Ασαφές και φιλόδοξο σχέδιο το οποίο δεν εγγυάται την ειρήνη στη Μέση Ανατολή
Γεμάτο αοριστίες, κενά και γκρίζες ζώνες είναι το «ειρηνευτικό σχέδιο» για τη Λωρίδα της Γάζας που παρουσίασε ο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο παρόντος του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αυτό εκτιμά σε άρθρο του στην Guardian ο δημοσιογράφος Τζέισον Μπερκ, βετεράνος ανταποκριτής της εφημερίδας στην Αφρική και στην Ινδία, αναλυτής και συγγραφέας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει κερδίσει στα λόγια την υποστήριξη πολλών δρώντων, αλλά η αντίδραση της Χαμάς και οι προθέσεις του Ισραήλ θέτουν το αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας του Τραμπ υπό αμφισβήτηση, εκτιμά ο Μπερκ. Και κάνει λόγο για ένα ασαφές και φιλόδοξο σχέδιο το οποίο δεν εγγυάται την ειρήνη στη Μέση Ανατολή.
«Με μια πρώτη ματιά, το σχέδιο των 20 σημείων που ανακοίνωσε ο πρόεδρος Τραμπ και με το οποίο συμφώνησε ο Βενιαμίν Νετανιάχου, φαίνεται να έχει τις περισσότερες πιθανότητες να τερματίσει τη διετή σύγκρουση στη Λωρίδα της Γάζας από ο,τιδήποτε άλλο έχουμε δει μέχρι σήμερα. Ο Τραμπ έχει επενδύσει πολύ πολιτικό κεφάλαιο για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή «μετά από χιλιάδες χρόνια», όπως το έθεσε. Υπάρχει εμφανής και ευρεία περιφερειακή υποστήριξη στο σχέδιο.
Όμως δεν πρόκειται για λεπτομερή Οδικό Χάρτη. Είναι ένα πρόχειρο σκαρίφημα που προσφέρει ίσες πιθανότητες τόσο να αποπροσανατολιστεί κανείς εντελώς, όσο και να φτάσει στον επιθυμητό προορισμό.
Πρώτον, η Χαμάς είναι απίθανο να δει με καλό μάτι ότι πρέπει να παραδώσει όλα ή τα περισσότερα από τα όπλα της και να παραμείνει άπραγος παρατηρητής καθώς ένα τεχνοκρατικό «Συμβούλιο Ειρήνης» με επικεφαλής τον ίδιο τον Τραμπ θα εποπτεύει την διοίκηση της Λωρίδας της Γάζας.
Δεύτερον, η προτεινόμενη αμνηστία για όσα μέλη της Χαμάς δέχονται την ειρηνική συνύπαρξη με το Ισραήλ δεν είναι καθόλου ελκυστική, ακόμη και αν η ένοπλη ισλαμιστική ομάδα θα μπορούσε να διεκδικήσει τα εύσημα για την επαρκή βοήθεια που θα έφτανε επιτέλους στα κατεστραμμένα παλαιστινιακά εδάφη.
Τρίτον, μπορούν άραγε το Κατάρ, η Αίγυπτος και άλλα κράτη να βασιστούν στη Χαμάς ώστε να πετύχουν μια απρόθυμη, έστω και προσωρινή, συναίνεση σε ένα σχέδιο που θα εξαλείψει την οργάνωση ως πολιτική και στρατιωτική δύναμη, τουλάχιστον στη Γάζα; Θα πειστούν οι ηγέτες της Χαμάς από το επιχείρημα ότι οι 48 Ισραηλινοί όμηροι είναι «βάρος» διότι δίνουν πρόσχημα στο Ισραήλ να συνεχίσει την εκστρατεία; Θα συμφωνήσει το κλιμάκιο «εσωτερικού» της Χαμάς με το κλιμάκιο «εξωτερικού» στο Κατάρ ή την Κωνσταντινούπολη; Τίποτα από αυτά δεν είναι βέβαιο.
Οι αραβικές χώρες έχουν δεσμευτεί να αποστρατιωτικοποιήσουν τη Γάζα, λέει ο Τραμπ, κάτι που αποτελεί θετικό βήμα αν αληθεύει. Αλλά δεν υπάρχει καμία ένδειξη για το τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Θα στείλουν όλοι στρατεύματα ή χρήματα, ή και τα δύο; Κανένας δεν έχει μέχρι στιγμής δεσμευτεί για την αποστολή στρατιωτών σε μια διαδικασία που θα διαρκούσε μήνες και θα προσέφερε πολλές ευκαιρίες για διαμάχες και αντεγκλήσεις.
Η ισραηλινή αποχώρηση θα εξαρτηθεί από τον ρυθμό και την έκταση του αφοπλισμού της Χαμάς και την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας. Αυτό είναι προς όφελος του Ισραήλ. Οι ισραηλινοί στρατιώτες μπορεί τελικά να υποχωρήσουν σε μια περίμετρο, αλλά το πόσο καιρό θα διαρκέσει αυτό είναι ασαφές. Εξίσου ασαφείς είναι οι σχετικοί χάρτες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας.
Όλα αυτά απέχουν πολύ από τις απαιτήσεις της Χαμάς στις διαπραγματεύσεις. Ούτε έχει υπάρξει η παραμικρή υπόσχεση για κάτι που να μοιάζει, έστω, με Παλαιστινιακό κράτος.
Τραμπ και Νετανιάχου τόνισαν ότι εάν τα πράγματα δεν προχωρήσουν όπως θέλουν ο ισραηλινός στρατός θα επιστρέψει στη δράση με την πλήρη υποστήριξη των ΗΠΑ.
Μόλις η Χαμάς παραδώσει τους ομήρους – εντός 72 ωρών από την εφαρμογή μιας συμφωνίας – ελάχιστα πράγματα θα μπορούσαν να εμποδίσουν το Ισραήλ να αθετήσει οποιαδήποτε δέσμευσή του. Ακριβώς όπως τον περασμένο Μάρτιο αθέτησε τη δέσμευση να προχωρήσει στη δεύτερη φάση της δίμηνης εκεχειρίας.
Οι διαιρέσεις βαθαίνουν και το αντιπολεμικό κίνημα εξαπλώνεται στο εσωτερικό του Ισραήλ. Μετράει μια σειρά από διπλωματικές αποτυχίες και η διεθνής του απομόνωση κλιμακώνεται. Ο Νετανιάχου λοιπόν μπορεί να εκτίμησε ότι περισσότερος πόλεμος θα έχει βαρύ κόστος, ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να ανακηρύξει τη «νίκη».
Καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης ο Νετανιάχου, ο οποίος απειλείται με φυλάκιση για διαφθορά από την ισραηλινή Δικαιοσύνη, έχει ως βασικό στόχο του να παραμείνει στην εξουσία.
Αυτή τη φορά, φαίνεται ότι πιστεύει ότι μπορεί να ξεπεράσει τις φιλοπόλεμες αντιρρήσεις των ακροδεξιών εταίρων του, οι οποίοι θα μπορούσαν να ρίξουν την κυβέρνηση. Ο ίδιος μπορεί να τους αμφισβητήσει ή να αναζητήσει άλλους βουλευτές στην Κνεσέτ, την εθνοσυνέλευση του Ισραήλ, για να παραμείνει πρωθυπουργός. Πάντως πρέπει να διεξαχθούν νέες εκλογές μέσα σε περίπου ένα χρόνο , τις οποίες θεωρητικά θα μπορούσε να κερδίσει ως «νικητής» παρά τις κακές του επιδόσεις στις σημερινές δημοσκοπήσεις.
Προς το παρόν ο Τραμπ έχει πείσει πολλούς να συνδέσουν τις αμφιλεγόμενες κατευθύνσεις του στα γεωπολιτικά τους «συστήματα πλοήγησης». Αυτό είναι ένα επίτευγμα. Αλλά απομένει πολλή σκληρή δουλειά.
Ακόμα κι αν η Χαμάς πειστεί, υπάρχουν άπειρες λεπτομέρειες που πρέπει να συμφωνηθούν, στη συνέχεια να καθοριστούν και, με κάποιο τρόπο, να εφαρμοστούν.
Πρόκειται για ένα ταξίδι που θα διαρκέσει πολύ καιρό. Τίποτα δεν εγγυάται το ασφαλές και αίσιο τέλος του».
