Του Νίκου Γαλάτη
Τι συνδέει τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον Στέφανο Μάνο, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Αντώνη Σαμαρά και τον Γιώργο Ανδρέα Παπανδρέου; Τον γιο του Πέτρου Κόκκαλη, τον μητροπολίτη Λαυρεωτικής, τον γιο του Παύλου Μπακογιάννη και της Ντόρας Μητσοτάκη με τον Μπιλ Γκέιτς και τον δημιουργό του Facebook; Είναι όλοι- όπως και το ζεύγος Ομπάμα ή ο Τζον Κένεντι- απόφοιτοι του Χάρβαντ!
Το πανεπιστήμιο αυτό, εδώ και μερικούς αιώνες- είναι το πρώτο και καλύτερο στον κόσμο. Ιδρύθηκε το 1636 κι ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του πρώτου του ευεργέτη, του νεαρού κληρικού Τζον Χάρβαρντ. Σήμερα φοιτούν περίπου 7.500 προπτυχιακοί φοιτητές και 12.500 μεταπτυχιακοί κι έχει “εξάγει” κάπου 300.000 απόφοιτους, όπως ο Μπαράκ Ομπάμα, ο Τζακ Λέμον και ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ- που κατασκεύασε την ατομική βόμβα, αλλά και τρεις Έλληνες πρωθυπουργοί. Το Χάρβαντ βγάζει ηγέτες, αλλά τι ηγέτες;
Ο Ρούσβελτ και ο Κίσσιγκερ, ο δημιουργός του Facebook, Μαρκ Ζούκερμπεργκ αλλά και ο Μπιλ Γκέι τς 
βγήκαν από δω. Στελέχη τραπεζών, όπως της Γκόλντμαν Σακς, εταιρειών όπως της General Electric, πρόεδροι κρατών- όπως ο πρόεδρος της Λιβερίας. Πρωθυπουργοί και φυσικά υπουργοί. Ανάμεσά τους ο Αντώνης Σαμαράς και ο Γιώργος Παπανδρέου, που μάλιστα ήταν συγκάτοικοι, αλλά και ο περίφημος για ένα e-mail Γκίκας Χαρδούβελης! Όπως θάλεγε κι ο «πρόεδρος» Καρατζαφέρης «αν είχατε μια ΕΒΓΑ θα την αναθέτατε σ΄αυτούς;» Πως σας φαίνεται η ιδέα να αναθέσετε την ηγεσία της χώρας στον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, που είναι απόφοιτοί του Χάρβαρντ;
Δεν είναι οι μόνοι που έβγαλαν το ξακουστό πανεπιστήμιο. Πολλοί βλαστοί της ελληνικής ελίτ σπούδασαν εδώ συνήθως άνδρες και ελάχιστες γυναίκες. Ο Παύλος Γερουλάνος, ο πρώην υπουργός, ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ο Νικόλας Γιατρομανωλάκης -που ανήκει στο «Ποτάμι»-, ο σύμβουλος του Σαμαρά- τότε πρωθυπουργού- Σταύρος Παπασταύρου. Ο Πέτρος Κόκκαλης κι ο Κώστας Μπακογιάννης- που διάλεξε το φυτώριο παγκόσμιων ηγετών – το John F. Kennedy School of Government. Διαβάστε:
«Το κορυφαίο σύμβολο της αμερικανικής κυριαρχίας στον κόσμο της γνώσης αποτελεί παράλληλα 
παγκόσμιο μέτρο σύγκρισης για κάθε σύγχρονο πανεπιστήμιο. Κάθε του σχολή χαρακτηρίζεται από απαράμιλλη λαμπρότητα. Τα πλέον φημισμένα τμήματά του είναι και τα μεγαλύτερα, όπως το τμήμα πολιτικών επιστημών JFΚ School of Government, οι σχολές βιοϊατρικών επιστημών και κάθε κλάδος σπουδών περί τα οικονομικά. Για τους πρωτοετείς και δευτεροετείς φοιτητές το βασικότερο προτέρημα του Χάρβαρντ είναι η μέθοδος διδασκαλίας, που γίνεται σε ολιγάριθμες τάξεις με στενή συνεργασία φοιτητών και καθηγητών».
Το πανεπιστήμιο που εδρεύει στο Καίμπριτζ και την Βοστώνη, είναι αφιερωμένο στην αριστεία στη διδασκαλία, τη μάθηση και την έρευνα, καθώς και στην «καλλιέργεια» ηγετών. Η λατινική λέξη «veritas»- αλήθεια- υπάρχει στο έμβλημα του Harvard. Το δρόμο για το Χάρβαρντ- υπό άλλες συνθήκες- άνοιξε ο Ανδρέας Παπανδρέου, αφήνοντας στη μέση τη Νομική Σχολή Αθηνών, το 1939. Το 1943 έλαβε το διδακτορικό του στα Οικονομικά και τη Φιλοσοφία εδώ κι έγινε αμέσως αναπληρωτής 
καθηγητής. Μέσα σε πέντε χρόνια ο 25χρονος Ανδρέας είναι ένα από τα πέντε μέλη της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη Bretton Woods που σχεδίασε το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας.
Η συνέχεια είναι γνωστή από όταν τον κάλεσε ο πολιτικός αντίπαλος του πατέρα του, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, στην Ελλάδα να φτιάξει το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών. “Άλλοι γι΄αυτό με συγχαίρουν κι άλλοι με συλλυπούνται!” είχε πει ο Εθνάρχης στον Ανδρέα γελώντας- τριάντα χρόνια μετά.
Ένα άλλο «τρομερό παιδί» του Χάρβαρντ είναι ο πάντα ανήσυχος- υπουργός κι αυτός του Καραμανλή- γιος τότε του προέδρου του Συνδέσμου 
Ελλήνων Βιομηχάνων και ιδιοκτήτης της εταιρείας «Αλατίνη»: ο Στέφανος Μάνος. Σπούδασε αρχικά μηχανικός στη Ζυρίχη κι ύστερα Διοίκηση Επιχειρήσεων εδώ. Διεκδίκησε ανεπιτυχώς δύο φορές την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, αλλά διαφώνησε με τον Κ. Καραμανλή που τον διέγραψε από το κόμμα. Τότε ίδρυσε το Κόμμα Φιλελευθέρων με σήμα τον μαινόμενο ταύρο και πήρε στις εκλογές 1, 62%.
Χάρη στην «δημιουργική τρέλα» του που -ίσως οφείλει στο Χάρβαρντ ή τις σπουδές του στην Αεροδυναμική- ο Στέφανος Μάνος- ως υπουργός- αναμόρφωσε την Πλάκα, οραματίστηκε το μετρό και σχεδίασε την Αττική Οδό. Συνεργάστηκε με τον Γιώργο Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ και βγήκε από την πολιτική. Οι ιδέες του ήταν πριν την εποχή του και πάντα κόντρα στο ρεύμα, αφού η απόφαση του για τις πρώτες πεζοδρομήσεις στο κέντρο της Αθήνας- αδιανόητες τότε- τον άφησαν εκτός Βουλής- για να επανέλθει ω ταύρος.
Οι νεώτερες γενιές αποφοίτων έχουν άλλο στυλ. Ο τουπές όμως και το ύφος αποφοίτου του Χάρβαρντ ορισμένων αποφοίτων- δεν οφείλονται στο πανεπιστήμιο. Είχαν ψηλά την μύτη από πριν, όπως όλες οι επαρχιακές ελίτ, όλου του κόσμου- από την Ασία ως την Κίνα- που σπούδασαν εδώ. Οι αρχές του Πανεπιστημίου είναι η ταπεινότητα, αλλά άλλοι την εκλαμβάνουν ως ξιπασιά. Άνεση και υπεροψία.
Το Πανεπιστήμιο είναι ένα από αυτά που γεννάνε την παγκόσμια ελίτ, αλλά και πολλούς αποτυχημένους με “σαξές στόρι”- ονόματα δεν λέμε. Καθένας παίρνει την εκπαίδευση που του αξίζει. Ο Μητροπολίτης Μεσόγαιας Νικόλαος σπούδασε εδώ Αστροφυσική και αφιερώθηκε στον θεό. Mην βιάζεστε να βγάλετε συμπεράσματα. Το επόμενο ρεπορτάζ θα είναι αφιερωμένο στο LSE, την Σχολή Οικονομικών του Λονδίνου. Σημειώστε ονόματα: Στουρνάρας, Λαπαβίτσας, Δραγασάκης- για να μην μιλήσουμε για τον Κωνσταντίνο Σημίτη.
