός ως συντονιστής της τελετής πέτυχαν πολλούς άθλους σε ομόκεντρους κύκλους εκείνο το βράδυ.
Οι πρόβες κράτησαν δύο χρόνια και έγιναν μυστικά –ακόμη και στο εξωτερικό– και κεκλεισμένων των θυρών. Έπρεπε να συντονιστούν εκατοντάδες άνθρωποι για να μην υπάρξει απειροελάχιστη πιθανότητα λάθους, ειδικά με τα «μαγικά» της τελετής και τους αιωρούμενους καλλιτέχνες.
Με βασικό χρώμα το λευκό της ελληνικής γλυπτικής, με λιτές και ταυτόχρονα μεγαλοφυούς σύλληψης παραστάσεις δομημένες με αρμονία και συμμετρία εκτυλίχθηκε ολόκληρη η ελληνική ιστορία από την αρχαιότητα.
Ο Παπαϊωάννου, με έμπνευση, δημιουργικότητα και υψηλή αισθητική, δικαίωσε την Αγγελοπούλου για την επιλογή της.
Η δουλειά του επεκτάθηκε και στην ίδια: Τι θα φορέσει και πώς θα ανέβει τα σκαλοπάτια μέχρι το βήμα για την ομιλία της.
Είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος το αποτέλεσμα της τεχνικής, της ευρηματικότητας και τον όγκο των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν.
Για τη μετατροπή του σταδίου σε κανονική λίμνη χρειάστηκαν 2.162.000 λίτρα νερού, που κάλυπταν επιφάνεια 9.645 τετραγωνικών μέτρων. Γέμιζε με νερό, σε έξι ώρες, αλλά για την αποστράγγιση –από δέκα βαλβίδες διαμέτρου μισού μέτρου η καθεμία–, απαιτήθηκαν μόλις τρία λεπτά. Το νερό αποθηκεύτηκε σε μια περιμετρική τάφρο.
Απαιτήθηκαν 450 κυβικά μέτρα φυσικού αερίου για την ανάφλεξη των Ολυμπιακών Κύκλων. Οι κυλιόμενες πλατφόρμες είχαν συνολική δυνατότητα μεταφοράς φορτίου 120.000 κιλών. Για τα κοστούμια χρειάστηκαν 10.000 μέτρα υφάσματος,
2.000 λίτρα κόλλας, 15 χιλιόμετρα κλωστής, 7.152 ζευγάρια κάλτσες, 4.000 ζευγάρια παπούτσια.
Για τον ήχο περισσότερα από 370 ηχεία, ισχύος 859.900 watt, με 480 ενισχυτές και 20.000 μέτρα καλωδίου ηχητικής εγκατάστασης, και για τον φωτισμό 1.838 θεατρικοί προβολείς. Όταν τελείωσαν οι πρόβες και οι δοκιμές, οι ενημερωμένοι γνώριζαν ότι η Αθήνα ήταν πραγματικά έτοιμη για τους Αγώνες.
Η μαγεία μιας νύχτας
Στις 20:45 της 13ης Αυγούστου 2004 άρχισε το πρόγραμμα που καθήλωσε τον πλανήτη. Δισεκατομμύρια θεατές σε όλο τον κόσμο είδαν στην τηλεόραση την τελετή που συμπύκνωσε τρεις ελληνικές χιλιετίες, από την αρχαία Ολυμπία ως την Καλογρέζα. Θεοί, ήρωες, συμβολισμοί, αλληγορίες και κορωνίδα το πνεύμα του Ολυμπισμού: ευγενής άμιλλα και ειρήνη.
Δύο τυμπανιστές –ένας στο Ολυμπιακό Στάδιο και ένας τριακόσια χιλιόμετρα μακριά, στην Αρχαία Ολυμπία– εκκίνησαν την τελετή με τον χτύπο ανθρώπινης καρδιάς, ως αντίστροφη μέτρηση: «Αθήνα, ακούει την καρδιά σου όλη η Γη».
Το ολυμπιακό Ζεϊμπέκικο του Δία του Σταύρου Ξαρχάκου άνοιξε την αυλαία μπροστά σε περισσότερους από 73. 000 θεατές στο Ολυμπιακό Στάδιο και έβαλε φωτιά στις καρδιές των ανθρώπων σε ολόκληρο τον πλανήτη. Για περισσότερες από τρεις ώρες η ατμόσφαιρα ήταν μαγική – ελληνολατρική και παγκοσμιοποιημένη ταυτόχρονα. Με υψηλή καλλιτεχνική αξία και σπουδαία μηνύματα, που έφταναν καταιγιστικά στους θεατές και τους τηλεθεατές όπου Γης.
Η Αγγελοπούλου τούς καλωσόρισε. «Η Ελλάδα είναι εδώ! Είμαστε έτοιμοι! Μαζί γράφουμε ένα νέο και υπέροχο κεφάλαιο στην ιστορία των Αγώνων. Ολυμπιακοί Αγώνες, καλώς ορίσατε στην πατρίδα σας!»
Μπήκε στο στάδιο ο Νίκος Γκάλης με την Ολυμπιακή Δάδα που από χέρι σε χέρι –Μίμης Δομάζος, Βούλα Πατουλίδου, Κάχι Καχιασβίλι, Ιωάννης Μελισσανίδης– έφτασε στον Νίκο Κακλαμανάκη: Ανέβηκε στον βωμό, την ακούμπησε, και ο παγκόσμιος ουρανός πήρε φωτιά.
Το υπερθέαμα ολοκληρώθηκε με την παρέλαση των αντιπροσωπειών: Παρέλασαν 10.625 αθλητές, 5.501 προπονητές και σύνοδοι από 202 χώρες.
Αρχηγός της ελληνικής αποστολής ήταν ο Γιάννης Παπαδογιαννάκης και σημαιοφόρος ο Πύρρος Δήμας. Το ρολόι έδειχνε 12:06 της 14ης Αυγούστου όταν έληξε η τελετή.
Τα βλέμματα πλέον στράφηκαν στους αγωνιστικούς χώρους.
Στην κορυφή του πλανήτη
Με την ολοκλήρωση της τελετής Έναρξης, τα παγκόσμια ΜΜΕ έδωσαν το Χρυσό Μετάλλιο οργάνωσης στη χώρα που αμφισβητήθηκε όσο καμία άλλη για την ικανότητά της να διαχειριστεί αυτό το κολοσσιαίο εγχείρημα. Σε ολόκληρο τον πλανήτη αποθέωσαν την Ελλάδα γι’ αυτό που έδειξε. Σύμφωνα με τη σταχυολόγηση «Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 και τα ΜΜΕ» που έκανε ο Α. Χ. Δούμας, τα σημαντικότερα ΜΜΕ του πλανήτη πλειοδότησαν:
BBC: Μια γενναιόδωρη τελετή Έναρξης. Reuters: Η μεγαλύτερη παράσταση στη Γη. CNN: Αστραφτερή έναρξη των Αγώνων.
N.Y. Times: Καθαρτικός θρίαμβος ενός έθνους. Liberation: Οι Αγώνες επιστρέφουν στον Όλυμπο. Corriere della Serra: Παρέλαση ειρήνης.
Republica: Όλα ξεκινούν από τη θάλασσα – Η Ελλάδα έβαλε φωτιά στη φαντασία του κόσμου.
Μετά από έντεκα μέρες και δεκαεφτά νύχτες σε μια εξίσου εντυπωσιακή τελετή Λήξης, η δεκάχρονη Φωτεινή έσβησε, με ένα φύσημα, την Ολυμπιακή Φλόγα του σταδίου και οι Αγώνες της Αθήνας πέρασαν στην Ιστορία.
Ο πρόεδρος της ΔΟΕ, Ζακ Ρογκ, επιβράβευσε με ενθουσιασμό τη διοργάνωση μιλώντας στη γλώσσα της: «Έλληνες φίλοι, κερδίσατε! Πετύχατε με λαμπρότητα τον δύσκολο στόχο της διοργάνωσης των Αγώνων». Και έκλεισε την ομιλία του πάλι στα ελληνικά: «Ευχαριστούμε, Αθήνα, ευχαριστούμε, Ελλάδα».
Ακολούθησε τρικούβερτο ελληνικό γλέντι.
Ανακουφισμένη η Γιάννα Αγγελοπούλου χόρεψε με τους θεατές στις κερκίδες. Ο σταυρός του μαρτυρίου που σήκωνε για τέσσερα χρόνια έγινε γνωστός μερικές μέρες αργότερα και τελικά την έστειλε σε ένα νοσοκομείο της Ελβετίας. Όπως έγραφε ο Γκολ Βιντάλ: «Κανείς άθλος δεν μένει ατιμώρητος».
«Αθήνα, συγγνώμη»
Μετά το τέλος των Αγώνων πολλά διεθνή ΜΜΕ ζήτησαν συγγνώμη από την Αθήνα για τα δημοσιεύματα που την αμφισβητούσαν.
Είναι χαρακτηριστική η στάση του CNN: «Συγγνώμη για τον τρόπο που ενεργήσαμε… κάναμε λάθος». Ή της La Republica:
«Χαρήκαμε που σας γνωρίσαμε». Το Έθνος συνόψισε την επο- μένη: «Ευχαριστώ και συγγνώμη από κάθε γωνία του κόσμου».
Ήταν η καλύτερη διοργάνωση όλων των εποχών.
Η δήμαρχος Αθηναίων Ντόρα Μπακογιάννη παρέδωσε την Ολυμπιακή Σημαία στον εκπρόσωπο του Πεκίνου για τους 29ους Αγώνες. Δύο πανάρχαιοι πολιτισμοί διαδοχικά στην ίδια κούρσα.
Οι Κινέζοι παρέλαβαν τον πήχη πολύ ψηλά.
Οι 28οι Ολυμπιακοί Αγώνες υπήρξαν πράγματι μεγάλη αθλητική γιορτή της ανθρωπότητας και ολοκληρώθηκε με πολλά ρεκόρ. Εκπροσωπήθηκαν 202 χώρες, περισσότερες από κάθε άλλη διοργάνωση. Η Αθήνα φιλοξένησε συνολικά 10.862 αθλητές, τους περισσότερους στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων μέχρι τότε, και τις περισσότερες γυναίκες αθλήτριες. Η Ολυμπιακή Φλόγα για πρώτη φορά ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο και για πρώτη φορά γυναίκες αγωνίστηκαν στην Ολυμπία
– στο αγώνισμα της Σφαιροβολίας. Ο Μαραθώνιος έγινε στην πραγματική διαδρομή του.
Ο Αμερικανός κολυμβητής Μ. Φελπς κέρδισε έξι χρυσά και δύο αργυρά μετάλλια. Το Ισραήλ, η Χιλή και η Δομινικανή Δημοκρατία κέρδισαν τα πρώτα τους χρυσά. Η Ερυθραία και η Παραγουάη πήραν για πρώτη φορά ολυμπιακό μετάλλιο. Οι αστέρες του ΝΒΑ έχασαν για πρώτη φορά ολυμπιακό αγώνα μπάσκετ.
Στον πίνακα των μεταλλίων, στην πρώτη θέση βρέθηκαν οι ΗΠΑ, στη δεύτερη η Κίνα και στην τρίτη η Ρωσία. Η Ελλάδα έλαβε μέρος με την πολυπληθέστερη ολυμπιακή αποστολή της, σε όλα τα αθλήματα –εκτός του χόκεϊ επί χόρτου–, με 441 αθλητές, 223 άνδρες και 218 γυναίκες. Τελικός απολογισμός της: 16 ολυμπιακά μετάλλια. Κατέλαβε τη δέκατη πέμπτη θέση με 6 χρυσά, 6 ασημένια και 4 χάλκινα μετάλλια. Υπήρξαν 301 τελικοί αγωνισμάτων και οι αντίστοιχες τελετές απονομής των 682 χρυσών, 678 ασημένιων και 696 χάλκινων μεταλλίων. Η διαφορά προκύπτει επειδή στα ομαδικά αθλήματα βραβεύονται όλοι. Για την κατασκευή τους χρειάστηκαν 13 κιλά καθαρού χρυσού, ένας τόνος ασήμι και ένας τόνος χαλκού.
Αρνητικός παράγοντας των Αγώνων ήταν η διαπίστωση χρήσης αναβολικών ουσιών από αρκετούς αθλητές. Με μόνο παρήγορο σημείο ότι ήταν λιγότεροι από αυτούς που βρέθηκαν σε προηγούμενες Ολυμπιάδες. Ανάμεσά τους οι Κώστας Κεντέρης και Κατερίνα Θάνου. Μία μέρα πριν από την τελετή Έναρξης προσποιήθηκαν ατύχημα για να αποφύγουν να περάσουν από έλεγχο ντόπινγκ και αποκλείστηκαν. Παρότι κάποιοι τους… επευφημούσαν στο Ολυμπιακό Στάδιο κατά τη διεξαγωγή των αγωνισμάτων τους χωρίς αυτούς, η αποβολή τους πλήγωσε τους Έλληνες. Αλλά δεν μείωσε τον θρίαμβο της Αθήνας στα μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης.
Δεν υπήρχε λόγος. Τον μείωσαν στη συνέχεια μόνοι τους οι Έλληνες…
ΑΥΡΙΟ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ
